Pag, 134, 
BESCHRYVINGH 
VAN DE NATUUR DER 
GEKERFDE DIEREN. 
HET III. BOEK. 
Van de gekerfde dieren fonder voeten. 
ï. HOOFT-STUK. 
l/an de Wormen in ’t alghemeen. 
It hebben wy van 
de Land-gekerf- 
de diéren met 
ten zijn de Wor- 
men , de Teredo, 
de Aardwormen, 
de Tinea en de 
Slek. 
De worm heeft 
Nailm • den naam Vermis by de Latynen gekregen 
van Vertendo, dat is van wenden oft keren,om 
dat hyfichanallezyden wend en keert , ge- 
lijk het JJidorui behaaght ■, ten waar men dat 
vanErpo, dat is kruipen, wilde afleiden. 
Teelingli. De oorfpronk van alle is niet fo feer de ver- 
rottingh uit overvloed van vogtigheidghe- 
fproten, als wel eenigh zaad , oft zadelijk 
beginfel, ’t welk een bequame ftofbekomen- 
de , en van de omringende warme locht op- 
gewekt, lijn kragt vertoonden fijn levendlijke 
werkingh begint te oeflènen , waar doorghe- 
beurt, datfe ook in dinghen die niet rotten 
konnen gevonden werden: En de Molenaars 
wanneer fy haar (lenen bikken en fcherpen, 
vinden wormen die daar in gheboren zijn. 
Vhnius fchrijft dat geen van alle oogen heeft. 
Aart : Galenus datfe een klein teken van oogen 
n.c.^7! hebben, maar ’t gevoel , en de fmaakishaar 
niet geweigerd Sy verbergen haar ook voor ’t 
geluid ,en vlughten van bittere dingen , maar 
(beken en fuigen de zoete j Sy kruipen de 
deelen van haar lijf booghs- wijs in-trekken- 
de , en hetachterfte na haar trekkende. Ga- 
Gaien : de lerus zeit datfe als de baren beweeght wer- 
den : Sy hebben nocht verftand nocht ghe- 
heugeniS, waarom haar fommighe vcrgcet- 
achtiggenoemt hebben. Midden doorfneden 
zijnde , leven beide (lukken , en worden ge- 
voet met dat gene waar uit fy ontdaan zijn. 
Gebruik. Sy (trekken de Vogelen en andere dieren 
tot fpijfe , maar men feit dat allerley geflagt 
van de Indianen ghegeten werd: Lope % feit 
datfe die rauw inflokken. ’t Geen van de 
worm Schamir,van welke de Joden fchryven 
dat hy in ’t opbouwen van den Tempel van 
oetê willen feg- 
en; fonder voe- 
Salomon gebruikt wierd om de (leen te klo- 
ven , zijn beuzelingen. 
Haar onderfcheidisveelerley, tenanfien^."’ 
van groote , plaats , verw en anders ; fy zijn 
groot, klein, middelbaar, en folangh datfe 
haar tot een elle-booghs lenghte uitftrekken, 
fy zijnfwart, rood en brandigh: Sommige 
hebben een rodekringh om’t hooft , andere 
hebben eenftart,eenige geen : In’tjaar M. 
C. C. LXXX V. dwaalden fy door Pruif- 
fen met darten als de Scorpionen. Die van 
haarghefteken wierden ftorven binnen den 
! derden dach. De fchryver van het boek der 
natuur feit dat eenige goutgeel zijn, welke 
fohaaftfy geboren zijn van de oude gevoed 
werden, en daar na fonder fpijs levende,en als 
onbeweeghlijk blyven: Hy doet’er by datfe 
op gezette tijden we der levend werden ;fom- 
nfige zijn ruigh , andere niet. 
By deMexikaners, is een worm ïtzuaqua, 
Cn ook Sipantipe ghenoemt, die met twee 
I hoorntjes de wegh afpeilt, en uitten fwarte 
en donker geverwt is. De worm Tlaxqui- 
pillin C oft Aardbeurs van de Mexikaners ge- 
noemt j) is een fwarte worm, welkers poei- 
jer opgeftroyt de Lazery geneefl. De Kaya- 
yahoal , by andere T zinchoillin en Ichaton 
genoemt , is een hardachtige vorm , opwaarts 
geel-blinicend , met rode voeten i gedrooghc 
en gefloten en met water vermenght, en t we- 
maaldaaghs ande kaken gefmeert, geneed 
de tandpijn. 
In’tjaar M. C. IV. was in Italië een ge- 
flaghtvan vurige wormen die door de locht 
vliegende met haar fchaduw het licht van 
de Son benevelden. Wy fullen haar volgens 
d’onderwerpen , in welke fy groeyen verdee- 
Ien. 
II. HOOFT-STUK. 
V itnde W ormen in ’t by fonder. 
1. LID. 
Van de Jp ormen die in de planten groeyen . 
L STI P. 
Van de Boom-vcormen, 
D E Wormen groejen, oft in de planten, 
oft inde beeften, oft in de menfehen. 
► De 
