'I 
Bcfchrij- 
' , ingh: 
Kol urne!. 
Rl: I.p. 
c. IJ 
Ari ft:H 
A:l. 5. 
C, 22. 
> 8 * Historie va 
Grieken w orden fy Kephen,en Thronax ge- 
noemt. Kothuros is een by woord, om dat hy 
als de andere Byen geen angel uitfteekt. 
Kfjlumella noemt haar een geflagt van gro- 
ter anwafch, de Byen heel gelijk; en Aeltfe 
onder de t famenrottende dieren . Plinius feit 
pun-H'N’ ^ atfe fond er angel zijn, en als onvolmaakte 
i.x 1.' c.',,; Byen, die van vermoeide en verouderde ge- 
teelt zijn,een late vrugt , en die als Haven van 
de rechte zijn. / Infioteles maakt haar een vier- 
de geflaght van Byen, maar vergeefs , want fy 
maken geen honig. Hy is by na tweemaal fo 
groot als een gemeene Bye , ja hy is de Ko- 
rting in dikte en lijvigheid gelijk. Sy fouden 
Koningen zijn, indien fy een angel hadden. 
Haar grootte is om het gebruik van haar le- 
ven gegeven. Door haar arbeid vvort niet 
van ’t overfchot verquid , maar vullen haar 
nacht en dach met honig. Sy zijn fwarter met 
een blinkende verw, als de Byen. Die, welke 
f ur oft de dief en by Arijloteles Phor,by Hefy. 
chius P horios genoemt wert, is kleinder. Pli- 
nius noemtfe onder de grootftebyen die fwart 
cap. 17 n z Ü n en breed van aars. en zijn fo genoemt om 
datfe dieflijk den honig opeeten. 
TeeiiDgh. Van de teelingzijn verfcheide gevoelens. 
IJidortis heeft verhaalt datfe uitte verrotte 
muil efels voortkomen. fQirdanus uitte Efels, 
Plutarcbus en Servius uitte Paarden. Andere 
meenen datfe uit de bloemen van de Cerin- 
thus,van den 01ijf-boom,oft van’t riet voort- 
komen : Enige meenen datfe uitte byen door 
veraart i ng geteelt werden naar datfe haar an- 
gel verloren hebben: Andere beufelen dat 
defe uitte Fucus voortkomen. Ten laatften 
wordenfe in mannetjes en wijfjes verdeelt, 
en datfe door verfameiing voortfetten. Ari- 
jloteles bevcdight datfe uitte lange, enuitge 
Ar i ft: H: 
A: l.p. 
C.J.O. 
Plinius 
de 
Arifl 
Gencrar. 
I.3 c.io. 
** c/ 
rekte Byen , fodeFucusalsdeFurhaaroor- 
NDE NATURE 
maar indien Bartholomus Angücui ons met be- 
driegt , fo maken fy de Koninklijke fitplaats, 
en die feer heerlijk boven inden top van de 
raten roet een cierhjk dekfels overtrokken. 
