S HISTORIE VANDE NATURE 
Paufanias 
in Atticis 
Nieremb: 
H: Exotic 
I.138. c: i 
nigh ghemaaktwerd. Inde verw. Wantin 
Pontus zijn eenige wit , die tweemaal in een 
maandt honigh maken. In wijs van leven. 
Want in Ethiopien > indien wy Alvare^jm 
geloven , zijnfe fo tam , datfe haar fwerm in 
flaapkamers van de menfchen maken. By 
de Halyzones, naar’t fchrijven van Paufamas 
gaanfegcmeenfaammette menfchen om , en 
maken haar werk lb tTaam-gedrongen , dat 
de honig van ’t wafch niet kan onderfchei- 
den werden. Sommighe hebben ook geen 
anghel. 
Van de Byen der nieuwe Wereld, fpreekt 
. Nierembergius aldus : Het veelvoudigh getal 
der Byen is inde nieuwe Werelt altijd won- 
derlijk, hoewel het in’t honigh-makenver- 
fcheiden is. Sommighe maken in de holen 
van de bomen, eerfteen waffche fchors,maar 
fonder raat , gelijk een ey , ’t welk fy geheel , 
met vogtig enfoet lap doorvogtigen. Defe 
eyren als in een tros t’ faam-gevoeght , vind 
men omtrent twintig of dertig in getal. De 
Indianen hakken den boom om, en brengen 
hem vol honig-bollen tot haar gebruik, en 
met veel wafch verfien,in haar hutten. Som- 
mige makenfe fo klein als Nooten, andere 
niet groter als Haafnooten. Dit geflagt van 
Byen is heel tam , en klein. Andere arbeiden 
onder de aarde, fommige 2a; ellen diep, 
andere omtrent maar negen duim , na dat 
haar goet dunkt. Van defe maken fommige 
honig in lange walfche pijpen : Sommige in 
ronde bollen. Uit defe zijn fommige tam, 
cn onichadelijk j andere groot en wreed * die 
haar werk feer befchermen : A'ndere zijn 
ook wild, van een verfcheiden werk, die ma- 
ken een ronde raat als een Citroen- appel , en 
hangen die an de bladeren van de bomen, 
cn leggen d’ eene raat op d’ ander, fo dat 
een tak fodanigen tros van dry maal negen 
duim langh valt- houd. De kleinder Byen 
maken ook kleinder troffen , en hangen die 
an dundcr takken, de groter ook an dikker 
takken, (dele noemen dTndianen Mate- 
ceasj) welkers beet fo üim als van een Slang 
is, en vier-en-twintigh uren duert. Daar is 
een ander tam geflagt van Byen in’t lantvan 
de Haimenfers , welke de fneegheidt der 
Chriitenen inde korven gefloten heeft.daarfe 
de korfgeopent zijnde,nocht fleeken,nocht 
gram, nocht onruilig werden : Endatwon- 
der is , fy laten niet af van haar werk , fo bee- 
fich zij nfè. Elier foud’ de nauwkeurigheid 
nocht glafen , nocht doorfchijnende vaten 
nodig hebben, om een voorbeeld van haar 
naarftigheid te fien. De Koningin oft Mee- 
flerffe verfchilt veel van de ge meene. Daar is 
ook een fwart en klein geflaght van Byen, 
dat inde boffehen honig fonder wafch maakt. 
Het wafch van de onderaardfe Byen is feer 
bequaatn in falventot alle pijn enghefwel- 
len uit koude voortkomende : Het ont- 
bind de gefwellen, en is ook tot andere Ge- 
nees-middelen bequaatn. Daar zijn witte 
Byen in Quatimale , die witten honingh, en 
wafch maken , en niet al tefchadelijkzijn. 
I Nu fal ik eenige uit fommighe fchryvers 
voortbrengen. In de holen vandengrooten 
boomCeyba, en van meer andere maken de 
Byen fomtijds honigh niet minder in deug- 
de alsdie van Spanjen, naar de getuigenis van 
Ctaka, van welke dry geflachtenzijn : het een 
niet veel groter als een Mugh ,• an de mond 
van de raat die fy wel voorfien , maken fy een 
pijp van een halve vinger lang uit een ftof het 
wafch gelijk , door ’t welk de Byen met gela- 
den vleugels,met het geen fy vande bloemen 
vergadert hebben , tot haar werk in kruipen : 
Haar Honig is een weinigh rinfachtigh ,van 
welken yder Bye-neft meer als een pond 
voorbrenght. Daar is noch en ander geflaght 
een weinigh grooter, fwart, maar nochtans 
boven witachtig. Sy maken de mond daar fy 
door in den boom kruipen uit wafch met een 
andere ftofvermenght , fo hard als een fteen. 
De honigh van defe gaat dien van de voor- 
gaande ver te boven, en daar van word fom- 
tijds wel dry pinten uit een Bye-neft ghe- 
trokken. Het derde geflaght gaat de Spaan* 
fe in grootte ook te boven, maar heeft geen 
angel, nochtans vliegen fymet ghewelt die 
gene an, welke haar raten willen roven, en 
warren haar wonderlijk in ’t hayr van den 
baard en ’t hooft. Defer neften houden dik- 
maal twaalf oft meer ponden Honighs , en 
veel heerlijker als d’andere. 
De Amerikaanfe Byen feit Lerius zijn de 
onfe ongelijk, en hellen meer na die kleine 
vliegen die’sSomers, voornamentlijkalsde 
Druiven rijp zijn ons quellen Sy makenhaar 
honigh en wafch in de holle bomen , daar de 
felve de ,'inwoonderen wel weten uit te ha- 
len : De raat daar de honigh noch niet uitge- 
nomen is, noemen fy Yra-Yetic : want Yra is 
by haar honig, en Yetic wafch : Sy eeten ho- 
nig op onfe wijs , doch het wafch dat fo fwart 
als pek is , rollen fy in klompen fo dik als 
een arm , doch fy maken daar ook geen kaar- 
fen af ("wantfy gebruiken ’s nachts geen an- 
der licht , als de ftukjes van feker hout , die 
een lichte vlam van haar geven , maar fy flop- 
pen daar mede de mond van heelgroterie- 
ten , in welke fy haar vederen bewaren , om 
niet van een feeker geflaght van muggen, die 
fy T ravers noemen, befchadigt te werden. 
Jntomus Her era fchrijft , dat’er in deland- 
ftreek van Vetrazpacis Byen gevonden wer- 
den fonder angel, die fui veren honig maken j 
van welke fommige gewapent en fchadelijk 
zijn , gelijk de onfe: andere zijn klein als 
vliegen , die nochtans feer goeden honigh 
maken,andere van heel quaad fap/t welk die 
geene die van de felve eeten uitfinnig maakt. 
Geen van alle maken raten maar verbergen 
haar honig onder d’aarde.oft heel dunnen ho- 
nig inde holle bomen,welk een weinig rinfeh 
is. vlricus Faber fchrijft van ’t land van de 
Marchkafiers. Indien ymand in de Boffehen 
gaande , en een gat in de bomen maakt , dat 
die uit yder boom vijf oft fes pinten honing 
kan trekken, ’twelk als een fap van kleine 
Byen, die voor niemand wijken, ghemaakc 
