12 
HISTORIE VANDE NATURE 
Genees- 
middel 
Amat : 
Cent : r. 
nagels door gebrek van warmte blauw, en ’t li- i 
chaam kout. 
De genees-middelen zijn veelerley : Ama- 
tus Lujitanw wil dat men ’t gewonde deel fal 
fcherven,en leit daar een plaafter van Look 
op, en geeft dry-vierendeel-loots Theriaak 
met fterken wijn in. Uit de Dieren wort het 
Adder-flangen vlecfch van fijn ingewant ge- 
fuivert en gekookt, geprefen, ’t welk het ver- 
gif na buiten drijft: Hetteel-lidvaneen Hert, 
den buik van de W efel gefouten,de Rivier en 
Zee-kreeften ,• het bloetvan de Fulicamet 
Oly gedronken, van de Zee-fchiltpadmet 
Afijn , de pis vande ghequetfte felfs, de Gei- 
ten-drek in Afijn gekookt, oftmet Wijn ghe- 
ftampt , en ten lellen oude Boter. O nder de 
plin. H.N. planten komt'er ook veel voor: deAnchufa 
' geknauwt, en inde keel geworpen, doot den 
Adder. Jbenjina prijft de wortel , bladers, en 
s; r natur* 1 - ^ c ^ orsvan Ariftolochij, Krollius, de Ako- 
ignauir . n * tum met l amven Wijn. Andere de Biftorta, 
die met fijn gedrayde wortel , de bogten van 
den Adder vertoont ; Mathiolus de wortel van 
Bryonie Pjia^es het zap en Citroenzaad.D?»/^ 
Diofkori- corides de Ferula en Ienever - befien : De 
piin - 1 fó Keyzer KJaudms den Ypenboom , Algineta 
cap, i 7 . ' ’t zaat van de Kuifch-boom, Vilnius deTrago- 
riganum, Dorotheus Helius warmen Afijn ghe- 
dronken. Uit de vermenghde zijn’er veel, en 
voornamentlijk de Theriaak van Andromacb 
en Antioihus Pbilometor, het tegengif van Apol- 
lodorus den boeren genees-meefter. Van Avu 
cenna en Gallus , ’t welk hy uit Arabie weder- 
kerende, den Keyzer vereerde. Het Slangen 
poeijer dat ons de Ghenees- meefters voor- 
fchryven,vermachook feer veel. Uitterhjk 
worden gebruikt gepoeijerde menfchen tan- 
den, warme menfche-pis, het hooft van den 
Adder afgehouwen en opgeleit, de plaafter 
Galen : de van Kinkvorfchen,Geyten- drekin Afijn ge- 
'* fmolten.en fijn verfch-afgetrokken huit. Her- 
badekorfo, onlanghsby de Spanjarts gevon- 
den, welke fommigeKantabrika noemen: de 
wortel van Hadijk met Wijn gekookt,de afch 
van den EfTchenboom,met het fap van de bla- 
deren gemengt, femelen met Rute in Afijn ge- 
kookt : het flangen-hout van Malabar.en dat 
wort daarom van de Inwoonders, an diegene 
omghedragen die over de velden lopen j ook 
worden de bladers van Melifla geprefen , met 
haar fap.degeftampte groene Örego,de wor- 
tel van Kliffen, T ar met Sout gemengt, het af- 
fietfel van Poley , Serpillum oft Quendel met 
Afijn gekookt, en z: ’t geen ghy in Ambrofmm 
Pave:l.2o* fienkond: Pareus gebruikte Theriaak in Bran- 
eap. 1 6. dewijn gefmolten ; Sommige ftellen het fpe- 
len op deFluit vooreen genees-middel.^/wa- 
tus Lufitanm maakt ghewach van een feeker 
Bron, in welke fo de fieken gedoopt wert,ook 
genefen wert .Fallopius heeft: angemerkr(’tzijn 
de woorden van Ambrofwus) als hy op ’t land 
was , dat een Boeren Soon van een Adder- 
flang in de voet gebeeten werde , waarop de 
Vader door ’t roepen na fijn Soon toelopen- 
de, de tee van de voet met een ftijven band ge- 
bonden heeften daar na den felven fcherven- 
de, en niet weinig bloets uitlatende, geboodt 
