V O O R - R Ë D Ë 
niet, en laten af van beweging, welke op die tijdt van fommige Aurelia (o ft Tonnetjes ) gbenoemt voerden , In 
de PPormtjes van de We(pen,enByen gebeurt dat /elfde : daar na komen voort die JSijmphie, oftjonge bruitsge* 
noemt werden , die niet diergelijks hebben ; want de natuur der eyren haar einde bekomen hebben ae , groeit met 
meerder an,doch voort van te voor vermeerdert en gevoed, tot dat Jy onder fcheiden, en een volmaakt ey voert : maar 
fommige voormen hebben in fieb, van waar betover febot om haar te voeden, ankomt gelijk de normen der IVefpen, 
en Byen : Andere krijgen bet van buiten, gelijk de Pup f en, en fommige van de andere Wormen. Haar verfame- 
ling duurt lang,en worden door een tragen afgang gefcheiden : en meeftendeel baren fy kortlijk. 
Ofc fy faat uitichieten, is onfekcr. In hoe veel dagen haar teeling volmaakt wert , hebben \vy by 
Anfi : a. Anjloteles. Van het grootfte deel wort de teeling in dry oft vier weken gelijk in de eyerleggende, 
ao. 1 ' 5 C> bepaalt. Van’t begin der verfamelinghtotte running en voltoyingvan herey , eigenen fy fich de 
eerftefevendaghen toe : in de overighc dry feven broeijen en kippen fy ,te weten die geene die 
Bewc- haar vrugt voort-teelen, gelijk de Üpinnekop. Wat angaat haar bewegingh,merk,datfe kruipen, 
£ ir 8 h = gaan, vliegen, en z. Datfe alle met meerderley beweging geroert werden als de bloctrijke dieren, 
Afcnha- om dat die in ftukken verdeelt zijn, en met haar geknotte lichamen heel lang konnen leven. Of fy 
lingh • afem halen oft niet, is onder de Schrijvers niet feker. Anjloteles ontkent het. en wil datfe alleen ver- 
i'fom L koelt werden; Maar Plumis feit : ik fe nut veaaromjodanige niet minder een rjelmet baar voeren en leven, 
He. & als [onder ingewanden baar afem halen ft geen voy ook ( doet hydaarby ) in de 2fee- dier en geleert hebben , hoewel 
de dicht heit en diepte varit water de oeeji belet. Datfe (onder long zijn, en geen verkoeling, wijl fy kout 
zijn, nodig hebben, is feker: Waar toe dan nodig deafem-haling ? tGehotïimeldatdeByenen 
c - 3- ’ Vliegen maken, gefchiet dóór beweging van de innerlijke geeft: die fchijnentefingemrommelen 
met een vliefch onder’t midden-nf gelegen, tegen welke de ingeftoten geeft anftoot. V ele fterven 
onder ’t water, in de aflche worden 1 y weder levendig: niet om datfe niet konden afem halen, maat 
om dat de innerlijke geeft van de vogtigheit verfnmort is, welk vogt door de warmte uitgejaagt 
Reuk - zijnde, worden fy weder herftelr. Alle reuk die in haar is, wort door de angeboorne geeft van haar 
lichaam volmaakt ; en men moet niet gbeloven dat haar het gevoel-tuigh ontbreekt , indien fy de 
Geluit. fin hebben. Datfe geluit geven, wie fal dat feggen? Het komt uitte wrijving vaneen binnen vlies- 
je. De Springhanen maken geluit met het wrijven van haar poten. Nochtans is ’t gel uit verfchei- 
den; de Byen maken gehommefde Huppelkoorn met wrijven en gekrijfel : En om dat ditgeflagt 
een geluit binnen haar fchijntte hebben , hier ombewefen de Letterkundige dattet een geflagt 
van een gekerfc dier van de Encelades is. Ghy foutfe algemeenlijk van t ge hommel, hommelaars 
icveu - mogen noemen. Daar is niet an te twijfelen datfe tayer leven als de bloetrijke bekomen hebben; 
voernamentlijk die een langlijf en veel benen hebben, gelijk in de hondert- voet te lien is. Het is 
ƒ “guft: fonderling ’t geen Augujtmus in’t lant van Liguria heeft angemerkt : dat de deelen van een dwars 
AnTmaY' doorfneden worm met fuiken fnelheit van malkander af haar beweegden,of fy tw.ee verfcheide 
c - 3 1 . dieren geweeft waren. Ariltoieles fchijnt de oorfaak tot het veelderley gedeelte van haar beginlel 
f a r r ift: de te betrekken.Sy raken fchierlijk omden hals,alleenlijk door het befproeijen vanoly,om dat door 
C.J. 1 ' ' 4 ’ devetheit van den oly,de enge roghtgaatjes verftopt zijnde,de geeft uirgebluft "erdr. 
