16 AND. MATTHIOLI COMM, 
^uod in caulium cdcumine fricas proferat , quemadmodum tradidit Plinius, afeerit RueUius,cr contendit Brafauo 
c ontra Galeni, er Diofcoridis fententiam . Qui N ardum defer ibit plures ferre fricas, non quidem a caulibus, fei & 
una tantum radice prouenientes : non tamen quod alia radix uiribus pneftans frias ipjis fubfit,fed quoniam, ckm (’’* 
res in radice fent frica , neceffe eft , ut bafi, uel firmamento aliquo confijlant, a quo originem trahant , ut in allio e? 
lilij radicibus confr icitur . Quod pro explorato confiteri pojfum, cum fiepenumero Venetijs N ardi fric<e cefrites # 
derim, tum figura, tum etiam fricarum connexu allium referentes , ut unufquifque pro arbitrio experiri poterit • 
Dilutio, cuiul Verum enimuero ut probe refronfum fit omnibus fere obieftionibus , dicimus , quod fi forte reperirentur , qui affer & 
«Um obiectio rent illas effe proprias Nardi radices, quee capillaceis fibris a fricarum bafi oriuntur, ut in allio , capis , ac bulb” ceti 
* 1 *' omnibus uifitur ,er ea propter fricas ijs adnexas non effe Nardi radices ,fedperfe partes ab his admodum differ*’ 1 '' (j 
tes , potefl eorum obieftio facile dilui Theophrafti teftimonio . Siquidem is lib. primo cap. x. de plantarum hift° rli 
aperte declarat , in allio , capis, bulbis, lilijs , ac alijs eiusgcneris\, er per confequens in frica non folum dici rd’ cci 
ea capillamenta , qua: bulbaceis illarum plantarum capitibus fubijciuntur ,fed etiam id bulbaceum totum , quod te ft* 
reconditur . Et ut res ipfe clarior omnibus fit , generali regula expreffum uoluit , quod totum id in quauis pia 1 ”*’ 
quod fub terra obruitur, radix commodifeime dicatur . "Proinde uidetur Nardum ipfam inter radices idem memorajj 1 
Theophraftus lib .ix. cap. vir. de plantarum historia, his uerbis . Quibus ad unguenta utuntur,h<ec fere funtd* 
(ia, cinnamomum,cardamomum, nardus, narum, balfamum, afralathus,ftyrax, iris, narta , coitus , panaces , crocu”’ 1 
myrrha, cyperus, iuncus, calamus, fampfuchum, lotus, anethum . Horum alia radices , alia cortices , alia rami , ^ 
ligna, alia femina, aha Idcryma, alia flores . Quibus palam efi , non poffe Nardum nifi inter radices recenferi , c ^\ 
nec corticis, nec ligni, nec rami, nec floris, nec feminis, nec tandem lacrym a freciem pra fe ferat . Quod cum ,i 
fciuiffet Galenus tum lib. i. de antidotis, tum i x . de comp. medte .fecundum locos , Nardi fricamradicem effe i? 
clarauit . Verum longe ab omni Nardo diftat nardvs it alica, qua noferis uulgo uocatur Spi$° * 
N ARD V S ITALICA. LAVENDVLA. 
cx genera, & Cuius etiam generis ea efi planta , quam aliqui uulgo appellant Lauanda ,alij uero Lauendula . adeo ut hac 
«it es . iUa uero mas in eo genere a quam plurimis uocitentur . Mas felio confiat latiore, longiore, crafiiore , robuftiorc 
bidioreq;, quam femina . Sed utraque planta fiuticofa,er rofmarini modo, innumeris referta efi folijs : e quoru” 1 '* 
dio iuncci exeunt cauliculi , quadranguli, tenues, dodrantalem longitudinem excedentes : in quorum cacumine r. 
res exeunt fricati, colore purpureo, qudnuis in fcemind dilutiores , patentiorescp , odore fragrantes , uerkm ufef. 
adeo acuto, ut nare; feriat -Excalfaciunt , er exiccant ambo ordine fecundo complet o,uel tertio inchoante,^ 1 j j’ 
a Nardis omnibus non longerecedentibus .Conferunt omnibus cerebriagritudibus a frigido prouenietibus : ‘° nV . 
fis , rrfolutisfr auxiliantur : uentriculil roborant, cr iecur ab infarsu liberant • quin er obftrufos lienes iuuanC ,lt ^ 