TV^j-rnaaktfe water-dragers: ï\olumella feit 
uatfeop de faden fitten daar de byen uit ge- 
maakt werden, datfe ghebruikc werden om 
nieuwe affetfels te broeijen en op te voeden, 
en als de jongen gekipt zijn datfe dan uitge- 
worpen werden : welk alles Plinius heerlijk 
verhaalt. Sy, feit hy, bouwen eerft huifen voor 
t gemeen, daar na voor de Koningen. Indien 
men een overvloedige voortkom Averwagt, 
w °rt den F ucus ook een raat toegeleit: dog de 
klemde raten an defe, hoewel fy groter, als de 
byen zijn. Maar de Fucus is fonder angel, ge- 
lijk onvolmaakte byen oft nieuwelingen, van 
de v ermoeide en afgeleefde voortgebragt,een 
late vrught , en gelijk als flaven van de rechte 
byen. waarom dees over haar gebieden alder- 
eerfl: haar uitwerpemen die vertragen flraffen 
fy fonder genade, en fy helpen haar niet al- 
leenlijk in’t werk, maar ook inde vrught, wijl 
den hoop veel doet totte warmte , en hoeder 
meer hoopsis, hoeookdevoortkomingder 
fwermen groter is. Als den honigh begint te 
rijpen, (loten de byen haar uit, en veel opeen 
vallende , doden fy haar, en dat geflagt word 
niet als inde lente ghefien : De Fucus als hy 
fonder vleugels weder inde korf geworpen 
werd beneemt defelve ook de andere haar 
vleughels : Oft liever indien wy Arifioteles 
volghen , eetende andere byen de vleughels 
van de binnen- geblevene hommels af, fodat 
Plimm qualijk outosvoor autai, defe, voor 
felfs gelefen heeft Daar zijnder die uit Ari- Arifl: H; 
jtoteles fegghen datfe raten in een fèlve korf A;1 9 ' 
maken , want fy blijven de meefte tijd bin- c ‘ I0 * 
nen , en als fy uitgaan heffen fy haar heen en 
r lil 1 1 * | «VH J v». «ia ajr uii^aauuununv UdcU IICCUUJ 
iprong hebben , en dat in vrugtbare jaren, als weder inde hooghte, vliegen in’t rond , als of 
de honigh overvloedigh verhoopt wert, uitify haarwilden oeffenen; dat gedaan zijnde 
ttïii Untron 1 f • ^ f • • 
Virgih 
Georjr: 
1 . 4 . 
ALlian: H; 
A: I. ,. 
c. 10. 
een overvloedige vogtigheid, datwy boven 
uit Plinius ook bygebraght hebben : Hy feid 
datfe by fonder voortgeteelt werden , indien 
de Koningh leeft : Indien hy dood is, inde 
holletjes van de Byen, en defe zijn moediger. 
Sy maken kleinder hollen als fy felver zijn, 
en die niet overal door de korf maar op de 
uitterfte hoeken. Alfo fchjjnt hy ten anfien 
der teeling ’t geheel geflagt der byen in dry 
gedeelt te hebben. De Koningen teelen, en 
haar felven , en het ander geflaght : De Byen 
weder den Fucus: Maar de Fucus is van de 
teelende kragt ontbloot. De vrugt is ten an- 
fien der Byen wit,daar uit ontdaan wormtjes 
kleinder als die van de Byen. 
By fommighe Grieken word de Fucus, 
Afinteles , Ateles , Aleiturgetus , en Afijm- 
bolus genoemt , daarom feit VirgiUm dat hy 
vry fit om andere de kofl t’ ontroven. Maar T e _ auMll) 
by fommige fchjjnt hy vaneen groot gebruik maar om dathy vefca, dat is dun van poten 
te zijn. Sy leven wel ten anfien van ’t honig- is. By de Grieken wort hy Sphex en Sphecio 
maken leedigh : Jafy fitten een heelen dach oft van Sphinggo , dat is inbinden oft mager 
inde honig-raten verborgen, s Nachts, als alle maken, oft van Diafphage, om dat hy in’t 
de byen flapen beginnen fy te arbeiden,en ver- midden fo gekerft is dat hy gefeit werd te 
woeden de korven, gelij k Ailiams verhaalt ; gapen. De uitieggher van Nikfltfder noemt- 
L feLeu- 
w / • — y-j — — — — j 
keeren fy weder na huis, en neemen haar fpijs. 
’t Geen van haar af keer voorkomt kan uit 
het ghefeide gheoordeelt werden. Van de 
Dieven fal ik dit noch by-voeghen : Datfe 
haar fomtijdts fo opvullen datfe nauwlijks 
gaan oft daan konnen * Datfe dikmaal in 
de hollen der Byen jonghen krijghen , en 
geen honigh vergaderen nocht huisjes op- 
rechten : Datfe inkomende ghedagen wer- 
den, en half dootvoor de gaten gelaten, en 
dikmaal heel gedoodt werden. 
III. HOOFT-STUK. 
Van de We (pen. 
D E naam Vefpa is van de Latijnen an de ^ïdror. 
welp gegeven,niet om dat hy t’favonds 1 
vliegen vanght , oft haar met gewelt anvalt, 
