6 o H I S T O R' I E V . 
ibaar een iiitgangh in ’t bovenfte deel an den 
rug- graat eindigende, gegeven , om dat de 
dieren die van bovene verfamelen,haar werk- 
tuig na by behoorden te hebben : in ’t ondcr- 
ftevanden aars is fyna den buik gelegen, om 
dat haar werking onder is. Beide wordenfe 
met een vel, ’tgeen men een flooj^e foude 
mogen noemen, en met een Ipier van ronde 
geftalte , om datfe te beter bequaam zijn fou- 
den tot het uit-rekken , gedekt , Ib datle ghe- 
heel nauw t’famen getrokken zij nde, dikrnaal 
het gelight konnen bedriegen. Ue felflian- 
digheid derLijfnioer is vliefagtigh, endik, 
hol, dry vingeren lang, en daar ly naarden 
uitgangh ftrekt breder fy ftrekt van den on- 
derbuik , nevens den uitgang van de darmen, 
na de plaats daar de eyren geteelt werden , 
onder het middelrif, en is alshy uitgherekt 
word negen duim langh , ten anfien van wel- 
ke lenghte fy een vliefch heeft, van den rug- 
graat af, over-een-komende met het darm- 
fcheil , daar veel aderen doorlopen , foo tot 
voedingh va nde Lijfmoer felf , als van het in- 
gefloten cy , wijl het vande plaats onder het 
middelrif, tot den uitgang vande Lijfmoer 
doorgaat; maar het vliefch ('tzijndewoor- 
del van V^us ) dat an den rug-graat vallis , is 
het lelve met het darmfeheil, jahet felvein 
wefen en in oorfpronk, daarom heeft de Lijf- 
moer een over een-ftemmingh mette dar- 
men. De geftalte der Lijfmoer is ongelijk, op 
d’een plaafseng, enlangagtigh, opd’ander 
wijden kort, en moetvolgens defe verfchei- 
denheid , verfcheidene namen krijgen , want 
de breedte van de Lijfmoer die den onder- 
buik naaft , en waar in het volmaakte ey leid , 
is de Lijfmoer felf, maar het overige enge, 
langagtige,en ronde deel/twelk na’t middel- 
rif iiitgeftrekt word, foude den hals oft keel 
der Lijfmoer, ofteen uitgeftrekte Lijfmoer 
konnengenoemt werden. Want fy is vlief- 
agtig dun , en van dc overige uitgerekte Lijf- 
moer geheel verfcheiden , enhet einde is hier 
teer , doorfchijnende , en fonder bloed, Sy 
foude ook desLijfinoers darm konnen ghe- 
noemt werden, ten anfien van haar geftalte, 
en hoegrootheid , wijl fy een rondigheid met 
lengte heeft; waar by komt de gelegentheid 
van dit vliefch, dat de uitfpanning oftuit- 
rekkingh vande Lijfmoer maakt, en ’t welk 
wy des Lij fmoers darmfeheil noemen. Het 
middendeel van de Lijfmoer , ’t welk een ge- 
deelte vande eigendijk gefeide Lijfmoer is, 
tuflehen beide leggcnd,e , heeft een dikke, 
witte , cn melkagtige felfftandigheid , in fi.ch 
felven neerfinkende , welkers fcheil veel ade- 
ren, en gekookt zijnde, een fmaakalseyer- 
wit heeft. 
Vocdfei. Vande fpijs behoeven wy niet veel te fpre- 
ken. De wijs van’t vet maken behoort totte 
huis-houdingh. Druiven en Vyghen etenfe 
Matthioi . graagh maar zijn haar niet goed , want daar 
:°i.' 3. yan wordenfe onvrugtbaar , en fontterig , oft 
c 1 4?.‘ ■ indien ghy haar Kennipfaat voorfet,fullen fy 
veel , oft indien ghy haar half ghekookte 
Garft i oft KerlTaat met Semelen en Wijn ge- 
iNDE NATURE 
menghtteeten leght , fullen fy veel grooter 
eyren leggen. Om vet te metten, word de 
Tarw met water gekookt, fonder haar te 
drinken te geven, als mede de Cythifus feer 
geprefen. 
