V A N D E 
N A T U RE 
4 HISTORIE 
Daar af-hanght een dunne darm , boven na \ wekken , en gheftooft beter werden , om dat 
de mond van de maag lopende, welke ruimer haar fchadelijke vogtigheid daar door werd 
alsdekeel is. Van fijn herflene oft ’t geen daar 
naghelijkt , hebben wy boven gefproken j fy 
zijn fonder blaas: de neus is noch overig wel 
ke yet met het hart gelijkvormig heeft , en die 
Anfloteles wil de voornaamfte macht van ghe- 
voelen te hebben. Dat vogtig en lijvigh deel, 
door welke de keeldarm na de maag loopt , is 
wat meer an den rugh gehecht fy hebben een 
zeker fwart vogt, voor bloed, in,fo wy Plinim 
, geloven: voor gal ghe lijk het Rondeiettus be- 
haagt} want de natuur ftortniet gemeenlijk 
in alle vrees uit, ’t geen fy voor bloed bewaart, 
ook geen doorgangh , heeft de gelijkheid van 
fuiken ader, waardoor het, om het lichaam te 
voeden door het gheheele lijf verdeelt werd. 
Het is van het voedfel in een blaas oft vlief- 
achtige rok afgefcheiden; Ariflotetes noemt het 
Mekona : Ga%a noemt het Papaver , welke 
een uitgang, en einde heeft, daar den buik den 
drek ontlaft, an dat deel dat eenbuife ghe- 
noemt, en in ’t bovenfte deel geftelt is. 
vlaai*: Sy leven in zoute waters, maar in drink ba- 
Anft : h. re W orden fy niet ghevonden, en in de Pontus 
»g. * 9 ‘ c ' vergeeft gefocht. 
s P'i s •• Sy eten vifch,en zijn ook niet fonder kunne, 
Genera: f want Artfhteles feit datter in alle, gedeelde li jf- 
li.c 1.&3. moeders, en kloten, omtrent de teelleden ge- 
vonden werden. 
afgeveeght, fchrijft Uipbilm. Ofdekuytook 
eertijts onder de fpijs geacht is,ftaat in twijfel, 
II. OP-SCHRIF T. 
Van de fachte ‘Bloedlofe 
in ’t byjondtr . 
I. HOOF T-S TUK, 
Van de ‘Polijpus oft V tel-Voer. 
S O veel van de fachte bloedelofe in ’t al- A jJrr v 
gemeen , nu fullen wy in ’t byfonder van ExwgTV. 
de felve handelen. Onder defe worden gere- 1 • c a - 
kent de Polypus, Sepia oft Meer-Jpin, en Lo- 
ligo , daar wy de Zee-Haas fullen by werpen. 
De Polypus, die ten anfien vandeRecftn- 
kavelaars nu Polupous dan Poulopus en z : 
genoemt wert, heeft fijn naam van de veelheid 
van fijn voeten bekomen. AntipbyUm Bifantius 
heeft hem in feker puntdicht Poulypode ge- 
noemt. De Lakoniers Anofteon oft fonder 
been, eenige weder Onos oft Zee-ezel , en de 
huidendaaghfe Grieken, noemen hem Odo- 
podos oft achtvoetige. 
Wat angaat fijn befchrijvingh } Dat hy den onder- 
buik, foin geftalte, als gevoel, mette Sepia oft fcheyd. 
