9* HISTORIE VA 
De rode zijn in’t kndfchap Mangi , diefy 
met Peper eeten , en worden ook in Brafd 
gevonden. Defe zijn groot, en als fy gefloten 
werden, rieken fy als Ceder. Vandiefehrijft 
A'drov.- Aldrovandus aldus. In de Lente van die lan- 
nirea.4. Jen 9 dat is in de maant September, brenghen 
1 p 51 ' fy meenigte van jonghen voor dendach , en 
voornamentlijk op dien dach die naden re- 
gen volght , te weeten als de Son heet fchijnt. 
JDe oude gaan voor, geleiden de jonge , en lo- 
pen gins en herwaarts met een open bek, ver- 
vullen alle wegen, en bijten veel llrenger als 
op andere tijden , ja tot bloetftortingh toe. 
Daar na volgen de llerkfte jongen, en foeken 
mette vlught nieuwe woninghen , en dat met 
fulke. hoopen , datfe de locht verduilleren. 
Daar fy neerfitten graven fy de aarde , en ye- 
der bouwt fich een huis. Haar leven is kort , 
fo dat uit de buik van een , een groot ghetal 
jonghen voort-komt. Als fy uit haar holen 
kruipen, lopen de Indianenen volgen haar 
na : Want de Indianen wachten met gfoote 
begeerte na defe tijdt , die defe Mieren als 
een nieuwe vrught tot haar fpijs vergaderen. 
Als fy omtrent den ingangh van de holen ko- 
men , omcinghelen fy die met water- lopen , 
en weeren haar dapper teghen de bijtende 
en verwondende Mieren. Die nieuwe ver- 
fche Mieren bewaren fy langh , en eetenfe 
ghebraden. Hoe foet en anghename fpijs 
ly gheven ghetuighen de Jefuïten , die de 
felve ook eeten. V an haar gewroghten wor- 
den fommighe vergiftighe ghenoemt. So- 
danighe noemt FeUphus de Kretenfèr Laërte. 
In Brafilie makenfe nellen in de bomen op 
de w ijs der Swaluwen. In de ehghte van 
Sur del Nort makenfe fulke harde nellen 
datfe nauwlijks met bijlen konnen doorge- 
houwen werden. De Indianen vergiftigen 
daar mede haar pijlen , daar de ghewonde 
noodfaaklijk van kerven. 
II. L I D. 
]/ <*n de f/J/andluis 
N D E 
NATURE 
■Aiifl: H: 
A.lO.C.i).! 
AtJrov: 
Inieft. 4. 
c. 2 . 
Naam. 
Befchrij 
vingj 
Moufet: 
Infeót. 2 . 
C.2y. 
1 ’laars. 
Scalig. 
Eïcrcit. 
246 ï 
Vim in 
Bialog. 
D E Wandluis by de Latijnen Cimexge- 
noemt, fchijnt dennaam van eheimai 
off cubo ik ligge, ghekregen te hebben, om 
datfe mcubiUbus , dat is de bedlleden groei- 
jen, oft mogelijk van cama , dat een kort bed 
beteekcnt. De Grieken noemen hem Koris 
van het kruid Koris , dat de Latijnen Cimi- 
caria noemen. 
Het is een dier uitten aart verfoeylijk , 
ghelijk Plinius fpreekt , en by na de Rici- 
nus ghelijk. Hy is langhwerpigh, fcheef van 
lijf , van vervv roodachtigh, met dry voeten, 
en omtrent den hals kort ; de rugh en buik 
is met fnedengheteekent , heel teer van huid, 
die lichtlij k komt te barllen , en een verfoey- 
lijkenllankgeeft. 
Sy worden voornamentlijk in de Dennen- 
houte bedlleden gevonden, en daar de lakens, 
en t llroy fclden verandert werden ■„ ook in 
de naajle mueren van de bedlleden die gewit 
werden , in de Quakkels koyen , boeken , en 
papieren. 
Eenige feggen datfe in’t Eyland Sc. Tho- 
me niet gevonden werden. Ly daagh fchui- 
len fy in de reeten van de mueren. Uit een 
feekere vrouws gheopende herken -pan is 
een meenighte van Wandluifen ghelopen. 
Sy leven met menfche- bloedt: na de beet 
latenfe purpere bobbels na, met cen jeuke- 
righe pijn. Datfe ook met andere dinghen 
leven , kondt ghy daar uit oórdeelen datfe 
ook in bedden ghevonden werden daar nie- 
mandt op flaapt. By Anjloteles leien wy dat- Arifi: Ut 
fe uitdevochtigheidt, die uit de huidt van A:s< e-5 ‘* 
de menfchen fweet , vooTt-komen. Datfe 
ook uit eenghe andere vochtigheid omtrent 
de bedden rottende , en uit verrot houdt 
groeyen is fon der t wijffel. Aldrovandus heeft 
ghefien datte bedden van fommighe die van 
huis waren van de Wandtluifen ghequek 
wierden , die als fy bellapen wierden niet 
verfcheenen. Stahger geeft ook te kennen 
datfe in de Papieren groeyen. In deQuak- 
kel-koyen komen fy in korte overvloedigh 
voort. Datfe door verfamelingh voortghe- 
fet werden , heeft Pcnnius in 't landt van 
Orleans ghefien , en in een ghebroken fche- 
de vol wallen en jonghen met een groot ghe- 
tal heel witte neeten ghevonden. ’t Is be- 
lachlijk dat Kardanus ghelooft dat de Kar- 
thufer Monnikkan daar niet van ghequek 
werden om datfe geen vleefch eeten. De 
bedden van Tholoufe feght Scaliger eeten scalig:l< c * 
geen vleefch , en nochtans zijnfe vol van 
die peil. Men feidt in’t ghemeen dat’er 
uitte ghedoode weer andere komen. Dat- 
fe met vermeenighvuldighende Peil voor- 
duiden , lefen wy by Alexander Beneddlus. 
Sy worden gheweert door water van de v ar roie 
Komkommers in feeker plaats geilek, met K: 
Ofle gal onder Afijn ghemenght an de bed- 
llede ghefmeert , met Paardts-hayr voor 
an de bed (lede ghehanghen , ook metten 
rook van Nigella en Cicuta : Sy worden 
verdreven door Kennip in de bedden ghe- 
leidt , door den rook van Stieren-drck , 
door de hauwen van de Genilla die vol faat 
zijn onder de oir-kullensgeleit, metten reuk 
van rode vellen, by deHoogduitfenReufch- 
leder ghenoemt > met tar , en fap van wilde 
Komkommers in de bedlleden gefprenkelt, 
met H erts- hoorn oft Hafe- voeten an de bed- 
llede gehangen, met hetoverfchot vanghe- 
fmolte boter, meteen penning onder ’tbedt 
geleit en z : Sy worden gedoodt met fwavel, 
met bladeren van de V eil met thien Swalu- 
wen ghellampt , met de vochtigheidt van de 
Lupinen, mette bladers van de Varen, met Pi»n: ^ 
den rook van Kalkanthum en Spaans-groen, 2 ;' c ‘ ? 
met Kalk ghemenght , onder heete Loogh , 
Luis-kruid , Quikfilver , Swavel, en Lau- 
rier -Oly , en ten lellen met die dinghen 
welke by Aldrovandus gevonden werden. uife 
Sy zijn goet tegen debetenderllangen,met G: ) ‘ J1 
Schildpadden bloet ingenomen. T eghen de 
vallende fiekte vande hjfmoer,de fieicendaar 
mede 
