HISTORIE 
V A N D E 
NATURE 
ftranden verkeert , en niet andersom fich te ! word daar van roodachtig Maar zy baart om- 
behelpen heeft, daardcPolypus fijn armen , i trent het lant, tuffen debielen, daar eenigwier 
en de veranderingh van fijn verwten dienft 1 angegroeyt is, oft yet anders dat uitre Zee op- 
heeft : defe vochtigheidt heeft hy niet in dat j geworpen is, gelijk enige tak keboffe n,o ft fte- 
deel, ’t welk mytis oft neus genoemt is, (daar | nen. Datfe geen twee jaar leven feit Anfloteles. 
Tlutarchus een van den hals afhangend blaasje j Haar kunne word lichtlijk onderkent : De 
van maakt) maar onder an den buik , daar de j Mannetjes zijn voor fwarter, hebben alle dee 
Kunne 
darm na boven begint te lopen, en heeft fijn 
buis daar mede toeghedekt. Defe vochtig- 
heidt wordt by Galenus Tolos Hypofpagma 
enOteron, by Nikander Chole , en by j£lia- 
Arift: i. de mis Apofphagmaghenoemt. Prijkte, es doet- 
’er by dathy ’s nachts glinftert als de hoof- 
denvan fommighe Villen: Hy heeft ook op 
den rugh een breede llerke fchulp , tuflfchen 
den rugh- graat en den mondt, van een mid- 
delbare natuur, die een vole en breukfame lij- 
vigheidt in fich bevat. Atheneus en Diofkprides 
noemen hetOftrakon, i\ohwiella Teflus, en 
Senfu: Si 
1'enfjc, 
len ruwer, met tufien-lopende ftrepen onder- 
fcheiden, en een fcherper dart. Het Wijfje : H - 
heeft twee darmen als mammen, die den buik A ° ‘ C ' 1 
opgefneden zijnde , licht gefien werden. 
Tot haar verftant behoort,dat de Mannet- Verftac J. 
jesde Wijfjes, metten elger getroffen zijnde, 
foeken te helpen : maar het Mannetje getrof- 
fen zijnde , viught het Wijfje. Dat fy alleen A;i.s. c.37 
haar inkt gebruiken, niet alleenlijk als fy vre- 
fen, maar ook om haar te verberghen : Datze 
wanneer fy voelen datfe beide gevangen zijn, 
het zelve fwartezap datzy voor bloed heb- 
Tefta oft fchulp : dat van de rugh van de Se - 1 ben uitftortende , en ’t water verdonkerende. 
Haats : 
haar verfchuilen. Dat hy van den hals een ^ lia n: H, 
krul als de firn vaneen Hanghel uitfehiet, en pbn's) 34 ' 
voor de vifchjes om daarin te byten voorleit , jamb; 
en die weder na fich halende,denrooftotfich 
trekt : Ten lelden dat hy by onweder an fijn 
dat Fifchbein : Sy worden dikmaal van twee | eighen rotfen met lijn ankertouwen vaft blijft 
ellebogen langh gevangen ; Datterinde Pon- hanghen, en fijn angheboorne kabel an di e 
tus geen gevonden werden , fchrijft Plinius: [ harde fchorifen hecht. j. 2,. eu ’ 
pia afgenomen zijnde, is het op fijn boven- 
deel witachtig, hard en glatj maar onder met 
een voos mergh vervult , ’t welk wat ruwach- 
tigh op de wijs van het hout met veel aderen 
onderfcheiden is. De Hoogduitfen noemen 
Datfe in de Noord- Zee zijn, wijl fy koud en 
bloedloos zijn, is wonder: Sy werden meerin 
Vrankrijk als Italië ghevonden , meer in de 
Ahirov, 1. Adriatife als de Tyrrhenife zee. Arcbtflratus 
u cap ' 4 ’ prij ft die omtrent Abdera, enMazoniaghe- 
vangen werden ; datfe alleen ande ftranden 
Arirt Je leven , hebben wy by Anfloteles : Datfe inde 
rart'b.-i 4. j <UJ ] en van <j e zee houden, by Oppiams. 
