I 
H HISTORIE V 
paiia. R: den nocht van de Wefpen , nocht van de 
r. 1.8. c.7. p][ or fr e l s ghefteken : Datfe de vliegen vyand 
zijn, isvan’tvoedfel gezeit. Tullchen den 
opgank van den Hond, en Noordftar, als 
de By en voor de korven komen , worden fy 
veeltijds belegert. De jonghe R.under-bee- 
ften zijnfeook fchadehjk : De Melis kruipt in 
haar holen , en verwoed: het heelgefin. 
Aart, y an haar aart en wijs van leven komt wei- 
nighvoor; Sy hebben eenKoningh die gro- 
ter van lijf is, dien beminnen fy zeer; Die 
groeit in y ders by fonder neft , en is teghen de 
iuf '9! 1 ' buiten vyanden heel ftrijdbaar en heel fagt- 
ca P . 41. moedigh t’huis omtrent fijn onderdanen. Ey 
haar valt geen uitfendingh van zwerm gelijk 
onder de Byen. H et nieuw gellagt wort in de 
fchootvan d’oude gekoeftert, en tot bewa- 
ringh der felver worden veel folderingen bo- 
ven malkander ghemaakt, Sy verbreden zeit 
Moufetus op allerley wijs haar raten , uit den 
ftarkften hoop, hoedanige wy nu dry oft vier 
hebben uitgenomen In de holletjes word een 
weinigh honig recht over het jongh bereid: Sy 
maken in’tvlieghen grootergheluit, als de 
Wefpen. Sy worden noit tam, en zijn van 
fo grooten boofaartigheid , datze voorna- 
mentlijk met het opkomen van de Honfda- 
gen met dry maal negen fteken eenmenfch, 
oft paard ombrengen . N iet te vergeefs heeft 
Vlauus ghefeit datze fonder koorts zijn. De 
Genees-middelen hebben wy in de befchry- 
vingh der Wefpen verhaalt : Alleenlijk moe- 
tenfe hier in meerder grootte gegeven wer- 
den; Indien fy in de fchemertijd dikmaal in 
Aviend.in haar nellen lopen ,als of fy haar wilden ver- 
Cannio: berghen , foo verwacht vry regen en wind ; 
Des anderdaaghs moy weder indien fy tfa- 
vontsovcrvloedigh omvliegen. Datfe ’s win- 
ters fonder eten zijn , hebben wy boven ghe- 
feit. 
Gebruik. Van ’t gebruik weet ik niet te feggen , dan 
dat My\aldus leit, dat haar overgehaalt wa- 
ter de huid tot een bobbel opblaaft , en dat 
alfo de Vryers van de Hoertjes wijs gemaakt 
werd datfe bevrught zijn. 
onder- y a nde onderscheiden komt mede niet 
fckld ' voor; ’t geen Moufetus hier van de Tenthre- 
do , Tenthrene , en Pemphredo by brenght, 
is in ’t Hooft-ftuk van de Wefpen verhaalt. 
V. HOOFT-STUK 
l/ande fJuppdkoorn , oft fjnnmees. 
Aidrovin.- r T~' Ot hier toe van de ongedekte vliefighe 
deinfed: j[ v j er gevleugelde die raten maken . Nu 
J zullen wy handelen van die gene die geen 
raten maken , en eerftlijk van de Cicada , oft 
Huppelkoorn. Denaam is hem by de Laty- 
nen gege ven,’t zy oft om dat hy haaftig neer- 
valt, en verdwijnt; oft van Kikosadoon. 