Aria: H: De onderfcheiden fijn ontelbaar : Voornamentlijk van de plaats daar fy gheboren werden, en 
***• haar houden , van de hoegrootheid, hoedanigheid , delen, fpijs, telingh, verfameling, envoort- 
gaii< T genomen. Sy leven in verfcheide plaatlen ; In’t vuur de vuur- vlieg, gelijk Plinius feit : 1 n de 
Arifhn Sneuw de rode ruighe wormen. IndeZeedeScolopendra,.devloyenandere: Indefoëtewa- 
teren , de bloed fuïgers ,cn een geflagt van paards- vliegen breed en plat van lijf, dat op de grond 
kruipt. Op de aarde groeijen wormen, mieren, kapellen enz. Ghy fultfe ook dikmaal onder de 
metallen vinden. Voornamentlijk brenghen de planten verfcheiden gheflaghten van ghekerfde 
voort. Indeftammen van de bomen fult ghy de koflus en miters vinden* In devygh-boment.e 
CerafteSiln den Olyfboom geplant daar een Eykenboom uitgegraven ïs de worm RanaoftRau- 
ca, In de Kork- boom rode hayrachtige wormen ; in de wijngaarden de butyrus gelijkfe 1 utlms 
noemt , en de Ipes die in de lente metten Zuiden wind geboren , de botten van de wijngaarden 
uitknaghen ; cn de I nvolvulus die in de ghekrulde wijngard bladeren iich inwind. Ik 1 preek met 
van de Volucella die in de wijn groey t. De Cypres en Èf kulus word van de Galba gequelt : \ an 
waar ’t geflagt van de Sul pity haar naam hebben. Daariseen geflaghcvanrupfende Evonymus 
eenaamt , ’t welk naar ’t af eten van de bladeren fterfr. De Coccus is eenbeesjedeConopusge- 
hjk dat voortkomt als de vrugten rypen. Het gras eten de Crotones ; De vrugt van de kaarden- 
diftel befchadigt een worm die, gedragen , gefeit werd de vierdendaagfe Koorts te genefen : De 
bladeren van nachtschade, een worm rood en groen ver wig, die een hoorn in ’t voorhooft heelt, en 
een vinger langh is: De lookbefchadigen de Praflbcurides: De kool de Krambides: Den Afpho- 
delus wormen aie in vogeltjes veranderen gelijk als vlokken De Maluwe de land-weechluiien. 
De Rute ander fchadelijke wormen. Inde vrughten groeijen ook fonclerlmghe wormen ; In de 
tarwde Kalander : In ’t meel wormen als demicer , met welke in wafchgemengt, en inde holle 
tanden geileken, de vervuilde tanden gefeir werden uit te vallen. Inde honende mida:indeer- 
weten en andere ook andere wormen. Nocht de dieren fijn vry van de wormen. De neten en luiten 
quellen ’t hooft dermenfehen: Inde handen en an de huid groeijen deplatlunen. De wormen 
van Egipten en Indien befchadigcn de fpieren van armen en benen, In de lchapen zijn de Ricini: 
In de koeijen, en honden de Cynomix, onder de tongb de Litta. De vifch barbeel quelt de Scoli- 
chia. De karper in’t eerftejaar een fwarte worm omtrent de kuwen. In de baarfen groeijen twaali 
parlen fo groot als een erweet, die vleet achtig , en wit zijn , in welke alle in t byfonder een dunne 
**> 5 lange 
