Jii historie va 
Htppocrates fGalentM y en andere is telefen. 
Andere ftellenfè boven het Ganfe vleefch. 
Alexauder BenediUus heeftfe inde Peft verbo- 
den,FracaJicrius ook den genen die de pokken 
hebben. Martialü prijft den hals en borft, 
het ander laat hy voor de Kok. 
6eii: Sijn ghebruikinde Genees-konfl: hebben 
^'"wy boven ook angeroert. Methridateï de. 
c,i6. KoninkvanPontus. plaghthaarbloedaltijd 
te mengen inde Genees-middelen die teghen 
’t vergif bereit wierden. Nochtans hy felf 
onder ’t gebruik van fodanighe genees-mid- 
delen ^ onthielt fich van de darmen , als van 
laghen der Gaftmalen. ’tSelve bloed ftelpt 
het bloeden van de herfenen. Het vet van 
achter inghefpeuit gheneeft de darmpijnjen 
word by Myrepfus in een plaafter teghen de 
zy de pijn vermenght. Vtllanovatmt fchrijft 
dat den drek op vergiftige beten geleit, goed 
is. De Chinenfers voedenfe info groten ge- 
tal, datfe dikmaal X X M. te boven gaan , 
dele gebruikenfe omhetfchadelijk onkruid 
lüt de Rijs te plukken. \ Geen Campofulgofus 
Van den Endvogel met derthien jonghen, die 
inde maand December op Nicolaus dach in 
V rankrijk omtrent de ftad Redon , ten tijde 
van de Mis inde Kerk quam, het Auterom- 
gingh , en een jongh daar liet , niet wetende 
waar fy haar na toe begaf, befchrijft , dat wil- 
len wy den Schrijver Iblf laten oordelen, of 
het te geloven is. 
II. LID. 
Vm de tamme 'Endvogel y Indife, 
Lyhi^e y enCairofe. 
D EtammeÉndvogel by de Latijnen Anas 
domeftica, by de Grieken Nepta Oicu- 
ros, by Aratus Matoidios ghenoemt , werd 
fomtijds wit, fomtijds algauw, en dikmaal 
uit beide verwen bont ghevonden. Heton- 
derlcheit tuflchen ’t Mannetje, en Wijfje is, 
dat hy vederen op de ftiet heeft die teghen 
’t hooft opgerecht liaan. Dat hy fuiken gro- 
ten fcherpen geliiit geeft , en ’t hooft fo lang 
onder water houd dat is hy an dc lughtader 
fchuldig: Daar die inde longen verdeelt werd 
heeftfe een harde, en holle blaas, welke daar- 
fe haar grootfl: vertoont, naarderegterzyd 
helt. Men feit dat de tamme fomtijds , als 
voorboden van de Peil, oft Hongers-nöod 
haar tamheid vergetende, mette hoenderen, 
Ganfen, en Pauwen deBoflchen kiefen. 
V an de Indife Endvogel zijn dry bcfchrij- 
vingen. Het hooft van de eerlle, ’t welk met 
vederen befet is , en die op den top een witte 
veder- kuif draagt , die over de heele lenghte 
van den hals hangt , en dien hy als hy gram is, 
opreght, is geheel bloedrood; degeheelen 
halsisweeragtig vleefch, met kerven onder- 
fcheiden , de bek is geheel blauw ; den hals 
daarfe an ’t lijf ghevoeght word, is meteen 
fwarte vederen-kring, met eenige witte Hip- 
pelen , onder fmalder en boven breder ghe- 
NDE NATURE 
vlekt , verciert : de uitterlle vleugels , en dc 
Hart blinken van groenheid , ghelijk inde 
Spaanfe vlieghen. Het Wij^e isfonietghe- 
fprenkelt, maar anders ’t Mannetje ghelijk. 
Het hooft van d’ ander was wit, de bek, de 
fchenkels. Hart, endelangllepennenvande 
vleugels waren fwart , den boven-hals had 
een Imalle fwarte kringh omvanghen. Inde 
derde was niet fondeiiings, uitgenomen een 
rode ronde knobbel, welke op’t achterlle 
van den bek, en op de fchenkels Haat, dat 
heeft hy mette Zee-Endvogel van Ronde- 
let gemeen, welkers bek, en fchenkels rood 
zijn, ghelijk een wilde Bofch-Roos, het 
hooft is fwart n iet fonder groene plekken. 
laB. Bejie ooJ{ Mantijpi, van de In- 
dife Endvogels. N». lo. 
De Lybife gelijk hy van Belloniusheichre- 
ven werdjis van grootte middelbaar tulfchen 
een Gans , en End , hy heeft een korten bre- 
denbek, an’t einde krom , op ’t hooft tulTen 
beide de neufgaten een knobbel fo rood als 
eenkars, de hooft-llapen zijn kaal, welkers 
huid een rood leer gelijkt ; het teel-lid is rood 
als bloed, en fo groot dattet de dikte van een, 
en de lenghte van vier oft vijf vingeren uit- 
maakt, Sijn ftem is gebroken als of hy quadc 
longhen hadde. Die Aldrovandus befchrijft, 
had een getanden bek, was fwart over ’t ghe- 
heele lijf , alleen an de borft een weinigh wit. 
Scaliger noemt hem een Indife , en feit dat hy 
geen geluit geeft, endatdeeyrendieeenver- 
wigh, bruin,en by na rond zijn, fo ghy haar in 
de Son befiet , boven op , de felve fwartheid 
vertonen, die in den bek is. I ndien ghy twee 
van de onfe met een Mannetje alleen voegt 
legghen fy veel eyren, maar de jonghen die 
daar uitkomen fullen geen vriight voort- 
brenghen , indien wy Augnjiitius dallus gelo- 
ven. 
De Cairofe Endvogel , daar van heeft Al- 
drovandus het Mannetje en WijQe befthre- 
ven. Het Mannetje dat groter als ’twiji^^^s, 
heeft een bek daar hy an ’ t hooft gevoeght 
werd, heel dik en knobbelagtig, in een fcher- 
pen krommen haak eindigende, enby na 
heel fwart, maar an’t einde roodagtig / het 
hooft is fwart en gekuift,- de krop is onder 
den bek met witte Hippelen gefprenkkelt; 
het heele hjf is by na fwart ; de fchenkels zijn 
kort maar fterk. De bek van’t Wij^c was 
minder knobbelagtig, en daarfe mettet hooft 
gevoeght werd, met een ftreep, ten deel wit, 
ten deel rood, maar breed genoech getekent. 
Die plek welk, inden bek van’t Mannetje 
rood is, was afgrauw, met een weinigh rood 
vermengt, 
III. LI D. 
Van de wilde Endvogels idt algemeen 
entn’t ty fonder. 
D Aar zijn verfcheiden ghedaanten van Manyr ic 
wilde Endvoghels, want op dat ik nu «tOecanb 
fwijge 