By de Grieken heeft hy ten anfien van de 
landftreken , kunne , ouderdom , en grootte, 
verfcheide namen gekregen ; alghemeenlijk 
word hyTettix , by die vanElea Babakos, 
by deSidetenSeigar, inPontus Batrachos, 
by de K,retenfersSijmphyggon ; by de Lands- 
\ N D E NATURE 
luiden van Suillas Erfc genoemt,om dathy 
met het uitfuigen van den dauw leeft Het 
Wijfje zeit/Elianus is ftemloos,enbyhem 
Kcrkope , en Kalamaja genoemt. Nochtans 
gelooft Albe neus dattet een dier de Huppel- 
koorn gelijk is. Novella noemtfe Kikkos en 4 .Hciych: 
Killos, Var va Kalamaja, Kalamidasen Kern- lej. 
neters feggen andere. Tettigonia betekenen 
ook de Cicadaftr£e,ghelijk wyby C&lius le- 
ien. Ghy fult veel bywoorden onder de 
Schrijvers vinden, fy worden ookPelalides 
van ’t vliegen genoemt. 
Tetraptelyrides, om datfe met vier vleu- 
gels door de locht roeyen : Ametroi , om 
datze groot vermaak in haar fangh hebben ; 
Phelombroi, om datfe in regen-tijden veel 
groeyen: Eliomanes, om datze veel van de 
Son houden : Aitaliones , om datfe van de 
Son verbrand werden: Cyanopteroi , om dat- Virgn.m 
ze blauwachtighe vleugels hebben. Vnpihus cuüc, 
heeftfe Querulas oft klagers , en Argutas ge- 
noemt ; Nemejianus Aïftivas , oft Somer- 
vogeltjes. Sommige noemen haar Graciles 
dat is tedere : Pontanus heeftfe Choraliftria in 
genoemt , om datfe met beurten ghelijk an 
een dans fingen. 
De gemeene heeft Moufetus aldus befchre - sefchrij- 
ven : Het hooft van de gemeene fchijnt voor vinsh 
groot , en is een vy fhoek gelijk , met oneffene 
zijden bepaalt ; Hy is uitten groene fwart- 
achtig ( Aidrovandus ftelt het bovendeel van’t 
lijffwart, het onder naar ’t fwart hellende : 
waarom hem Martialis ook fwart noemt ) Mart.1. r ’ 
wederzyds met twee heuveltjes van de felve Epigr.u e. 
verw , maar ey-rond van geftalte , en met een 
donkere rand belopen; ook znyt een don- 
kere flxeep de heuveltjes midden door , en 
het midden- hooft verdeelt een rechte fwar- 
telyn; hy heeft ogen uitten donker niet zeer 
groenachtigh , uitpuilende , en groot nae 
evenbedeelingh van ’t lijf, (doe daar by , dat- 
ze onbeweeghlijk en helder zijn, fo datik 
over Nigdius verwondert ben , die deHup- 
pelkoorns ogen weigert, dat hy die niet ghe- 
lien heeft ) het opperhooft is uitten bleeke 
groenachtigh : defe alleen onder de gekerfde 
dieren van dit gheflaght heeft geen mond, 
maar nochtans yetsuitftekende, gedrongen , 
onghefcheiden en veeltijds binnewaarts ver- 
borghen, dat als eenfnuit, het gebruik van 
de mond , en tongh vervult ,- met thien dvvar- 
ze groeven aartigh uitghegraven. ( 
heeft het mogelijk een tongh ghenoemt) het 
is drykantigh , en Kaftanie-bruin. Het lijf 
is an het hooft met een heel korten , oft lie- 
ver 'geen hals vaft ghehecht : de fchouders 
fijn uitten groen , en fwarte gevlekt de groe- 
ne borft is meer witachtigh ( die is hard , en 
daarom feit Martialis dat de oude wijven een Manui: 
Huppelkoorns borft hebben ) daar an weer- Ep | g r (’-' 
zyden voeten en fchenkels uitbreken van een cp ’ y J 
donkere verw ( Aidrovandus doet’er by , datfe 
dun, en in ’t einde fcherpoft ruw zijn, om op 
de bomen te konnen klimmen :) de buik in 
de groote is tweedwarfe vingers langh, en 
een breed ; het innerlijke deel van den buik , 
gelijkt 