Wat haar teelingh angaat en daar toebe- Teeiingh. 
hoort. De kunne word injdefe Vogel met 
openbare tekenen onderfcheiden , en den 
Haan pronkt met fijn opgeheven Kam en 
Manen , die hem langs de nek en hals neer- 
hangen , met fijn grooten ftart , en Ipitfe fpo- 
ren om te vechten; maar fy zijn van onuit- 
bluflèlijke geilheid. Want alhoewel Jr?Jiote» 
les fchijnt te kennen te geven , dat haar voor- 
naamfte tijd den Herfft is , waarom dan mo- 
gelij k ook haar kloten grooter zijn, en dat den 
Haan om een ey vrugtbaar te maken dikmaal 
verfamelt, want daar worden ook eenige in ’t 
eerfte voortgebragt , die heel verwijft zijn , fo 
datfe niet en krayen , oft de Hennen niet tre- 
den, en dat Th^ophraflus feit, datte wilde * 
meer tot geilheid genegen zijn als de tamme; ppp«an; 
foo is’t nochtans feker dat de Hanen haar 
Hennen vijftighmaal , en meer op eendachi-p.c.",,'. 
treden , en indien de Hinnen komen te fter- 
ven , datfe dan van droefheid uitdrogen , en apud. At, 
indiender Hennen ontbreken ,datfe haar felf 
van de Hanen niet onthouden, die daarom 
door de Wet verdoemt wierden levend ver- in i.nutn 
brand te werden , en dat andere ook vogelen 
die van baargeflaght niet zijn an vallen , na- uunwr» 
raentlijk Phafanten cn Patrijfen , en datfe 
haar laat ftorten, en krayen als fy maar een 
Hen fieu-Ook die gene welke inde Kerk van 
Hercules opgevoed wierden, vlogen noit over 
na de Hinnen in Hebes (een geduirigh vloei- 
jende Rivier tuffehen beide die Kerken j dan 
als fydoor de geilheid geprikkelt wierden. 
Nochtans zijnfe niet alle even heet, maar 
die grof van fpieren , rood en fpitsvanKam, 
kort, vol en fcherp van bek, met Kvarte ogen, 
een rode Lel, ghefprenkeldea hals, ruighe 
fclienkels, lange klauwen, een groote ftart 
en vol vederen zijn, worden gelooft heel vie- 
rig te zijn. De tijd van paren is inden Haan 
foo haalt hy wakker word , maar mette Hin- 
nen op den dach. Als den Haan ankomt 
huikt fy op de aarde j na ’t vcrfamelen jfchud- 
fe haar vederen, en pluift haar, enontlaft 
haar van den damp , die uit die verfamelingh 
opgerefenis,ende leden uitrekt. Van haar H:A: 
eyren cn broeyen, opdatdit Hooft-ftuk 
al te groot werde, lullen wy in ’c volgende 
byfonderlijkfpreken j wat angaat haar zieli- 
ge werkinghen , omdat de Hinnen meteen 
oog na boven kerende, acht opdeRoofvo- 
gels hebben , fchijnen fy fcherp van gefight 
te zijn , en om datfe alle ding hoe droc^hhet 
ook fy,mette mond terftond oordelen, fchij- Scaiig* e*- 
nen fy ook fcherp van fmaak te zijn. 
Dc ftem van de Hinnen is veranderlijk, 
omtrent de leghtijd kakelenfe , terwijl Cy 
broeyen klokkenlè. Als fy willen getreën 
zijn, Haan fy een flauwer geluk, ’twelkin’t 
ghemeen kreunen foude konnen ghenoemt 
werdea Haar gekray word vooreen quaad 
voor 
