Iï4 historie vande nature 
pis. Het bloed word met voordeel onder het 
tegengif vermenght: de gal is goed voor de 
blauw gellagene ogen als lydaarnametHyf- 
Scinvenk- fop en Honig beftreken werden. Befie van 
fcid in 1 . 1 -f z-- 1 ■ , 
Silef. 
Therio- g^^ruik van fijn vet veel in Jldrovandus. 
trcph. In Bohemen bereiden fy dat voor de Kraam- 
vrouwen met boter totfpijfe. Het is een 
voornaam Genees-middel tegen ’t water dat 
in de oyren gelopen is. Met poeyer van onfe 
Inlandfe Irias vermengt jen in een Notefchelp 
op den Navel geleitjloft de jonge kinderen 
den buik.Het deel van Syrien Comagena ge- 
noemt, heeft iets anders gevonden. Haarvet 
ineen koperen vat , met Kaneel en veel 
Sneeuws bedekt tot het gebruik van dat ver- 
maarde Genees-middel , Comagene by die 
volkeren ghenoemt. Uiofcondes heeft van ’t 
Comagenes geen gewagh gemaakt: Van’t 
gebruik der vederen heeft aldus ghe- 
fproken : detwede Accys beftaat inde vede- 
ren vart' de witte j fy werden op fommighe 
plaatfen tweemaal in ’t jaar geplukt , en wor- 
den weder bekleet. De faghtfte veder is, die 
het hjfnaaft is, en de voomaamftc die van 
Hoogh-duitfland. Haar prijs was voor ider 
pont vijfDenarien: En hiervan quamen dik- 
maal de klagten vandeOverften derhulpe- 
hngen , die haargeheele benden op defe vo- 
gel-jaght van haar wagten uitfonden j en die 
overdaat is fo ver gekomen, dat fonderdit 
werktuigh, de halfen der Mannen niet duren 
konnen. 
II LID. 
Vande wilde Gans in H algemeen, van 
V ulf>anfer^oft V ofgans en de )>ogeL SBornicU. 
D 
j Aar zijn veel geflaghten van de wilde 
Gans , i'ljmm heeft de Chenolopex, uit 
welke deBrittonsdeheerlijkfte fpijs maken, 
nietghekent, en hy noemtfè Cheneros, By 
ullbeHm zijn afgrauwe die om haar lugtigheic 
hoger ylieghen , en Hagel-ganfcn , oft om 
haar witheid Sneeuw-ganfen, die behalven 
haar vijf uitterfte flagpennen wit zijn. ’sSo- 
mers wordenfe nergens gefien , met hetan- 
ftaan van de Winter verv^hcgen fy met fcho- 
swenkfeid len hoog door de lught. Boom-ganfen dié 
gelooft werden van de bomen voort te ko- 
men, die het hooft gelijk de Pauw , maar Ton- 
der kuif hebben. SchvoenJifeld fchrijft, datfè 
in de hollen van de bomen , in de neften van 
de Krayen en Oy vaars, derthien oft veer- 
thien geele eyren leggen. Bj Oppianus wor- 
den Linurgi en Cenebrita: gevonden. Gefne- 
rus gedenkt de Stargans , die de Italianen 
Cicco oft Oca , en Sterna noemen , die de 
grootte tuften een Gans en Endvogel hceftj 
die light , met een gefpikkelde borft is , en 
een afchgrauwe rugh en vleugels heeift. 
Scali^cr feit datter in de groote Zee van 
BrafilfwarteZee-Ganfen zijn, die nimmer 
vliegen. V ande Baftano oft Schotfè is boven 
ghefproken. Mette befchryvinghfullen wy 
ons niet ophouden ; de kop is meer de 
End als Gans ghehjk , beide de kaakbeende- 
ren zijn binnewaarts in plaats van tanden 
faagaghtigh; Het gehemelte is meteenighe 
kerven als een vyl ruw en fcherpj Devlielen 
die de voeten t’faamvoegen, zijn an’teind 
als een faagh getant. 
Haar plaats ismeeft omtrent dePoelen. piaatsi, 
In Ethiopien zijnfe met fulke groote kud- 
den, datfe met haar bek, en drek alles verwoe- 
ften. Inde Noordfelanden,omtrent de broey- 
tijd, wanneerfe Hitte Zuiderdeelen overko- 
men, wordenle overvloedigh ghefien in’t 
begin van April. Sy komen in de tijd van Carol. 
haar overvlught veel in Holland , Hene- 
gouw, en Artois. In de maand December cap.x;i‘* 
befoekenfe Nova Spanje: In Indie werden 
heel fchone ghevonden. Haar ghehele hjf 
behalven de borft en buikisfwart.-deogen 
heeft een ringh als Koral belopen,- uitte klei- 
ne ooghoek fpruit een ftreep van de felve 
verw en felfftandigheid , en ttrekt fichnaar 
den hals , van daar worden fes oft leven tak- 
j jes wederzijds tot het midden van denhals 
I afdalende, verdeelt, 
Sy beginnen te teelenna des winters Son- Teeiingh. 
ne ftiiftand, in ’t begin der lente leggen fy 
ten hoogften fefthien eyren. Sy worden on- 
vrughtbaar als fy tam werden. 
Sy zijn vervlieghende vogels: Als fyfullen viuokt. 
weghvhe;;en , geven fy haar met groot ghe- *’ 
roep heel om-hoogh , mpgehjk op dat nie- 
mand vande hare foude achter blijven. Sy Authordc 
kiefen het ZuiJen als haar het Noorden 
voortdrijft , en weder dat als haar den Zuiden 
windafdrijft, en houden niet op, ten zy haar 
den honger dringhr. Sy houden haar orde 
gelijk de Kranen metftilfwijgen} en roepen 
niet, ten zy de orde gefcheiirt werd, befie 
wat wy vande tamme uit Hinks geleitheb- Oppian. 
ben. Oppiams leitdat<e van geen leiders, ®*®"“*^* 
en alsfy ftapen van geen wachters ontbloot Aid%v. 
zijn. Als fy over den bergh Taurus vliegen , 
draghen fy uit vrees van de Arenden een 
fteentje in den bek , om haar ghegagel te be- 
letten. Piutarchus heeft dat de Cilicifetoe- 
geëigent , maar dat het de wilde toegefchre- 
ven werd,leren wy by Mhanustn Uarctllinus. 
Sy komen trager by als de Kranen. Gepmrus H: 
heeft fomtijds op den feften van Oftobercap.'/' 
veel fcholenfien vervliegen, die van’t Oofte 
naar Vrankrijk , en met dryhoekigefcholen 
naar ’t Zuiden vlogen. 
Wat haar ghebruik angaat , haar vleefch Gebruik, 
is om de oeffeningh minder van quaden 
gyl : Rauw riekt het heel foet. De ghebra- 
de tonghen zijn goed in fpijfe voor degra- 
veelige. 
II. LID. 
Vande Vofgans en de vogel 
^ernikla, 
T Ot de wilde Ganfen moet de Vofgans, 
de Capricalca, en Branta betrokken 
werden. 
De 
