n 2 HISTORIE VA 
dere Rupfen gemeen ; fy zijn ruigh , en over 
al met rechte hayren bekleed. De hayren 
zijnan de zyden witachtigh , op denrngh 
blinkend geel , welkers midden-deel met 
plekken als ogen verciert is : De hayren weg- 
genomen, is de huid fwartachtigh ; de hay- 
ren zijn heel dun,nochtansftekenfy fcherper 
als Brandnetels , en brenghen groote pijn , 
brand, koorts, jeukte enonruft voort, wijl 
het vergif fchierhjlc i'onder ghevoelen van 
de wonde infchiet,en totte naafte deelen der 
ingewanden doordringht, Sy maken dunne 
•draden als de Spinnekoppen,en weven mette 
voorfte voeten. Hier onder verbergben fy 
haar’s nachts als onder een hut, alsook om 
de koude, en het ongemak van onweder te 
fchuwen: De ftof van defe hut is footay, 
datfe van geen wind gefcheurt , oft regen 
door nat werd , en fo ruim , datfe eemge dui- 
fenden van rupfen kan bevatten. Sy neftelen 
voornamentlijk inde hooghfte toppen van 
de Pijn en Pek bomen , daarfe niet eenfaam 
als andere , maar met hopen by een leven , en 
waar fy gaan , derwaarts fpinnen fy ook haar 
draad , en metten dach ( indien het moy 
weer is) komen fy jongh en oud voort, en 
de bomen afgegeten hebbende ( want fy ver- 
teren alles) begheven fy haar fneegh totte 
wevery. Sy zijn alleen een peft voor de Pijn 
en Pek-bomen, en begheven haar tot geen 
ander vrughtdragende bomen > Sy zijn over- 
vloed igh op den bergh Athos, in de boffehen 
van T arentum, en inde velden van de Alpen, 
(daar overvloed van voedfel is ) na ’t feggen 
Van Mattbiolns. Het zijn voorwaar heel ver- 
giftige heeften , ’tzy datfe uitterlijk met de 
hand gevat, oft binnen ingenomen werden 
Sy wierden eertijd fo vergiftighghehouden,. 
dat vhpanus de wet Ifymeha van de doodt* 
flaghers uitleggende, onder defelve, die, 
welke ,dc Pityocampe ingaven begrepen 
heeft, ff ad Lege ra Kor n de Sicarys. N aar de 
ingenomen Pityocampe , volght groote pijn 
van de mond en ghehemelte , de tongh , buik 
en maagh worden van ’c in-etende vergif 
ontfteken , en na een overvloedige jeukte 
volght groote pijn, brand , etens-onluft , en 
eengedurigh, doch vergeefs braken, en be- 
geerte van afgangh ,ten leften indien’ergeen 
hulp toe-ghebraght werdt , verwekken fy 
grooten brand en kortten inde maagh, by na 
op de wijs van ’t Ratte-kruid , gelijk Oiofjko- 
ndes , tsËtius, Celjus , Vilnius , Gale/ms en Avicen- 
na fchry ven. 
Daarom feit tAEtius en tAigineta dattet 
fchadelijk is onder de Pijnbomen tafel te 
houden, op dat door den reuk vandefpijs, 
en den damp van de foppen , oft door ’t ghe- 
raas van de menfehen, de Pityocampe niet 
beweeght mochten werden , en inde fpijfe 
vallen , oft ten minften haar zaat, dat even 
doodlijk is, afwerpen. Die van defe gewond 
zijn, mogen wel op het tegengif der Spaanfe 
Vliegen omlien, wantfy zullen mette felve 
Genees-middelen genefen werden, maarei- 
gentlijk moetmen het Oleum Melinum 
N D E NA TÜ ! R E 
(’twelk uit oly met Queperen ghemaakt 
v/erd, twee oft dry maal oni te braken in- 
drinken, naar het voorfchrift van üivjbndes 
en Sy worden gheteelt, oft liever 
herteelt ( op de Wijs van de Wervels) uit 
zaat dat in den Herfft in fekere blaasjes ovei- 
gelaten is , oft uit de bedorven Rupfen Vol- 
vaces genoemt. 
DeAmbulones oft wandelaars , zijn die 
een onfeker woonplaats en Ipijs gebruiken : 
Waarom fy altijds omdwalen , en gelijk de 
Muifen altijds vremde kott foeken, daar- 
om haar de Engelfe ook Palmer- wormes 
noemen ten anïien van haar dwaal leven , 
( want fy blyven nergens ) hoewel fy ten an- 
fien van haar ruigheitBearewormes genoemt 
werden. Sy laten haar an geen fekere bla- 
deren oft kruiden binden ,maar doorlopen 
en fmaken ftoutelijk alle: Daar worden elf 
geflaghten geftelt. Die ghy eerft fiet met 
witte plekken ter zyden , moeten in der daad 
fodanighzijn ; Hetgheheele lijf isfwartach- 
tig,maar de boventte hayren moeten fafffaan- 
achtigh zijn , en de onderfte op den rugh 
grijfachtigh, uitgenoemen die dry ryendbe 
omtrent het hooft an den hals voortkomen , 
want die hebben de felve verw mette hayren 
van den buik , uit welkers tonnetje , defe 
Kappel die ghy hier ziet , voortkomt , en 
welkers afbeeldfel, verw en aart wy boven 
hebben befchreven. Indien ghy den hals , 
buik , en de daar an groeyende hayren van de 
tweede geel maakt, ontbreekter niets meer 
an , fijn tonnetje fchijnt donkerverwigh , fijn 
eyren bleek. De Kappel daar uit voortko- 
mende is boven befchreven. De derde is 
over ’tgeheele lijf en van hayr uitten donker 
geel , behalven datter zydelinghs in yder 
kerf eenighe fchuinfe plekken fchuilen , het 
hooft is rood met een fneeuw- witte vork 
verciert. De vierde heeft de onderfte hay- 
ren, en den buik donkerachtigh, den rugh 
en bovenfte hayren uitten donker geel , met 
een dubbele ftreep in’t angeficht, wey oft 
melkachtigh van verw. De vijfde heeft het 
angeficht blinkkend rood, de zyden van den 
buik grijfachtigh , een ghefp'renkelt lijf , met 
kleine geelachtige ftippen , en boven defe 
fwarte : De hayren als ffralen zijn geel , heel 
fmal , en in ’t midden fpitfer uitwaffende. 
Hy befchadight de naaft gelegene Velden , 
enKoorn-akkers. De fefte is vaal, behalven 
dat fijn kerven met fwarte en witte plekken 
hier en daar gefpren kelt zijn. Sijn hayren die 
onder en boven als getant ftaan , zijn heel 
bars , en van verw als het lijf. De zevende 
met een fwarte huid, maar met eenighfins 
fwarte hayren verfien , noem ik ghemeenlijk 
Quifpel, omdat hy weerzyds an ’t voorhooft 
en op dé ftiet een fwarte zaghte Quifpel 
heeft , maar die beytelvormige uitfteekfels , 
welke ghy op den rugh fiet , hebben een wit- 
te wortel , en het overige is fwart. De achtfte 
heeft een Muis- vale verw, welkers beytels 
op den rugh die van de fevendeghelijk zijn. 
De negende is van een vremde enbngemee- 
ne 
