DER BLOED L'OSË 
jjy fijn beweginghce hebben , welke liet eerfte 
ghefïaght gantfch niet heeft. En hy zeit dat hy 
Ibmtyds an de klippen hangt, maar los werd. - 
III. HOOF T-S TUK. 
\/ an de Tetbjtium. 
t^aani. ETethyiaoftfo Plinitu wil deTethea,by 
WATER'-ÖiER E tf. 5 $ 
darnijDe andere is in plaats van den aars.Beidè 
zijn fy rofch oft blinkend van verw, het gehele 
lijf faffraanachtigh. 
In yEgipten worden geen gheVonden, in 
Smyrna heel fchone. In de Ocean an den Fran- 
fen oever overvloedigh. TeParys op de vifch- 
markt worden fy dikmaal an deOefter-fchul- 
penvaft-hangendegefien. Sy honden haar ook 
pksuis; 
de oude Grieken Tedea.en Tethya,wor- f n de holen van de klippen : meed in de mod 
den van de huidendaagfeSpherdokles, icndei 
t wijffel van het woord fphera oft Hemel-kring 
genoemt,enby de inwoonders vande-Adnati- 
fe-zee fpongia , om dat fy gedrukt als de fpon- 
cie, water uit haar gaatjes gheven by die van 
Tarentum om fijn vorm en eenige kleine drai- 
jingen, wervel: by andere van de verw en bult, 
oft om datfe geen vezelen hebben ghelijk de 
land-kampernoelje, Tubera: by zommige, om 
datfe met een eeltachtige ftof gedekt zijn, Gal- 
lus ; by andere , maar qualijk ft geen uitte ver- 
gelijking kan blijken , Urticagenoemt. Ga\a 
vermengtze metteHolothurium; Euftatbius en 
de uitleggher van Homerun , onderfcheidt haar 
niet van de Oefters. Ntkflnder leit ta Tethe wil- 
de Patellauit. / 
ArifisH.A, Jrijloteles heeft hem aldus befchreven. Die ^ 
i. 4.cap.2.’ XethyiaoftCallos noemen meteen fonder- j Xeno^ates zeit datfe veel voedfel geven, maar 
lingenaam van haardekfels , hebben gelijk be- dat haar huit njet lichtverteert werd. 
lcentis, onder dele geflachten van de fchulp- SowydeGenees-konftanfien: Wylefenby 
’ idieal- 
der en an de ftranden die vol mofch en wier 
zijn } fy worden ook in andere kruiden en bla- 
deren van de zee gevonden ; Waar van IHinim 
zeit de T ethea word zuighende an de Zee-bla- 
deren oft liever an de klippen gevonden. Eïier 
uit gift Fujtatbhis dat de Tethe van ’t woordt 
tho ,’t welk voor zuigende gebruikt werd, ge- 
noemt is. Sy zijn meer een geflagt van de Fur> 
gus als van vifch , om datfe geen ingewant heb- 
ben, maar een onghevormde vifch-klomp. Hy 
fchijnt niets vaneen dierlijken aart te hebben. 
Dat de beweging en ’t gevoelen , dat in haar Beweging, 
is, van bi nnen voortkomt (wijl veel fchulp- vif- 
fen dat bin nen haar hebben, van’twelk haar be- 
weging voortkomt) fchrijft P linius. 
De rode zijn tot fpijsbequaam:Maar deble- Gebruik» 
keen geelachtige zijn bitter, foo Majjanus zeit. 
achtige een zonderlin gen aart ; Want in 
leen word het lijf in ’t geheele dekfel befloten, 
die een hardigheidt tuften een huidc en fchulp 
hebben : waarom fy ook op de wijs van een har- 
de oftèn- huid doodlieden werd. Dat geflaght 
hanght met fijn fchulp an de klippen ; ly heb- 
ben twe gaten die van malkander afgefcheiden 
ftaan, heel klein en naiïwlijk fichtbaar, daar hy 
Water door intrekt , en uit werpt. Daar word 
geen vuiligheid in gevonden, gelijk in deande 
Plinius datfe debuik-pyn en opblafingh , de 
perftlngh, en gebreeken der nieren te hulp ko- 
men, en in fpys genoihen, de zyde- py n verfag- 
ten } Sy zijn ook goet tegen de heup- pyn, met 
rute ghebruikt , ook voor de uitteerende met 
Wynruit en Honig. 
Watangaat haar onderfcheid, en gedaanten. 
Aldrovandus ftek’er vier. De eerfte is in en uit- * 
terlijk van vorm als een peer, en afchgrauw ge- f 
verwt : Het velletje wech-ghenomen zijnde , 
Onder- 
4. c, 5. 
re Oefters^oft Echinus,nocht ook dat Papaver ( fchijnt haar felfftandigheid dicht, met weinig! 
genoemt is.Indien gy haar door-fnyt,fal u eerft 
een fenuwagtig vlies, o ver het vifchfig lichaam 
getoghen, voorkomen. Hier onder is de vifch 
van de Tethyium verborgen, welk van alle an- 
dere verfcheiden , maar in haar geflaght in alle 
even gelijk is.Dit hangtop twee plaatfen an het 
vlies,en ter zyden an de huyt vaft. Daar het vaft 
hangt is het weerzy ds platter, met welke delen 
het na die doorgangen loopt, welke voort door 
de fchulp uitwaarts fchieten: en hier door 
werpt hy fijn fpijs en water uit en in, als of dcie 
demont was.endieden aarside een van dele is 
dikker, d’ander dunder : Maar binnen an weer- 
zyden van die verdeelde groef is een klein din- 
getje.In beide is fijn vochtigheid : maar van an- 
dere delen, die onder den naam van werk- tuig, 
' of het ampt der finnen behoren ,oft drek,gelijk 
in andere gevonden werd , heeft hy niets. Dus 
ver Arijtoteks. Hier doet Rondeletim by dat fy 
niet alleen ande klippen maar ook an deoe- 
fter-fchulpen vaft-hangen, en daar in als harde 
knobbels ghefien werden * fy zijn, zeid hy, wat 
langer als ey-rond. De fchulp is buiten donker, 
oneffen, bars , binnen filver-wit en glat. Haar 
vifch met een ander vlies overtoghen, heeft de 
langhwerpig ronde geftalte van een maag : fijn 
dikke en wyder doorganghghelijkteen keek 
tochtgaatjes,en naulyk fienbaar, be^aaft, waar 
door hy water in trekt , en dat doop t heele lyf 
verdeelt- Hy heeft ooktwee groter gaten, een 
langhwerpigh , het ander rond , dit fchijnt de 
mond, en ’tander den aars te zijn. In defe wor- 
den dikmaal de Scillarus , de Cancellus en 
andere fchulpachtige, als de T rochus,en T ur- 
bo, gevonden. 
De ander is van gheftalte als een appel , met 
twee gaten, een rond dat grooter , en een lang- 
werpigh dat kleinder is : in dat was een Scylla- 
rusjdie by na dat geheele hol vervulde. Hy had 
een om gerolde ftart. 
De derde is ongelijk van geftalte , en knob- 
belachtig, meteen langwerpigh groot gat, en 
een ander kleinder daar teghen over: in die 
was een Purpur-vifch, na evenbedeelmgh van 
de Tethium , groot , foo dat hy ook buiten de 
huit ftak. 
De vierde is van ronde geftalte, maar onder 
plat : Hy heeft een gat foo klein dat het naulijk 
kangefien werden : binnen wort’ereenfchorf- 
achtighdier, gelykin’t gat van ’t voorgaande 
deel gelyk, gefien. 
IV- HOOFT- 
