4 HISTORIE V A N D E NATURE 
mift , oft roeft valt. De Schadones zijn al- 
derbeft , alffer Honigh gemaakt werd. Sca- 
Uger meent datfe eenigh teelfaat in de hol- 
Fxwcir' ^ er J eS l aten 5 11 lC welk de jonghe Bytjes voort- 
iluT.' komen ; Dat uit den dauw op de bladeren 
Wormtjes groeyen datter Kinkvorfchen 
regenen: dat veel lichter die dauw door de 
teellige warmte van de oude geftooft , inde 
Schadones kan veranderen. Hy feit ook be- 
vonden te hebben , dat de Cicindula , oir 
vuurvliegh , met haar Mannetje verfamelt 
was, dat op den middagh quamte derven. 
Datter tegen den avond van-’t Wijfje eyren 
geleit waren, diein vier-en-twintigh uuren 
levend wierden,- datter ook een grootte vlieg 
gefien is , welk in een holle hand een weinig 
tijd gheftooft zijnde veel witte Wormtjes 
voortbragt, die haar yder byfonder beweeg - 
den : Waarom foudendandeByen in weinig 
uuren niet konnen verfamelen , en daar na 
Voflius Je terftond baren. Ten leden fchrijft ^ojjïus uit 
ï. 4. c.66. ket gevoelen der Hollandfe Bye-voeders, 
p: 15.11. van de voortteeling der Byen aldus: DeKo- 
ning der Byen fchiet in yder holletje fijnfaat 
uit;dat is een wit blaalje, waar uit een wormt- 
jevande felve verw, en’tfaat van de Man- 
kop bol ghelijlc voortkomt: Om dat blaalje 
word van de Byen ,én dymerige vogtigheid, 
uit den dauw, die ook wit is, geleit, en dit wit 
komt mettet wit van een ey , en ’t Koninglijk 
faat metten doijer over een. Het blaalje met 
defe dymerige dauw omfet zijnde , fet lich de 
Bye , gelijk een Hin , daar op te broeyen , en 
ftooft dat met haar warmte : Alfoo fwelt dat 
blaalje meer en meer op , tot datter foodani- 
gen Wormtje voortkomt, als wy in de vette 
Kafen den. Doch fomtijds langfamer , noch- 
tans by fchoon weder komt de Bye op den 
1 o oft 1 2 . dach, als dat vliefje van de W orm 
doorboort is , volmaakt uit , te weten met 
thien poten, vier vleugels , maar wat bleek- 
aghtigh,en daarna de volwaflener ghelijk. 
Tot hier toe t'ojjiw. 
Voedftl. Van haar voedfel, van ’t welk wy naarde 
Wet van ons beleed, hadden behoren voor 
deteelinghte handelen, fegh ik datfe niets 
jagen , maar an den Winter gedenkende, ar- 
beiden fy Somers , en ’t geen fy overgaderen 
leggen lywegh. So eten fy dan Honig, maar 
40. i;jj. c. 9 fo daar die te veel ontrokken werd , W afch , 
de Cerinthus , Ery taches , en Sandaraca. De 
üimfte van defe ghelijkt in foetheidtden 
Honigh : Als alle defe ontbreken, legghen 
deBye- voeders voor de gaten V ygen,Suiker, 
Rafynen , gedampte Hommels , en de hoof- 
den van de Schadones, oft Wol in foete Wijn 
oft ander nat ghedoopt. Plinius belaft haar 
rauw en varfch vlees voor te leggemook ver- 
maken fy haar met welriekende bloemen, en 
met die van de Appelboom , Cytifus, Aman- 
delboom^ amarifcus,Calia. Ziziphus,P eer- 
boom Per fi kboom, T erpertynboom,deLen- 
tifcus , Cederboom , Lindeboom , den Ilex , 
en Rhamnus, ook die van de kruiden, de wit- 
te en rode Thijm , de Klokjes , de Myrten , 
Kuifboom,Brem, Bonen, Serpiilum, Violen, 
Myrrhis, Rofmaryn, de Comza Serinthea, 
Meliloten,Narcilièn,Alfodillen , Confilie 
de Grein , Veil > Slangwortel , Orego , Satu- 
rey, wilde Violen, Majolyn,Hyacinth,Ireas, 
saffraan Rofen,Lely,Artichokken,Moftert, 
Spondylium, en Hanevoet, en z- Van alle 
welke Colummella onderfcheidentlijk handelt, Coiamd 
dien ghy kond nafien. Het isleker datfe drin- f ' s R: C R ^ 
ken, en fmaak in fuiver Bron, oft Revier- wa- Ari'ft: H.- 
ter hebben, daarmen hout en fteentjes in A:J> *- 
moetwerpen ,daar iy gemakkelijk op fitten, v&* 0 °'de 
en haar op wafichen konnen ; Hier van ont- R: R; 
bloot zijnde , laven fyhaar dorft met andere 
vogtigheid , en brengen daar van iets tot haar 
Koning, en de andere arbeiders. 
