i ? .o H I S T O R I 
daar de overige in de lenghte en breette ge- 
it reept zijn als met boorden, fo had defe vier 
lootverwige ftrepen in de breette : maar tuf- 
fen de twedeen derde,na de uitterfte hoeken 
vande vleugels,was een kleine blauwe kring, 
met een witte ftip in ’t midden. De natuur is 
in dit dier fo vcrnuftig,dat’er altijds,hoe veel 
ghy van haar fchrijft , noch wat aumerkens 
waardig voor- komt. 
So veel haar onderfcheidt angaat : Dat 
word genomen van de plaats en verw. Sy zijn 
Indife, Spaanfe, en Kalabrife : die zijngro 
VANDE NATURE 
Sy hebben ook haar gebruik in de fpijfe 
gevonden. Een Geleert Man fchrijft dat de 
Hoogduitfe Soldaten haar gefruit gegeeten 
hebben. Sy worden de V ogelen om te meden 
voorgeftelt , en zijn voor der felver dekten 
bequaam , ja ook als men daar an wanhoopt. 
Van haar opvoeding befie Ahirovandm. De 
zijde, waar van elders , gebrand , geneed de 
vervuilde wonden. Met fout vermenght 
zijnde , fuiverc fy de tanden , en fterkt het 
hart, daarom wordt fy ook m’t gemengde 
genees-middel van Al kermes gedaan ; Indien 
ter als een Menfchen duim, en haar huisjes met haar draad een Adder geworgt werd, ge- 
als een hooft. De Spaanfe zijn kleinder als 
de Italiaanfe, maar maken grooter en beeter 
poppen. De Kalabrife geven groter poppen 
en beeter zijde. Die elders ghevonden wer- 
den zijn kleindcr als die. Ten anfien van 
de verw zijnfewit, geel, en citroen-geel. 
Mdrovamiui heeft die in dry platen afghe- 
beelt. In de eerfte plaat op de eerfte plaats 
is een Wijfje, en gheheel wit , uitghenomen 
de achterfte voeten die geel zijn. De twee 
de is gheheel uitten witte blauwachtigh, en 
een Mannetje. De derde uitten witte geel , 
heeft alle de voeten wit : defe maakt een 
witte pop. De lefte is ghefchildert , ghelijk- 
fe haar fomtijds door vrees oft koude t’ fa- 
men-trekken. De eerfte pop was gheheel 
- wit, en van een witte worm ghemaakt. De 
tweede ook gheheel wit, en t werk vaneen 
Wijfje. De derde by na heel groen , en 
’t werk van een Mannetje : De lefte van de 
Felveverw, en vaneen Wijfje. De vierde 
van de tweede plaat , is een tweeüngh van 
een Mannetje en Wijfje t’famen geweven. 
In’t ghemeen worden defe poppen Dop- 
pions ghenoemt. De derde hadt by na het 
hooft van een Haagdifeh oft ander dier ge- 
lijk, langachtigh, en een weinighfpits aflo- 
pende. 
De eerfte zijn gout-geel, beide wanfchep- 
fels, en niet ey-rond, van welke de een een 
Amandel ghelijkt , die noch mette fchulp 
bedekt is, en d’ ander een Perfik : de foda- 
nige worden gemeenlijk by ons Venturins 
ghenoemt. In de derde plaat hebt ghy op 
de eerfte plaats een afbeeldtfel van een 
Zyworm die vol zijde is , op de tweede 
plaats boven doorghefneden , daar fy haar 
zijde als eenighe darmen vertoont , op de 
derde plaats de zijde daar uitghenomen ; 
op de vierde , vijfde, en fefte , verfcheide 
ghedaanten van Chrijfalides , na datfe oft 
meer oft minder volmaakt zijn ; op de le- 
vende , achtfte en neghende verfcheide af 
gheleide vellen } op de thiende twee t’fa- 
men-hanghende poppen ; op de elfde een 
platte pop; op de twaalfde een ander lang- 
achtigh , daar de Kappel nu tracht uit te 
breeken ,-op de derthiende een Chrijfalis, 
daar de uitkomende Kappel noch midden 
in hangt;op de veerthiende een pop fo groot 
als een Karfe-fteen ; op de lefte een halve 
Chrijfalis , die uit een peervormighe pop 
voort- komt. 
bruiken de Genees-Meefters die in de keel- 
pijn 
De naam van. Chrijfalis en Aurelia heefc 
driftoteles an het ey ge-eygent : want alle Rup- 
fen die poppen maken , veranderen haarge- 
ftalte als fy opgeüoten werden ; want eerft 
lacht zijnde , en eetende, en haar mette voe- 
ten beweghende wordenfe daar na hardt , 
de voeten vertoohen haar niet meer , en 
worden niet beweeght als door anraken , 
en krijghen de ghedaante van een ey : Maar 
het is wonder datfe van de IVijfgeer Chrij- 
falides ghenoemt werden ; wijl datter ook 
veel groen , en niet weinigh witte zijn : 
Datfe Necydalaz genoemt werden , hebben 
wy anders elders gefeit , maar als die Rups 
in een Aurelia oft tonnetje verandert , gelijkt 
hyeenjongh kintdat inde luyers gewonden 
isjbyna meteen menfchen angelicht, met 
een kapen hoorns. 
Aldrovandas heeft vier af-beeldfels in eene 
plaat gegeven. De eerfte is van ongemene, en 
mogelijk een wanfehapen geftalte, fo om fijn 
onghemene grootte, als meeft om dathy een 
fnuit an de kop heeft. Hy is geheel blinkend 
geel, met fwarte ringhen. V an de felve verw 
zijn de Chrijfalides , oft de N ecydali van de 
Zy- wormen , van welke wy ook eene hebben 
afgefchildertjte weten die op de twede plaats 
geftelt is. De derde is groen, wat na ’t blaauw 
hellende, over t gheheele lijf met fwarte (tip- 
pen gevlekt. De Rupfen van dit geftagt ma- 
ken geen poppen , maar veranderen in Chrij- 
falides, en (trekken haar opdewijs, hieraf- 
gebeeld overeen hout, blad oft (teen , en ver- 
anderen daar na door de Son in Kappellen, 
die uitten witte groen zijn. De vierde is ook 
groen, maar blinkt als goud , hy is voor en 
achter over , en ook van ter zyden afgefchil- 
dert. 
De Nieuwe- wereld heeft ook een Worm, 
de Zyworm gelijk, Temi&li genoemt ; Die, 
als hy fijn volle grootte heeft fich in een 
dood- kift (luit, welken hy met draden onwe- 
ven heeft, en daar na, als of het niet te bedui- 
den hadde, fich felf in de ghevankenis te (lui- 
ten, en de Ziel uit te blafen, hangt hy fich met 
fijn dood-kift an een takje , om metter rijdt in 
een Kappel te veranderen, en een ongehoop- 
te hervormingh te bekomen. 
IV. LID. 