Meer- fpinghelijk heeft, namentlijkde keel- 
darm langh, daar den rop anvolgt, daar weder 
De wijfjes verfchelen van de mannetjes, om j de maagh anghehecht is , en datter een enkele 
dat het mannetje onder fwarter als boven is, darm ande maag hangt, en tot’et einde uitge- ama •• * 
cnalledeelen ruwer als het wijfje heeft, met ftrektis, heeft Artffote/es naghelaten. Dat de ^s. 1 
verfcheide tuflen-lopendc ftrepen verdeelt, 1 herflene in de opghefnedene dobbel is , ver- " 
en een fcherper ftart. In ’t mannetje is ook een j haalt uit Artflotetes Atbeneus , die ook feit dat Athen : 
'** het bloet rofchachtig,en in een blaas befioten, D'P 001 : 
Mekone genoemt is, en na tfeggen van /£/?a- 7 
««rende uitlegger van Ariflopbanes boven de 
maaghe gelegen is , en dat hy minder van dit 
fwarte bloed, als de Sepia , en ’t felve omtrent 
de neus heeft ; Dat hy armen oft krullen heeft, 
en lijn verw verandert : Dat het bloed verloo- 
renzynde weder angroeyt, en nimmermeer 
ontbreekt hcefter Anftote/es by gedaan. Syn Arift ; h. 
hooft is, foo langh hy leeft hardachtigh,en als A l 9 - c 3 ? 
opgeblafen. Dat deel ’t welk korter en meer 
rond is, wOrt onder andere in de fachte bloet- 
lofe den buik genoemt. Hy heeft twee oogen 
boven de voeten : De mond en tanden in ’c 
midden van de voeten. Hy heeft als andere Arift h. 
achtgroote voeten met een vliefch t’faam ge- A ‘ 1,4 & u 
voeght,nietalleenlijkomtefwemmen , maar 
ook om te gaan , welkers vier middelde de 
grootfte zijn,fo datfe dikmaal twee ellebogen 
te boven gaan , met een dobbele rije holletjes, 
met welkefy de fpijs ande mond brengen: De Aria.- H: 
overighe vier, onder en boven twee,zijn heel A ’ I,4,c,? * 
klein, fy worden van eenige armen, van fom- 
mige fchenkels,en krullen, van Phnios baarden 
ghenoemt. De Acetabula oft holletjes noemt 
Arifloteles Plektanes, andere Cotyledones,^«- 
tipbilus Bifantius Elikas , Antipater Thettalus 
Plochmous, 0 vi dim Flagellaoft fwepen , An- 
dere gelooven datfe van He^ycb/us en Varinus 
Prethma genoemt werden; Andere eigenen 
dat an ’t hooft toe : Den rug noemt Plinim het 
glatte 
doorgangh onder de keel , die van de herflene 
na den onderbuik ftrekt, en dat geen, daar die 
na toeloopt heeft de gedaante van een mam : 
’t Welk in de wijfjes dobbel, en in ’t opperdeel 
geftelt is. 
Teling •• Wat angaat haar teeling : Datfemetten rug 
Gener at ff te g en malkander gevoegt werden, en lang t’fa- 
1. cap. »j. men blijven hangen, om datfe koud zijn is on- 
dervonden : Datfe mette mond verfamelen , 
en met onderlinge omhelfing van haar voeten 
oft krullen gevoegt werden , is elders van. Art- 
fiotelej verhaalt. 
Sy fchieten zaad doorfeker doorgangh , en 
dat doen zy in ’t opperdeel, daar de huid ghe- 
fcheiden is, en de Zee invalt ; De wijfjesheb- 
ben eerft onverdeelde eyren , daar na verdeel- 
de : Maar wijl fy onvolmaakt uitghdchoten 
werden, groeijen fy op de wijs van de wormen, 
na dat fy van ’t mannelijke zaad haar levendi- 
ge kracht ontfangen hebben. Sy hangen aneen 
ijnals een druive tros an malkander, en foo 
haaft de levendige kracht haar geraakt heeft, 
komener levendige diertjes uit. 
Van haar finnen word niet getwijfelt. Dat- 
fe flapen en dromen hebben wyby Arifloteles. 
Geb: uik : Sy wierden eertijds op de tafel gebragt , en 
* f voornamentlijk die fwanger oft vol kuyt wa- 
Gaien r'de ren.Ook zijn fy nu uit onfe keuken niet geban- 
cibis:bon: nen uitgenomen eenige geflagten van de Fo- 
: lijpus. Datfe een filtig en overvloedigh rauw 
fap hebben fchrijft G alenus: Datfe winden ver- 
f 
lil 
