-,!§ historie va 
een Hout- worm, waar vanwy op fijn plaats 
zullen handelen , en is daarom hier geftelt , 
om dat indien hyachter-voeten hadde,ge- 
helijk een Rups zijn foude. De vierde is een 
glatteRups, uit het geflaght van de kleine, 
is over ’tgeheele lijf uitten groen geel , met 
fwarte ringen , die yder tuffen beide dry lan- 
ge fwarte flippen hebben : Het hooft is rood, 
’t welk met twee ryen van heel kleine fwarte 
flippen befproeit is , hy heeft veerthien fwar- 
te voeten. Op de felle plaats hebt ghyeen 
tonnetje van een Rups , met een rode pop 
omwonden. Hy is maar alleenlijk beweegh- 
lijk in ’t antaflen, en heel groen, met een 
fwarte flip, boven witachtigh tuffen yder 
ringh. Ghy hebt hier ook eenige af beeldfels 
van Landmeters , die hier bygevoeght zijn, 
om met een gefight te fien waar in fy van de 
Rup fen verfchelen, ( ik noem haar Landme- 
ters , om datfe als een menfch in ’t voort- 
kruipen het land afmeten ) want de voeten 
van defe dieren hebben een recht-ftrijdighe 
flant als inde Rupfen , in welke namentlijk 
voor weiniger , en achter meerder voeten 
zijn, (maar ik fpreek van die, welke veerthien 
voeten hebben ) en defe Landmeters heb- 
ben’er voor fes, en achter even fo veel, an den 
midden-buik geen , waar door fy op die wijs 
voortgaan, welke het eerfte af beeldfel ver- 
toont. Jr/jioteles heeft dit geflaght van Rup- 
fen geen naamghegeVen, maar noemt haar 
Rupfen die baarwijs voortkruipen: want, feit 
hy , op het voorfte deel haar fluttende , trek- 
ken fy fich in , en halen het achterfle na fich , 
en kruipen al fo gekromt voott, en hier uit 
fchrijft hy dat geboren werden die gene , wel- 
ke Ga%a Ach enSnperagenoemtheeft. De 
cerfle is boven gheheel geelachtigh , onder 
yfergrauw : Ter zyden tuffen yder buigingh 
met fwarte flippen geplekt. De volgdhde is 
defelvemeteen uitgeflrekt lijf af-gebeeld , 
het hooft is wit , de voeten zijn fwartachtigh. 
De negende van defe rye is dekleinfle van 
alle de Landmeters , geheel groen , uitgeno- 
men ’t hooft dat roodachtigh is. Het thiende 
af-beeldfel is vandefelve in een gerolt , want 
als men haar anraakt, trekken fy haar op de 
felve wijs in , en verbergen haar hooft voor 
alle ongemak. De elfde is uithetgheflaght 
van de kleinfle , by na yfergrauw van lijf, 
maar ter zyden geel: Het hooft, de voeten 
en het uitterfle van de flart zijn fwart. De 
twaalfde is weder een van de alder-gemeen- 
fle, die de Kool befchadigen, geheel groen, 
uitgenomen de ringen die geel zijn. De der- 
thiende is van de felve groene verw, met heel 
fwarte ringen alszyde blinkkende, en heeft 
tuffen yder ringh rondegeeleoogen,enin’t 
midden van die heel fwarte flippen:het hooft 
is geel met kleine fwarte flippen gheplekt. 
Die op de derthiende plaats algefetis, ghe- 
lijkteenighfins met het lijf de gladde Rup- 
fen ,i maar heeft weerzyds dry voeten , van 
welke maar twee van de Schilder afgemaalt 
zijn : Hy is over ’tgeheele lijf heel fwart; 
DefenuitEpidaurus over gebraght , heeft 
N D E N A T U R; E 
my /fntonius, Maria Aiberghivus , geleert Ge- 
nees-meefter en Wij (geer vereert, zeggende 
dat fijn poeijer een ongemeen genees-mid- 
delwas tegen de kropfweren. De laatfleis 
een Rupsje uit het kleinfle gheflaght,by na 
geheel afchgrauw, met donker-geele ringhen. 
III. L I D. 
\f an de Zyde'v'vorm. 
W Y hebben boven gefeit dat wy een by- Naam 
fondere befchryvingh van de Zyd- 
worm geven fouden. Hier houden wy onfe cap. 4. 
beloften, daarwy yetsvan haar tonnetje ful- 
len by-voegen : De Rups isdeBombyx van 
/ Injiuteles , by Hefycbtus Ylometra, oft foo 
andere menen Ylefmeter, by Ambrofms en 
Ba(iiitis Indife-Worm, by Albertus Wolma- 
kende Worm , by BapttfiaVïèra. Eruca Bom- 
bicevora , by Scaliger Ser, by Aufomus Ser 
veftifluus , en by Paufanias Seres genoemt. 
Sy hebben alle fes ringhen , en veerthien voe- 
ten , voor fes die kleinder zijn , achter acht , 
die na de derde ringh beginnen, en de befte 
twee zijn de grootfte van allen , boven wel- 
ke een rechte en fcherpe flart is: Tuffen yder 
ringh is een fienlijke fwarte plek , op den rug 
tuffen de felve ringen zijn vier halve kringen 
dieeengroote G uit-maken, van welke de 
voorfte fienlijker zijn als de achterfle , die 
foo klein zijn datfe hetgefichtontfchuilen; 
Van ’t hooft over den rugh tot den aars toe 
loopt een donkere ftreep : De opfpalkingh 
van den bek is in alle even de felve , en by na 
die van de Varkens ghelijk ; de oogen zijn 
fwart en rond , en de ftiet in gedaante als een 
Vifch-ftart. 
Van de teelingh en andere, defe hebben Teeiingh. 
wy gefeit onder de wonderen van de natuur 
te zijn : Het is eerft een worm , en in een 
blaas oft pop befloten zijnde , fterft hy als 
ongevormt : Uit die pop oft blaas komt daar 
naeenKappel. Dit gekerfde kruipende dier 
word tot een vliegend door een plantdierigh 
middel beweeght, en fonder gevoelen zijn- 
de met een wonderlijke hervormingh ver- 
andert, want de Worm eerft gekipt zijnde , 
foekt overvloedigh voedfel, welk dpgegeten 
zijnde , valt hy met een veelvoudigh op- 
rechten van ’t hooft , als met de fluimerfught 
worftelende, twee oft dry daghen langhin 
flaap , en ondertuffen van huid verandert 
zijnde , loopt hy tot fijn gewoonlijk voedfel. 
Als hy viermaal gevoed en geflapen heeft en 
vervelt is , veracht hy alle voedfel > en tracht 
na de hooghte, en op de teere takken ghe- 
klommen, en den buik wel ontlaft zijnde , 
begint hy fijn wevery eerft met ruw T e ftrepen 
over detakken, en fich daar nain een heldere 
pop befluitende, breid hy van ’t midden naar 
den omkringh zijn witten , groenen , oft gee- 
len draad, tot een ey ronde geftalte uit, daar 
hy negen dagen met alle neerftigheid mede 
bezigh is, en fijn werk voltoyt hebbende 
fterft hy ; uit die pop in een plaats onder 
d’aarde gefet zijnde , komtnathien daghen 
een 
