ijl HISTORIE VA 
uit te trekken. Het is een klein dier , met 
hondert voeten , ’t welk buiten op-geleit de 
pijlen en fplinters haaftigh uit-trekt. De 
Koyayahoal , by andere Tzinchoillin , en by 
fommige Ichcathon genoemt , is opwaarts 
blinkend-geel, en met veel rode voeten. Ge- 
droogt, gefloten, en met water gemengt, en 
tweemaal ’s daaghs op de kaken ghefmeert, 
verfacht de pijn der tanden. 
Aldrov 
infeft. 2 
2J. 
c. 8. 
Diosko- 
rid: 6. 
43 - 
Agrikola 
mal 
ter ; 
II. HOOFT.STUK 
Van de Landt- Scolopendr a . 
E Scolopendra wort alfo genoemt om 
dat hy lijn angel opwaarts heeft : Som- 
mige noemen hem Hondert- voet, Duifent- 
voet, Slijk-varken , en veel- voet. By Arijlo- 
Mcufet; j. te ( es wort j hy Scolopendra genoemt , by Theo- 
pbraftm Scolopia,by Varinmen Htfchiw Am- 
phidefphaganon , by andere Seps , en by de 
gemeene Grieken Scolopetra , by Nikpnder 
word hy daarom twee-hoofdig genoemt, om 
dat hy met een ghelijke luchtigheid, voor- 
waarts en achterwaarts kruipt. Dat hy veel 
voeten en geen pinnen heeft fchrijft Agrikola, 
Am- dat dejulus beter toe* komt, en doet er by, 
11 " dat hy koperverwig,dun van lijf,breet,enten 
hooghften dry vingers langh is. A/drovandus 
maakt hem het blat van de fteen-varenghe- 
lijk. Moufetus wil dat hy fo veel van de J ulus 
verfcheelt,als de Zee-kreeft van de Krabbe. 
Robertu? Kgnjlantinns feit dat hy in de ftart een 
hoorn draagt. 
Hy word geteelt, en leeft in deftammen 
van de bomen oft in de palen die in deaarde 
liaan ; als die uitgegraven werden , komt hy 
voort, anders verberght hy lich ghemeenlijk. 
Datfe omtrent de wortel van het fwaart kruit 
gevonden werden, hebben wy byTbeopbraftus. 
Sy hebben eertijds de Rhytiënfers en Obte- 
rietes uit haar plaatfen verdreven , indien wy 
Tlinm en Mlianus geloven. Als fy veel uit 
komen, voorleggen de Boeren fchoonwe 
der. De plaats van haar beet wordt overal 
blauw, fwelt, en verrot, en word de moer van 
rode Wijn ghelijk. Teghen de felve wordt 
fout met afijn gemengt ingenomen zijnde, 
feer gheprefen. M<iincta prijft de Klaver 
met Afphaltites en Wijn. Dioskondes de wil- 
de Ru te, en de geftote wortel van Draken- 
kruit , met de takken en bladeren van de wil- 
de Thijm , yEtius de Munte met Alfem en 
Wijn. Sommige meenen dat die fiekte alle 
genees - middelen veracht. U itterlijk moet 
de plaats ghefcherft , daar na diep inghefne- 
den , en ’t vergif door koppen uitghetrok- 
ken werden , dan moet’er ’t fap van kleine 
Santoria met een derden-deel foete Wijn, tot 
de dikte van Honig gekookt, opgeleit wer- 
den , en met een leer acht oft veerthien dagen 
verbonden blijven, daar na moet de plaats 
meteen fpongie in warme Wijn genat ghe- 
ftooft werden , en alfo fal de beet fëkerhjk 
Theo- 
phraft:p.;>. 
c. ïi. &.J. ' 
c. 9. 
NDE NATURE 
ookhaar gebruik. InOly gekookt, nemen fy 
’thayrwegh met een kleine jeukte: en met^ tius:1,7, 
haar rooklel doden fy de Wantluifen. 
Aldrovandus meent dat de Ophioftones onder- 
van de gemeene verfcheiden is. Van andere fchud. 
heeft hy enige gedaanten angemerkt:Deeerft 
is van een ver w als een Amethijft,met rode en 
witte flippen geplekt. De ander is geel, met 
donkere plekken getekent De derde klein- 
der, rood van verw, en op den rug fwart. De 
vierde is ghemeen , van gout-geele verw, na 
’tKaftanie- bruin hellende. De lefte heeft 
twintigh voeten , met langhe fprieten uitten 
yfer-grauw geverwt. 
Moufetus heeft dry gedaanten ; De eerfte Moufet : 
is de grootfte, en een Lant- Scolopendra, van 1 - c * 
die dikte en lengte, dieghyfiet: de verw is 
uitten donker fwart blinkkendt ; An yder 
kerf hangt een geel voetje , dat is weerzydts 
tfeftigh. Hy beweeght fich voor en achter- 
waarts mette felve ghefwintheidt , want hy 
kruipt na ’t hooft, en ook na de ftart toe, 
en wordt daarom van Nik*nder en fbodigi- 
nus Tweehoofdigh ghenoemt j Het deel 
tuften de ftart en ’t hooft heeft hy niet een- 
voudigh, maar veelvoudigh gekerft: waar- 
om ditgheflaght doorghefneden zijnde, ook 
langh kan leven. Dit dier gheterght zijnde. 
Dijt lo vin nigh, dat Ludovikus Atmarus (die 
hem ons uit Lijbie overghebraght en ghe- 
fchonken heeft ) hoewel hy met Handtr 
fchoenen en een dobbelen doek verfien was, 
de felve nauw lijks in de handt konde lij- 
den : want hy had fijn gheanghelden bek 
al diep door den doek gheboort , daar hy 
langh in bleef hanghen , en befwaarlijk kon 
afghefchudt werden. Een ander van defe 
uit N?euw- Spanje over-ghebraght, is met 
een vlammighe ftreepop den rugh ghetee- 
kent , en ter zyden met een kopere verw ; 
ghelijk ook fijn hayren , verciert : hy heeft 
ook hayrighe voeten , en fich met Icraght 
verheffende, fchiet hy fnel voort. Dit is 
feer te verwonderen, dat de natuur dit dier 
een heel klein hooft gegeven heeft , en noch- 
tans een geheugenis , en by na eenredenka- 
velendekraght, niet met kleine mate, maar 
overvloedigh heeft toeg^paft; want hoewel 
hy ontelbare voeten heeft die ver van ’t hooft 
afgefcheiden zijn , nochtans weet yder fijn 
ampt waar te nemen, volgens ’t gebied van 
dat kleine hooft, en fich oft gins oft herwaarrs 
te bewegen. 
III. H O O F T-S T V K. 
Van de Iulus. 
D At dejulus by de Grieken ,feit Moufetus 
niet a lanugine ,dat isvlokachtigheid, 
maar van de bloeyfel der Okkernoot -bo- 
men alfo genoemt werd , is waarfchijnlijk. Ik 
weet , feidt hy, ook datfe in ’t Latyn Ju- 
lus ghenoemt werden , maar ik foud haar 
genefen. Befie het overige by Dioskprides en | ook dorven Triremis oft Galeyworm noe- 
Plinius. 
Nochtans hebben fy in de Genees-konft fchuiten van Paris , die 
men ; want Lykppbron noemt de Roey- 
weerzyds met 
veel 
