Niereinb: 
H: N: 
Exotic. 1 3 
cap, 20. 
Naam.' 
Plaats. 
Aldrov: 
de Infeft: 
^ 4. c. 4 . 
V^edlel, 
Jtaopbr. 
IfCanf; 
Elantar: <. 
ca P.i 2 . 
. Scbade- 
^ikheid. 
|“’ c ero: ad 
E*tutn: 
“ ,»• Epifb 
Plm:H:N. 
9. c. 4 . 
PIi n:H:N: 
2 9- c. 4 . 
DER GEKER 
Ten leften maakt Ndrembergbxxik gewag 
van eenighe Indiaanfe Paards - W ormen , 
welkers hoorns afgerafpt , en met water ghe- 
dronken , wonderlijk de minluft fouden ver- 
wekken. 
VI. HOOFT-STUK. 
]/ ande Kjtntbms oft Sfraanfe vlief. 
D En naam die dit gekerfde dier by de 
Grieken heeft, houd hetookbydeLa- 
tynen : De gefprenkelde word Ketonias ge- 
noemt, om dat het op de manier der Schild- 
pad ge hippelt en gevlekt is. Ptimus noemt- 
lealle kleine Scarabei oft Paards- Wormen. 
De befchryvingh fullen wy in ’t onder- 
fcheid by-brengen > Sommige maken haar 
de Wefp gelijk , maar langer van lijf, ande- 
re een groenverwighe aardworm als gout- 
blinkende, ander een klein ghekerft dier, 
langhachtigh een goutverwigh,en een klein 
diertje met geele ftrepen dwars over de vleu- 
gels gefprenkelt, met een langh lijf, en vet 
gelijk de Mot. 
Sy komen in Italië en andere Landfchap- 
pen voor , daarfe in ’t Koorn , de Rofe , Ede 
en Olybomen fitten; nochtans 2ijn de ghe- 
flaghten over al niet eenerley ; Want Jldro- 
vandus onkent dat die in’t Koorn voortko- 
men inde Neerlanden, en vorder Noord- 
waarts gevonden werden. 
Sy leven met de bladeren van de bomen , 
en bloemen van fommige heefters , en met 
Koorn; waarom JSikander Spaanfe vlieghen 
ghedenkt die Koorn eten. Sy vergaderen 
's nachts teghen den dach , en worden door 
onderlinge hulp , gelijk de Mieren bewaart. 
Vincentiti t feit dat fe by daaghdoordegehee- 
le plaats vliegen. Sy groeyen uit een verrotte 
vogtigheid en drooghte , oft uit een voght 
’t welk op de bladeren van de Effchebomen , 
Peer , Pyn , Populbomen en Cynacantha 
leid. Jnjtoteles heeft ook naargelaten datfe 
uitte Rupfen van die bomen voortkomen : 
En Plimur feit uitdruklijk ; de Spaanfe vlie- 
gen groeyen uit een Wormtje indeSpongie, 
voorn amentlijk van de Honds-rofe , welke 
an de heel groeit , maar overvloedigh in de 
Effchenboom , en de overighe in de witte 
Roos, nochtans verfamelen fy,maar meteen 
traghe bewegingh, en teelen een Wormtje: 
De Vygboom verderft als ly daar in voortko- 
men. Sy hebben een reuk ais Tar,een fmaak 
als de Ceder , fo Ntkander verhaalt. Sy zijn 
heel heet en droogh , daarom branden , kna- 
gen en doorfwerenfy de huid. 
