Befchri)- 
TingL 
Aldr. 1.12 
Ornith. 
cap. i«. 
55 HISTORIE VI 
De Straf biirgfe Scharlaar, heeft den naam 
van ’t fcharlen , en van de plaats , daar liy fich 
meeft onthoud, by de ouden oft onbekent , 
oftnietbefchreven. Hy heeft een dik hooft 
uitten blauwen en groen gemenght,geverwt, 
met witte plekken in de lenghte , die over de 
«hele borft, en buik lopen. Het Mannetje 
eeft een bek twe vingeren langh , dikaghtig, 
en een weinigh krom, fijn ogen zijn groot, 
en (wart} den rugh vanhettwede, oft derde 
wervelbeen totte ftiet toe Caftanie-bruin i 
de verw der vleugels is verfcheiden: deftart 
is boven groenagtigh , onder ten deel met een 
paarfch, ten deel meteen blauwe verw ver- 
menght. Het Wijfje is geheel van ’t Man- 
netje verfcheiden j haar hooft, hals , borft , en 
buik ,ftrekken van ’t Caftanie-bruin naar het 
vaal} de bek is dikker, de vleugels omtrent 
de fchouder- bladers blauw, daar na uitten 
blauwe groen , deflagpennen zijn fwart , de 
ftartbreedaghtigh, uitten groenen, en blau- 
we , na het donker hellende. 
De Zee-Exter, die ook Gaza ghenoemt 
werd, fchijnt geheel, indien ghy de kop, nek, 
voeten , en een deel der vleugels uitneemt , 
groenaghtigh} hy heefteen fterkenbek,een 
weiniglanger als in de Exters , den top van ’t 
hooft heeft hy bleek Caftanie-bruin , het on- 
derfte deel na de E<-^A-napen geel } lange 
klauwen , en die geweldig krom , de pennen 
der vleugels van de twede prde bleek Cafta- 
nie-bruin. 
De Perfife Exter is by na heel donkeragh- 
tigh , heefteen kortaghtigen en witaghtigen 
bek} de ogen wit, de pennen der vleugels 
van de twede orde , mette ftiet , en de voorfte 
inde ftartgeel, de voeten blauwagtigh met 
fwarte fchobbengeciert. 
N. E. Siet van [ommige dtlandfe 
gejlagten )i>m de Exter Mantijfa N®. 5. 
II. LID. 
Vande Eohemife Schar laar van GeP 
nerus oft de hmgelïs 'van Aldrovandus. 
D En V ogel jwelkc van Gefnerus Garrulus 
Bohernicus genoemt werd , dien noemt 
'Aldrovandus van lijnvoornaamfte fpijfe Am- 
pelis, van Ampeleuce ( dat is Stikwortel} 
hy is in grootte deMerl gelijk; hy heeft het 
hooft eenighfins plat, van yfergrauwe verw , 
op de wijs van de gekuifde Lewerk , met een 
top voorwaarts {trekkende, na den bek van 
bleek Caftanie-bruine verw, achterwaarts 
afgrauwaghtig, naar het donker hellende, het 
fchaduw-root niet ongeliJk verciert} den hals- 
kortaghtigh, voor en achter fwart, andezij 
denrofch, omtrent den bek wit} een bleek 
Caftanie-bruine borft , naar ’t rood {trekken- 
de , den rug Caftanie-bruinagtigh , omtrent 
de ftiet vaal} den buik geheel afchgrauwag- 
tigh, en de buitenfte pennen der vleugelen 
fwart , met anghename plekken vejrciert. 
.NDE NATURE 
Wantdeeerfte fcven in getal vaft, eneenig- 
fins kraakbenig zijn wit , de byhangfelen zijn 
als Cinnabar-rood, defe volgen andere met 
geele plekken verciert , de geftalte van de 
letter L. uitdrukkende; en zijn alfogefchikt, 
datfe in eenige feven , en andere les, en in 
fommige alleen vijf fcliijnen} delaatlteheb- 
ben witte plekken. D e ftart van ’t Mannetje 
beftaat uit thien, van ’t Wij^euit twaalf pen- 
nen; indien ghy d’ingewanden befchouwt, 
dit hebt ghy uit defnijding: Dat de darmen 
in eenopgelhedene tweemaal negen duimen 
lang geweeft zijn fonder bogten, oft kron- 
kels, daarom loltenhy te rafter fijn drek; dat 
de maag gelijk als in ’t midden der lever ver- 
borgen, klein, vleefigh , en meteen harden 
weer was overtrokken } den rok in de felve 
van verfcheide felfftandigheid, die van het 
druifvlies, in verw niet ongelijk ; dat de le- 
ver in twe gelijke deelen verdeelt was , en ten 
anfien van de vogel heelgroot; dat de milt 
klein , na de geftalte van een menfehen tongh 
langhagtigh} het middelrif dubbel, en gelijk 
als in’t vet verfmoort was: de longen , die in 
allegeflachten der vogelen, by na totte mid- 
delfte ribben werden uitgeftrekt , waren al- 
leenlijk ande wervelbeenderen van den hals, 
ru2h , en het begin der bovenfte ribben vaft ; 
de luchtader in’t beginfel ruim en eyrond, 
was daar na enger , en ten laatften weder rui- 
mer } de tong was hard , en beenagtig , en in ’t 
uitterfte daar hy fcheen vleugels te hebben, 
en een pijl te gelijken , was hy dubbel , en ge- 
Hjk als in twee {pelden verdeelt ; het tonge- 
been, dat andere dieren tot een inenting van 
de tong gegeven is, trok lijn oorfpronkvan 
het achter-hoofts-been an de fijden van het 
gat, door ’t welk het ruggenmergh , van het 
hooft na den rug gaat , en daar het an de wor- 
tel van de tong gevoegt werd, fcheen heteen 
gehele fpitfen hoek te maken ; de ogen waren 
van binnen fo groot, datfe fchenen de groot- 
te van de hcrlTenen te boven te gaan: het brein 
vertoonde een ronde geftalte,en fijn bovenfte 
groeven waren omtrent het midden van’t 
hooft geplaaft. 
Indien ghy de plaats anmerkt : Hy is an 
Bohemen eigen , maar hy vervliegt ook. In 
Italien over gekomen zijnde , bleven fy in t 
land van Placentia en Mutino , alwaar dat- 
ter X L. te gelijk gevangen waren ; in ’t land 
van Ferraria wordter geen gefien , mogelijk 
om datlè de toekomende aardbevingh in’t 
jaar ifya. hadden voorfien. TulTchen 
Ments, en Bingen zijn fy in fogrooten over- 
vloct verfchenen, datter, daarfe overvlogen, 
uit haar fchaduw , een duifterheid , als een 
nacht oprees. 
Haar fpijs, zijn Druiven , jenever-befien, 
en bellen van Honds-rofen , Pijnkarlen, Ro- 
fijnen. Appelen, Amandelen. De bellen van 
veil , vleefch, en koorn eeten fy niet als hon- 
gerigh zijnde } fy vlieghen heel fnelenmet 
fcholcn. 
Haar ftem wasZiziri, waarvan fy moge- 
lijk Zizivellx by enighe ghenoemt werden ; 
fy worden licht getamt. Sy 
Plaats. 
VoeJfeU 
Stoa. 
I 