hy hem de plaats der beet an te wijfen , welke 
bekent zijnde , belaften hy fijn Soon de ghe- 
quetfte voet neder te letten , en met een hout- 
je de geftalte vande voet omfchrijvende, en 
met een mes wat krijt inde omfchreven ghe- 
ftalte fchrappende , heeft hy dat felve hem 
met Wijn ingegheven : door welk middel de 
foon van onderen boven afgang krijgende, ten 
leften genefen is. Gejnerus fchnjft dat ook het 
vergif uitte blaasjes genomen, en de gal van de 
felve befmet, welke ook eê meifjedat vleefch 
met Adders vleefch vermenght gegeten had- 
de, geilen heeft in een trekkingh van fenuwen 
en andere ongemakken te vervallen. De gal 
brengt terftond befwijming an. Het Sitroen- 
faadt met Suiker beworpen , de Scordium, 
Herts-hoorn, Padde-fteen.de Hijachijnt,Saf- 
fijr en Smaragd, worden onder de verhoeden- 
de middelen getelt. Sy hebben eertijds en ook Gebruik 
nu de plaats op de tafels gehadt. De Egipte- in ae :>Fl)£ ° 
naars , de Troglodijten , en Arabers fochten 
die over al op. De Indianen over de Rivier,en riin : 7. c. 
die den berg Athos bewonen, de Ethiopiers , u 
de Makrobij , en Seres wierden mette felve 
gevoet,en leefden daarom hondert vijftig ja- 
ren. Atbemns heeftfe op de wijs van viflen be- Athen > 
reitjOpgedifcht.N u wordenfe in Italië vande ^‘P nof: 
vrouwen om de fchoonheid onderhouden. 
In deGeneeskonft is haar gebruik veelder- 
lei, daar worden poeijers, fouten,oly, extrac- 
ten, tincturen en wijnen uit bereit. Het hooft Galen: de 
om den hals gehangen, word tegen de gebre- 
ken van de keel, en haar gefwellerr gebruikt. cogn: <s.c. 
Het brein in een velghebonden , vordert het ,I - 
uitkomen van de kinder tanden. De gekook- c , 2 n t ' Z9t 
te lever verhoet de vergiftige beten. De been- 
dersin een purperen doek gebonden en ghe- 
droghen verdrijven de wervel, en vallende 
lïekte. De huid word onder de oogmiddelen 
gemengt, en na’t gevoel van Hippakrates tegen 
’t fpringend vuur geprefen. De huid an’t rech- 
ter dy been van de fwanghere vrouw ghebon- 
den, verlicht het kinderbaren.Het vet wel be- Galen : <le 
reit zijnde is goed tegen de blindheid der 00- f °™ p ° t ,u * 
gen;totdeverbrandheid,om’thayronderde 
oxels wegte nemen , tot de uitpuilingen van 
de huit,en lammigheit. Enige feggen dat haar 
vleefch het leven verlenght , ’t welk T^enodeus 
tegenfpreekt. Andere ver fterken met venkel 
in het fap gekookt het gefight. Met het eten 
van de felve is de knecht van den geneefmee- 
fter genefen, hoewel hem het vleefch 
in fijn fiekte van de benen gheweken was. In 
dien wy Pborphijrim geloven; Dat het vleefch 
feer verdroogden de vuile vogtigheden na de 
huit drijft, en daar omdeOlypnants-fiekte, oribaf: !•’ 
en ander fchorft geneeft fult ghy by vele Ge- s ie b , c . 
nees-meefters vinden. Galenus verhaalt eenige r g»- 
voorbeelden ,vandieghene welke den Wïjnien:S>mpi: 
daar de Adder in geflikt was gedronken heb - 1 
bende ghenefen waren. Kardanus heeft mette 
felve deteringgenefenjfommige hebben daar 
hoenderen mede gevoed , tot dat al de vede- 
ren uitvielen , die fy dan de fieken te eten ga- 
ven.Daar word verhaalt dat Mattheus de Gra- 
dibus 