Sy worden onder ’t vergif gereken t,en daar 
word gefeit dat die haar ingenomen hadden, 
ghelijk Cajus Carbo , Pijrrbus de derde na die 
geen, welke mette Romeinen oorloghde, 
als ook Koffinus bekent door de vrindfchap 
va nNero gheftor ven zijn. Doe hier by dien 
Abt. welken van een Hoertje om hem in lief- 
de te houden een papje met het poeijervan 
Spaanfe vlieghen beftroit voorgelet is , ghe- 
lijk by l are te lien is. P\ato Vticevjïs zijnle 
FDE DIEREN. f 9 
voorgeworpen, als vergif verkocht te heb- 
ben in de Koninghlijke verkoopdagh , om GaIen:IiI - 
dat hy die op LX. feftertien hield/ Indien 
fy te veel gedronken worden , oft van buiten fon: de 
te langh opleggen , verwekken fy pijn inde ( Tem P erat : 
ingewanden dievandemondtottefchamel- NUcand’: 
heid reiken. Sy doen de blaas verfweren , en ,ri Alex - 
ontfteken de fcha mei heid en andere deelen . 1 p ll0 ‘ m * 
Sy verwekken bloedige pis, dikmaal buik- 
loop, rode-loop, befwijmingh, en ookdul- 
heid : Inde mond word een fmaak ghevoelt 
alspek; eenige oordeelen dattet vergif in’t 
hooft en voeten gelegen is , ander ontkennen 
dat. Dit quaad word met verfcheide mid- 
delen bevoghten : Menfchen fogh uitte borft 
getrokken , Geite , enKoeycmelkalle uuren 
ghebruikt , infpuitinghen van vet fop, met 
verfaghtende oly , en daar na Salpeter met 
Mede ghebruikt, Oly van Lelyen , van Pün.-H.-Ni 
Amandelen , vets meteenflurp eygenoten; Uo,c, ‘ 3; 
oly van Sefanium enOenanthus, endePor- 
felein , welke Ly\us de Neapolitaan , voor 
tegengif hiel, worden feergheprefen , maar 
de Oly van Queappelen is het fekerfte te- 
gengif van defe fiekte ; ook moeten van haar & 4 3 .us' 
lof niet berooft werden de Squil Afijn : De cap. lo. 
aarde van Samos , de Bolus Armenus , om 
datfe door haar t’famenplakkende kraght de 
knagingh beletten. Hier by doen fommige 
de Thenaak en Methridaat , welke nochtans 
met verkoelende en de knagingh tegenftaan- 
de middelen, en die de pijn verfachten moe- 
ten ghematight worden ook moet men het 
braken niet vergeten , Waartoe van Dioftari- 
des middelen worden angewefen. 
Het is noodigh datfe inde Genees-konfl Gebruik, 
omfightelijk werden gebruikt, want fy zijn 
de blaas fo fchadehjk dat fommighe menen 
datfe alleenlijk in de hand gehouden , bloe- 
digh water voortlokken. Montagnana fchrijft 
datfe op een knie geleit zijnde, vijf ponden 
bloed door ’t water aftrokken. Daar word 
voorfightigh in ghehandelt, als men op de 
maat, het middel felf, en op den fieke acht 
flaat. Laat dry oft vier afen ingegeven wer- 
den : buiten op is meer hoops nodigh ; de 
heete lichamen lyden haar niet wel , de krag- 
teloofe, oft die met harde gefwellen derin- 
gewanden ghequelt zijn, gheheel niet. De Galen: i. 
bpaanfe vlieghen felfs fonder hoofden vleu- jjf J ia: 
gels en ftart worden van fommighe ingege- acuVis. 
ven, ’t welk Hippocrates inghebruik hadde. 
Het is een ftout Genees-meefter die defe 
delen het lijf verwerpende ingeeft, dat is de 
oorfaak van de doodt van twee waterfugtige 
geweeft. Sommige ghebruikenfe gheheel , 
’twelk Gnlenus ook doet: de vleugels zijn Gaj .j 
het tegengif van de andere deelen , waar van Med, simp! 
Plimui feit, de vleugels ghenefen, maar defe 
wegh-genomen , zjjnfe doodlijk ; tenfy mo- * n ‘ c ’ 3 
ghelijk de plaats verminkt is. Voorts wor- 
denfe tot het waterlofen , het fchorft van’t 
angeficht, het voetevel , het opftoppen der 
maandftonden , de onvrughtbaarheid der 
Vrouwen , het opftijgen van de lijfmoer , en 
vierdendaaghfe koorts inghegeven. An de 
fchou- 