Haar leven word tot fes , leven , en ten OuJerom. 
hoogften tot thien jaren uitgerekt : oft gelijk A “ ft: H: 
Plinius feit ; Haar leven is heel lang, naar dat cap .' ƒ*. 
hetgheval haar voorfpoedigh, oft ongeluk- Plin; 
kiglijk voortkomt , en in ’t gemeen feven ja- 
ren. Daar word verhaalt dat haar korven noit 
thienjaren duren: Daar zijn fommige die me- 
nen , dat de doode , indien fy onder dak be- 
waart werden , en in de Lente- Son ver- 
warmt, en een geheelen dach mette afch van 
een Vygboom gheftooft werden , weder le- 
vend werden, en in ’t geheel verloren zijnde, 
weder herftelt werden mette Olfen- magen 
wanneerfe verfch onder de meft begraven 
werden. Virgilius meent dat het lichaam van 
een dode jonge Koe , en dat van de Paarden , 
Wefpen , en ti orfiels, gelijk dat van een Efel 
Paards-vliegendoor t veranderen van de na- Cardan. ^e 
tuur,dieheteen uit het ander doet groeyen, Varictat: 
haar voortbrengt. Cardanm heeft gefchreven 
dat de fterke tot haar twaalfjaren komen. 
Als fy vliegen fullen,verheffen en trekken viughr. 
fy fich in: Sy vliegen niet recht, om datfe geen 
ftart hebben, endaaromzijnfeook in ’t vlie- 
gen niet langdurig , nocht houden haar langh 
in de lucht, maar de fchegevleugelde zijnde 
befte, en om datfe kleine vleugels hebben, 
konnen fy niet recht . nocht langh vliegen. 
Sy hebben geen ftem , maar maken eenge- Stem * 
luit, ’t welk de Grieken Bombein, de Laty- 
nen Bombilare , en Bombifiare , en wy Hom- 
melen noemen. Imand heeft hetfingenghe- 
noemt,maar belacchelijkjenige beufelen dat- 
fe in de nacht, in welkejefus geboren ^gro- 
ter geluit maken. Datfe tcherp van reuk zijn , A ^“ k g. 
kont gy daar uit oordelen , datfe den Honig c g. 
van verre ruiken. Men heeft gefien dat fom- 
mige in de kruid- verkopers winkels,en daar- 
men Honigh verkocht invlogen, en geladen 
weder keerden. KJutius verhaalt datfe door 
een hoge fchoorfteen daarmen Honig kook- VoflU «« 
te van boven inquamen,en niet anders om A ‘ 
de ketel, als de motten om de kaars v logen, en 7 
veel daar in vallende , verfopen. Van haar And- <le 
werktuigh behoeven wy niet bekommert te pamb. A- 
zijn, dat is het middelrif, en d’ingheboorne I( j. 
warmte waardoor ly beweeght werden. 
Jquirms heeft gemeent datfe geen gehoor .Tgehoor:. 
1 haddê,en datfe door groot gehut ,om de gro- ^ j 1 /' 
I tebeweeging die een dier kan ombrengen,en ca?> 20 . 
i het hout doorkloven, verfchnkt en verjaaght 
■ werden. 