Spijs. Hy leeft met kleine vifchjes , en dikmaal 
Anii: : h. met Mugilis oft Meeralet , die hy met fijn 
y ' e ‘ 3/ langhe fnuiten vat Somtijds overwint hy ook 
grooter viften. 
t eeiingh. Syn teelingh gefchied aldus: Sy verfamelen 
PI,n:l:j ’. metomhelfingvan malkanders lichamen, en 
voeghen den neus en haar armen ook teghen 
malkander. Datfe mette mond verfamelen 
Arirt : H: heeft Plinius valfchlijk befchreven. Het wijfje 
, 5, word in de lente fwanger , en draagt vijfthien 
dagen :Terftond krijgt zy kuyt zo wit als ha- 
gel, en zoo groot als M yrth-befijen. Als zy de 
kuyt gefchoten heeft befproeit fy die met haar 
Inkt. Daarom wordfe dan fwart , en fy hangt 
als meteen lijmigheid an malkander gelijk een 
druivetros ; Het mannetje fchiet ook fijn teel- 
zaad uit , daar de kuyt harder en fwarter af 
werd, en y der karl zo groot als een druivekarl 
groeyt. De kleine Sepia komt op den vijf- 
thienden dach uit, met het hooft voor , en an 
den buik gehecht , gelijk de vogels ; Hoe wel 
deanhechting van den navel noch niet klaer- 
lijk blijkt : Dewijl dan de kleine Sepia in fijn 
witten dop groeyt vermindert dat wit ghehjk 
in deeyren van devoghels den doijer, en ten 
leften ifier geen. De ogen van de kleine Sepia 
c * zijn als in andere dieren heel groot. Als de Se- 
pia nu volmaakt zynde, wil uitkomen, begint 
fy fich met een vliesje te doorfnijden. De klei- 
ne Sepia verbaaft zynde fchiet fijn drek uit, en 
cap; 31 
A. 
cap. i 
Scaiiger 
Edit: 
Arifl: !. 
Flitv. 1. 9 
cap. ?! . 
Sy hebben ook nu, gelijk eertijds haar ghe- Gebruik^ 
bruik in de fpijs . Want men plaght de Mena 
mette Sepia oft Meer-fpin te verfachten , en 
op de bruiloft van Ephik^rates worden ook de 
gebraden gedacht. Die vol kuyt zijn worden 
voor beft ghehouden , voornamentlijk in de 
maanden Januarius, Februarius,en Maart. Sy 
worden meeftgefoden , en beter als de gebra- 
den gheacht. De grootfte worden in Illyric 
ghezouten , en van daar na Venetien , Genoa, 
en Milan ghevoert. Om de geilheid te ver- 
wekken ghebruiken zommighe haar met no- 
ten : De kuyt op ’t landt ge worpen, fnerken 
fommighe inde pan. Sethr ichrijft datfe fwaar- 
lijk verteert werden , en weinigh goet fap 
hebben. Sy hebben ook haar ghebruik inde 
genees- konft. Galenus vermenghtfe met eyer- 
fchalen ,en oly tegen de tandpijn. Hippokra- 
tes fchrijftfe dikmaal voor in vrouwe fiekten i 
Ce/(us en Dio(cotides leggen dat haar Inkt den 
buik verzacht : De kuit oft deeyren doen het 
water lofen , foo Plinius ghetuight. MarceUur 
maakt uitte felve een ghenees- middel om de 
vlekken van ’t lijfte verdrijven,- Het os Sepia: 
isbequaam om de tanden te fchueren , welk 
been oft os Sepia: Gefnerus ook feit tegen de 
gebreken van de borft met water gedronken 
te werden. 
Van het onderfcheid komt niets voor Jtyn- Oaier* 
deletius noemt dit Vifchje Sepiola, ’t welkhy fcbeyJi 
aldus befchrijft: Het is , feit hy, de jonge Sepia 
gelijk , niet meer als een dikken duim groot , 
met acht voeten en twee fnuiten , maar heeft 
geen vin oft fwaardop den rugh,- weerzyds 
heeft hy een vinnetje als een klein vleugeltje, 
maar rond, en ingeftalte en ftand de vinnen 
van de Sepia oft Lolligo niet gelijk, en z Het 
is verfcheidengeverwt, en met kleine flippen 
op 
