DER GE'KEfRcFI 
heeft j Hy is fo dik als een kleine Ganfe- 
fèhaght, folangh als de Scolopendra , rond 
enórtder’t verrotte hout geboren , en veel- 
tijds by de Scolöpendra gevonden, 
tiïa: H: s)ldrot ] anc!ui ’ftëjt vier ghefiaghten van de 
«p l fy Teredo ; een van Vlinius en l%fophrajtus i welk 
tanden heeft, en alleen in Zee -ghevonden 
werd : Het an der eigentlijk W örnï genoemt ; 
Het derde T vis f Het vierde Koiliis s daar 
fèmmige een Hout- worm met veel voeten 
af maken : Hy heeft felfseenworm folangh 
tap. als een hayf , die wit in ’t hout gegroeit , en 
de-Bofch-Rups gelijk was, angemerkt, hy 
had een ftreep van ’t hooft óver den rugh 
totteftart, en kroop als een Rups , an weer- 
zyden waren elf kaftaniè-bruxne ftippen , hy 
had een fwarten bek , uit twee innewaarts 
gekromde tan den beftaandè, die leer nauw 
op malkander floten , met veel voeten om- 
trént de mond verflensen uitte mond liep een 
tay en lymigevogtigheidUefe W ormme'en- 
de hy dat de witte Roflusoft Hout- worm is. 
Nochtans zijn’er veel bomen die geen 
Tedero in hebben , gelijk de Lmde-boom, 
omdenreuk, 'hoewel het zap van de lchors 
en bladeren zoet is. De Palmboom om fijn 
riin: l. c. hardigheid , en de Denneboom omtrent lijn 
uxtfpruitfels afghekapt zijnde, ï heophrajtus 
Theophr: heeft nagelaten dat deftof vandeMoerbe- 
ur-VT." fi e -boom eeuwigh duurt : De mctghefellen 
cap. j.* van Alexander de Groote , hebben verhaalt 
datter in T yrus,een Eyland van de Rode- zee 
bomen zijn , uit welke eenighe C. C. jaren 
duerden ,enals fy in ’t water geworpen wier- 
den , onverderfelijk bleven , en dat op het 
felve een heefter is , alleenlijk fo dik als een 
leunftok , heel fwart van hout en als een 'l y- 
gers vel gevlekt , en alsdieop dikkci gefla- 
gen werd gelijk een glas verbryzelt. 
De Aard-wormen worden by de Siciliaoen 
Geophagai , om datfe aard eten , by de Laty- 
ttTö. nen Inteftma Terne, en by Monardus Oniculx 
C4 p.$» ’ enNxfculigenoemt. .. 
Twee ghefiaghten van de felve zijn de 
d-irm- wormen gelijk : De andere zijn Al kari- 
des oft Mayen, die zijn fomtijds witachtigh , 
fonitijds bloedt - roodachtigh ; en komen 
met het vallen van den regen fchierlijk uit 
de aarde: Defe die klein zijn . zeit Jprikola 
niet van eenderley verw te zijn: Sy zijn wit 
en geelachtigh , en worden dikmaal niette 
ploegh opgeworpen. Sy verwoeden het ge- 
zayde door het af-eten vande wortels : 1 ot 
die behoren de Zukkarol* by de Italianen 
ghenoemt , die dik , en een weinigh minder 
als een vinger langh zijn : Sy komen by heete 
Zonne-fchijn uit d’aarde , en worden van 
vette aarde ghevoet , en met het foete zap 
van de wortels : Datfe ook uit het lelve 
voort-komen , heeft Gaudendus Merula ge- 
fchreven. Aldrovandus heeft anghemerkt 
datfe uit de aardt voort - komende ook 
verfamelen.Sy raken malkander leit hy meer 
als met het halve lijf, enhanghen favaft an 
malkander , datfe niet als met een hart treden 
van de voet konnen ghefcheiden werden. 
i E DIEREN. 143 
Maar als fy beide verfameien , fdtijnt d’eene 
Worm in ’c midden van ’t lijf een weinig dik- 
ker. Als fy de aard ghelijk met een boor 
door borende, haaftigh voor den daclv ko- 
men , beduiden fy reghen. Want de Aar- 
de van de zuide Wind , en de vogtighe lucht 
geopent zijnde, maakt haar een lichten door- 
gang- Sy verftrekken de viflehen en vogele- 
len voornamentlijk de fneppen, en krayen tot 
fpijs. Maar de hoenderen eten haar mede : 
Sy zijn ook van een goed gebruik in de Ghe- 
neefkonft; Sy genelea dogeelfughc , in dien 
fy ghepoeyert met Wijn oft ander doordrin- 
gend nat ingegeven werden. De wonden der 
lenuwen , indienfy gedampt opgheleit wer- 
den. De fteen,mec loete Wijn ghebruikt. 
De vliegende leden pijn, vandefcheurbui- 
kigemet Seven-baomen Oofterlulieinghe- 
nomen. Mcrkundis geeft fe de Minnen , in 
gebre k van fogh in, me t te karlen v an Pij n- ap- 
pels en Amandels.en de laden van Pieterfely 
Venkel, en Rapen. Uit de felve word den 
öly van Piexv wormen gemaakt. Met Loog, 
en bitter water wordenfe gedoot , maar met 
water daar Kennip-faad in ghekooktis, wor- 
den fy uitte aarde gelokt, 
IV. HOOFT-STüK. 
V dn de Slek, \ 
D E naamvan Limax oft Siek , heeft Al - Aidrov: 
bertus qualijk an de Land-fchilpadge- Infe£b 1 6 - 
geven. Vilnius onderfcheid hem ook van de Cip ' I0 ‘ 
Cochlea , dat ook een Slek is, en wanneer hy 
de Cochlea noemt, doet hy daar ’t woord 
naakte by De naam heeft haar de plaats ge- 
geven. Wantfy worden in Limo , dat is in ’t 
llijk geboren , en hy heeft by de grieken ook 
geen bylondere naam. 
V an haar vorm, gheflagt, en onderfcheid, 
fchrijft Aldrovandus aldus : Sommighe van de 
Slekken oft . naakte Cochlea , fijn groot , an- 
dere klein: De groote worden by de Hoog- 
duitfen rofche ghenoemt ('hoeveel onder dat 
geflaght ook fwarte zijn) welke enige geleer- 
de fchrijvers oordelen , ghemeent te werden, 
wanneer in de Genees-konft , de naakte 
Cochlea werd vereyfcht : De kleine foeken 
met fcholen de bladeren, en befchadigende 
thuinen : fy zijn afgrauw oft donker geverwt, 
en defe foo veel ik weet zijn altijdt naakt. 
plimus fchrijftdat de Echinus de groote Slek, 
gelijk is ; maar het onderfcheid der delen in 
defe beesjes zijn, gelijk <Sw//^antekent,heel 
donker. Die hier opdeeerfte plaats uit ge- 
drukt worden, zijn uitten afchgrauw fwart- 
achtigh , met witte plekken op den rugh , en 
vier uitftekende hoorns , daar fy de weg meue 
afpeilen. De tweede is geheel lwart. Delefle 
afchgrauw met langge witte plekken op den 
rugh gefprenkelt. Albertus feit dat fy de ogen 
op\ uitterlie van ’t lijf hebben. Vilnius heeft 
verhaalt dat defe naakte Cochlea oft Slek- 
ken, maar nochtans niet alle een (leen in’t 
hooft hebben , ’t welk de ondervindingh 
waarachtigh oordeelt: Somtijds noemt Vil- 
nius 
