Opinio re» 
probati. 
Plinii contra 
dittio. 
Iridi* uires 
prteter tradi- 
tas a Diolco, 
Iris cogno- 
mento ait ra- 
galiris. 
18 AND. MATTHIOU COMM. 
flrat,fld quod cxli ,'folicfc illius conuenientid , pfxflantioribn! 
polleat facifltatibus:ut abflntbium , quod in Ponto nafcitur:aco* 
rum , quod in Colchide , er Galatia: cyperus, qui in Syriae O* 
cladibus infulis ; c oftus,qui in Arabia:crocus , qui in Coryco moti 
te: myrrha,qu£ apud Troglodytas , er Murcos legitur : er ali d 
quam plurima pr£flrutur a locis,quorum dote flleftifUma,pr£* 
Jhntifimaq; prouemut. Id enim aperte teftatur grauiflimus ait* 
dor Galenus lib.primo de antidotis Jtis uerbis. Omnes itaq; her* 
barij unanimes fcripferunt Irim in Illyrio tutam optima effeipe* f 
trofelinum uero,quod in Macedonia prouenit ; bitumen e Ittdn* 
aduedtm , item er opobalfamum. Idcnt er in reliquis fecerunt > 
quorum dotes a regionibus acceptas, cum priuatim de unoquofl 
loquemur,ne omittemus . Hac Galenus. Docuit id etiam ante G* 
Unum Teophraftus lib. i x. cap, v ii, debiftoria plantarii, fl c 
inquies. In Europa nihil pr£ter irim inueneris,qu£ optima apud 
Illyrios exit , non tamen parte mritirn ,fed mediterranea, nta* 
gisq; ad feptentrionem fita . Verum loci d locis differunt y ita ut 
producere meliorem pofint . Quibus palam eft, Illyricam I riif 
non genere, cr fac icfcd uiribus tantum d nojlrate diflungi.Sati * 
ua{ut arbitror)ex agrefti originem duxit,quemadmodum piant i > 
rum aliarum pler£que , cultu tamen uegetior grandiore^ effeti*’ 
Seritur iam er altera, quam flore er fllijs minorem elfl dixi* 
mus , qu£ etiam in hortis frequens eft,tum ipfltts floris amccnita * 
te, tum odoris prxflantia , tum etiam quod nouis floribus delefteit 
tur homines, adeo ut iam tot fttiu£, quot fylucflris habeantur g e 
ner a . Sunt tamen, qui putent nullam I rim domefticam repert * 
ri , quod fcripfcrit Theophraflus loco ante citato , nullum Iridi 
cultum accommodari . Sed ij, meo quidem indicio, decipiuntur. 
quandoquidem Theophraflus eo in loco no de omni in utiiuerfuttt 
Iride differ it ,fed de I llyrica tantitm: que cum loci ac coeli cie* 1 1 
mentina in I Hyrieo traftu optima fronte proueniat,no efl necef* 
fe,ut colatur. Pmerca cm hodie Iris domeflica paflim in Italis hortis leta,uir ens, pulchra^ freftetur : fylueflrii 
autem in plurimis montibus fronte nafcatur , floribus er fllijs fatius longe minoribus, radice tenuiore, breuiore,Cf 
aridiore ; nulli quidem abfurdum iiideri debet, fi nos utranque depingi curauimus . Quinetiam compertum babeo . 
veteres quoque Iridis fylueftris mentionem flciffe, non folum Marcelli medici audoritate cap. xxiiu. 
prsterea Irim domesticam cultamq s iUisfuijfe offendit-, fld Galeni quidem teflimonio. is enim Iridis fylueftris menti* 
nit lib. X. de comp. medie, fecundum locos, dum nephriticas compofitiones ab Afllepiadeconflriptasrecenflt. Syl* 
ueftris utriufque generis plurima oritur in Goritienfl agro Saluatino monte , er Iapidi* collibus inter faxa , odor e 
non ingrato : quanuis etiam ambas uiderim in campeflribus non longe a Sontij ripis. Eft pr£terea in fatiuarum g^ e 
re,qu£ flores niuei candoris profcratfhanc in pluribus Hetruris locis uidimus) cuius radix odoris fragrantia, & i 
uirium robore Illyricam jvrc £queat. Iridis meminit Plinius lib. xx i.cap. vu. fic inquietis, Iris radice tat‘t ,n 
commendatur , unguentis , er medicitue rnfccns . Laudati fima in lUyrico : er ibi quoque non inmaritimis ,fld 1,1 
fylueflribus Drilonis , er Naroiw . Proxima in Macedonia : longi fima h£c , er candicans , er exilis . Tertium l°* 
cum habet Africana, ampli fima inter omnes ,guftufamarif.ima. Illyrica quoque duorum generum eft : raphani* 
tis a fimilitudine,qu£ er melior : rhizptomosfubrufa. Et cap. x x . eiufde libri : Iris rufa ( inquit)meliorefl,qu'a 
candida. Quibus in locis fibi maniflfte repugnare uidetur Plinius: quod fuperius raphanitem,qu£ candicat, rlnzo* 
tomo , qu£ rufifeit Antcpofucnt, hic uero contra. D iofeoridi pr£frat,qu£ fubrufb conflat colore , qualis Plinio rhi* 
zotomos . Csterilifl Tbeophrafto,zr Plinio credamus ) non omnis lUyrica pr£ftat , fld qu£ tantum in f ylueftrib * s 
mfeitur . flquidem qu£ in maritimis foditur Mmore prggnans improbatur , quod fubinde flacce flens contrahatur ‘ a 
rugas. Succushyiropicis propinandus, quoniam recenti Illyrica deflituimur, e nojlrate elicitur, ducitq- abund 1 
aquas . Excalfacit Iris ordine fecundo completo ,uel tertio inchoante , er pariter fic eat. Atque prxtcr uir eS> 
quas illi adflribit Dioflorides, alijs pluribus pollet, quandoquidem compertum eft, manfm oris halitum commenda* 
re: dentium dolores mulccre ,fi radicis decofto ijdem flueantur. coquit item, abfler git , digerit, refoluitjenit, refl' 
rat, expurgat , er deijcit : uulnerarijs medicamentis immiftafarcoticaeft. Radicis exprefjus fuccus bilem flatta» 1 ’ 
pituitam, zr aquas cutem fubeuntes pellit: hsmorrhoidas fotu elicit. Radix ipfa contrita , er ex aceto bibita, omni* 
bus aduerfttur uenenis. Succus naribus infufus ) cerebrum a pituita mirifice purgat: uentriculo tamen nocet, ciim p cf 
fl tantum bibitur . ideoq- d peritis medicis exhiberi non folet,nift admifla mulfa , er Indica nardo . Reperto quod* 
dam effc Iridis genus, qu£ Aftragalitis cognomine dicitur . Id enim oftendit Galenus lib. i . de compofitione tftedi* 
camentorum fecundum locos cap. primo ex Sorano tranflribens: item Actius lib. x i i i. cap. ii i .quiquibufd* ,lt . 
in emplaftris Irim aftragalitidcm imponunt. Veruntamen cum antiquorum, uel recentionm repererim neminem >f tl * 
in flrnplicium medicamentorum libris huiufcc Iridis memitterit,quid certi de hac re proflram,fane non habeo . 
C V * tcr«' rt 
IRIS SYLV. ALTERA, 
