1 
54* . 
HISTORIA NATURALIS 
E X A N G U IBUS 
A CL.U A T I C I S 
LIBER IV. 
De Zoophytis fi ve Piant- animalibus. 
Caput I. 
De Urticis. 
Uartum Exanguium a- 
quaticor. genus iurtZoo- 
phyta , qux Anftoreles 7 » 
(purui K&f 
Zflu , feu ambigentia plan- 
ta: & animali ut Budxus&r 
Gaza vertunt , appellat. 
Talia vero funt, Urtica , Pulmo mari- 
nus Holothuria, Tethyta, UMalum grana- 
tum, Fungus , Tyrus , Mentula marina, T elt- 
na marina , U v a marina, Malum infanum 
marinum , & Manus marina. 
Urtica ,ab urendo Latinis dicuntur, quod 
manum urere videantur, ii ea tangantur. 
Graecis a na A-lOcq , feu quam btpyjv, 
id eft , fenfum corrumpentes , feu tan- 
quam et7m\cq ry eft, ta&ui molles ac 
len.es fed per antiphrafin, afperae quippe 
funt , 8 c infeftx , dicuntur. Vocantur & 
XV$U/ , &T3 78 XtlTuUj IlOC eft, <TV 1 yfJLOV KOj KVVja{X,0V 
md ‘iu7m<itv r d^ofievay yjtgtt , morfum aut pru- 
ritum excitare tangentium manibus : nec 
non/urgjfrte , a fimilitudinequam cum mu- 
liebri pudendo habent : Colyzerix quo- 
quea modernis, quod colis, id eft, pe- 
dunculis fuis, Polyporum more firmiterad- 
haereant. In Italia flamma maris,xp\\d Trot- 
tulam. Carnes marina dicuntur, fovio ur- 
ticae & vertibuli haud fine errore iidem funt. 
‘Defcriptionem generalem ii fpectcs , Os 
Defa-iptio. in medio habere, quod in maioribus e viden- 
fsfi u f ^ us e ^' et P roc hdit. Ariftotcles. Excremen- 
c.6. * ta nulla in iis cernuntur , & hac re ftirpibus 
pi„i. h. N. funt fimiles. Summa tenui fiftula reddi, 
' 9 ' 4r ‘ apud Plinium legimus. 
Mui h a Diverfa diligunt Loca , & in variis gene- 
I 8 .fi. ' rantur. Quaedam enim nunquam abfol- 
rtin. h. vuntur , fed faxis femper adhaerent, rcli- j 
9 ‘ 4f ' qua quae vagantur, littoribus & planislo- 1 
cis gaudent. De fixo, quali de refla vi- 
vunt , & praenatantes pifciculos excipiunt 
retinentque , Plinius carne vefei fcripfitLo. 
Idem Urticis gignendi modus qui tefta 
incluiis: per rimas enim, & cavernas, Sc 
fauces faxorum oriuntur , ut tradit Phi- 
lofophus. 
De Natura earum ita Plinius: Contra- Natura 
hit ergo fe quam maxime rigens , & ptx- Ai», h. h. 
natante pifciculo, frontem liiarn fpargit, /,,t ’ 4f ‘ 
cemple£ten fque devorat. Alias marcenti li- 
milis, & jaftari fe poffe fluctu algae vise, 
contactos attntaque petrse fcalpentes pruri- 
tum ( Dalechampius legit, petras fcal- 
pentes ob pruritum ) invadit. Eadem no- 
6 le pe&ines & Echinos perquirit: dum 
admoveri fibi manum fentit, colorem mu- 
tat 8 c contrahitur. Tafta uredinem mit- 
tit, paulumqueii fuit intervalli, abfeon- 
ditur. 
Comedebatur olim, ut nunc etiam: quan- Tf 
quam Pythagoras allinere difcipulosjuffe- L us> 
rit, vel quod Veneris ftimulos afferre di- 
ceretur: vel quod Hecatae Iaera effet. Ab 
Ariftotele poli aequinoctium hyemale ma- A r ,ft- h cA. 
gnopere laudatur. H,c tempore pluri- 
mas ligneo veru transfixas , & aliquantu- 
lum allatas , primum ex lale Sc aqua ferve- 
faciunt: deinae fanni confpergunt, &-ex 
oleo vel butyro in fartagine frigunt. Se- 
cundum Xenocratem gratae funt ori, fed 
ftomacho admodum infuaves: ( Diphylus 
tamen iustpelxxs facit ) fed allatae elixis ac- 
commodatiores. Alvum cient, urinam- 
que magis movent. Cum paffo aut vino 
mulio racile concoquuntur & excernun- 
tur. CMedicinam fi attendas, ajuntin vi- 
no potas calculofisprodefie , utauthoreft 
Galenus. Cum aceto fcyllitico pfilothrum 
conftituit. 
‘ Differentias varias apud authores inve- 
nias. A riftoteli aliae funt corpore parvo , S ™ iaf ' 
quae cibo aptiores: alix.majufculo duro- 1 , ".cu. ® 
que. Aliae finuofis adhxrent quae nun- l - c l - 
quam a faxis abfolvuntur: alix plana htto- 
ra amant , qua: fuis abjumfta fedibus va- 
gantur. Idem apud Athenaeum habetur. Se- Jth t 
eundum Rondelctium, Alix faxis vel cui- ‘ ' ' ’ 5 ‘ 
libet rei alteri adhxrent-, alix minime. Rur- 
fus earum qux faxis vel alteri rei hxrenc, 
alia perpetua ftabilique fede illic ddgunt , 
j qux funt Urtica parva in rimis faxorum 
latitans « 
T A B. 
xv u r. 
ALlrov. 1. 4 . 
c. 1*. 
Nomen. 
