HISTORIE VANDE NATURE 
> 4 * 
bloedt-fuigher , en laat niet af voor dat hy de 
Vifchgheheeiuitgemergelt heeft. Hy hanght 
gemeenlijk an den hals van de Snoek en Klip- 
viiïen. Hy bewijft ook dat hy de fel ve van Art- 
fioteles is : Bcllónïns noemt hem qualijk Aifilus 
oftOeftrum. Hy doet’er by dathy weer-zijds 
acht voeten heeft, en met acht platen op den 
rugh gewapent is , dat de nagels van de voorfte 
voeten na’t hooft, die van de achterftena de 
voeten gekeert zijn; dat hy kleine oogen heeft, 
dat hy de rode Dcntalisis, en Sargus eet, dat hy 
lich inde route t’famen trekt, en veeltijds fwan- 
ger ghevonden werd. Daar is noch een ander 
Zee- diertje , wiens af beeldzel ik hier by fette : 
Hi er toe behoort ook deErpilevan Numetms , 
welke een Oever enMijn-worm is, met lange 
beenen, die kruipt, en bequaam is om Vis te 
vangen. 
De Aifilus , welke die van Ligurien ook 
Ocftrum Marinum, om de gelijken aart noe- 
men, die hem metteLand-Oeftrum ghemeen 
is, heeft voor de mondt een Goot oftBuife, 
. ten anlien van fijn lichaam heel langh ; an weer- 
zyden ftaan ghelijk als twee handen na den 
mondghebogen , daar navolght de buik met 
kerven, an welke fes voeten vaft zijn , en twee 
die an’t eind van den buik hangen, langer en 
dikker , die weerzyds volgen zijn wat klein- 
der , de andere twee welke meer ter zyden 
ftaan , de alderklenfte : Met fijn mondt oft 
buife gelijkt hy deftart van de Land-Scorpioen, 
met de voeten de fcharen van de felve , en 
metten buik , en in grootte de Spinnckop ; ge- 
lijk de Polypus oft veel voet met fijn poten, 
alfoo hanght defe met fijn mond fo vaft an’t 
zaghter deel onder de vinnen, dat hynieton- 
belchadight kan afgerukt werden. Hy fuigh- 
ter ’t bloed op de wijs der zuigers uit , tot dat hy 
van fatheid afvalt en fterft. De oorfaak , waar- 
om hy alleen inde grootftc hitte, enten tijde 
van deHonds-dagen degezeide Viflenbefcha- 
dight, meen ik te zijn, dat hy alleenlijk inde 
Somer voortkomt, en in den Herft fterft; waar- 
om hy onder de vinnen hanght , is om dat het 
deel daar zaghtft, en de vetheid aldermeeft is. 
De Tonynen zijn wel over’t geheele lijf met 
een glat vel gedekt, maar daar zijn harder fchob- 
ben onder. 
Wat angaatde Scolopendra, Ariftoteles feit 
datfe van anlïen de Land-Scolopendra gelijk is, 
datfe in klipachtige plaatfengroey t , meer rood 
is , in veelheid van voeten de ander te boven 
gaat uitgenomen de dunheid van de fchenkels, 
en doet’er by dat fy op de wijs der Slangen niet 
in diepe wallen voort-komt. 
Ronde. Rondel.tm ftelt twee gedaanten voor; de eer- 
lofó- ls kleinder, geheel rood , negen duim langh, 
1.2: ' en leeft in klipachtige gronden : Hy heeft van ’t 
hooft totte ftart veel voeten; Hy wringht en 
kronkelt fich in bochten, en is nukorter,dan 
langer, nu dikker, dan dunder ; De andere is veel 
langer als de voorgaande, en by na fo langh als 
een elleboog, maar is dunder en witachtig ,• van’t 
hooft totte ftart heeft hy veel voeten als de bo- 
venfte. Aldrovandus doet’er uit Gefnerusde der- 
de by , die rood is ; Gefnerus fchijnt eenighe van 
defe in twijfel te trekken , als hy de befchrijving 
van Anjioteles over- denkt : Hy fchrijft datze 
Anfioteles kleinder maakt als de Landt-Scolo- 
pendra. Dat BrajJ'avoluj cenige an hem gefonden 
heeft die twee duimen langh waren, en datfe by 
hem namvlijks twee vingers uit- maken ,dat die 
van Ttyndeletius veel grooter zijn : datze Mor- 
celius Virplim veel langher als de Landt- Scolo- 
pendra maakt, enwatangaat de vorm, dathy 
die veel anders van ftart en hooft: inde Land- 
Scolopendra ghefien heelt ; Ht t zy fo het wil , 
I{o?ideletim heeftze dikmaal inde maagh van de 
Lacerta gevonden , fo dat daar uit kan gheoor- 
deelt werden , dat defe Viflen de felve ook 
eten, en dat het valfch is , wijl fy in de grond der 
Zeeleven , datfe op ftrand , oft klippen gevon- 
den werden, en datfe alle fterk-ruikende dingen 
foeken; Datfe de ingellokte angels met haar ge- 
daante uitwerpen, en daar na weder inflokken. 
Sijn aart is de Vifl'ers te befchadigen , indien fy 
den angel anraken , foo datter niet een Vifch 
by komt ,• Moufetus zeit datze in llykerige Poe- 
len , daar de Oefters groeyen , haar verbergen. 
Nonius prijfteenhayr Genees-middcl, ’twellc 
uit een onfie Wierook Atramentum Sutorium, 
>en dryoniïen van de Scolopendra met poeyer 
van Kalk gemenght is. 
Van de wormen inde Schulpen groeyende Ronde 
fpreekt l{ondeletius aldus : Daar groeyen an de 
Zeek lippê, en boven op de fchorften van ande- 5. 
re Zeehoorns, enige Schulpen oft langhachtige 
buifen , die rond ,ruw, wit, en binnen heelglat 
zijn, van welke fommige recht, andere krom en 
gebogen zijn. In defe worden geteelt en leven 
enige wormen, die haar buitenwaarts om watef 
te drinken , begeven : Defe zijn in verw en felf- 
ftandigheit, de rode Scolopendra gelijk , maar 
in groote en geftalte een weinig onderfcheiden, 
want ly zijn niet meeralseen middelfte vinger 
langh ; het achterdeel eindight als een Myrte- 
blad ineen fpits. Sy hebben voor an weerzyden 
voeten , als de Scolopendra , waar uit een buife 
voortkomt, aan ’t einde ftomp, gelijk een T rom- 
peten doorboort, hoedanig wy inde Zee-Aifi- 
ius vertoont hebben , waar mede hy water in- 
trekt.OnfeKruid-mengers gebruiken de fchulp 
van defe wormen inde vermengingh van haar 
geele falfvoorde Deutalis; een Schulp defe ge- 
lijk, noemenfe ook Dentalis , welk fy inde felve 
falf ghebruiken, fodanige hebben wy eenighe 
onder de boven-geftelde afbeeldfels gemengt. 
II. OPSCHRIFT. 
]/ unde Yvater-gekêrfde dieren fonder moeten. 
I. HOOFT-STUK. 
Van de Blocd-fumr. 
D E befchrijvingh van de Water- gekerfde 
met voeten voleind zijnde , gaan wy voord 
tot die , welke fonder voeten zijn ; dele beftaad 
in Bloed-zuigers, Starren, het Water-paard, 
deZeedruif , de Oripes, deZeeworm, dèln- 
dife- worm , de Seta en andere. 
De bloed- fuiger in’t LatynHirudo abHa:- Naam. 
rendo van anhangen , om dat hv an de lichamen 
ö ' hanght, 
