»0 
IN LIB. PRIMVM DIOSCORIDIS. 
-1 
? ! <en C ^ e / ac ^ ltn ^ 3 ^ menjes, er fecundas educunt . E it e floribus flillatitium oleum nitreis organis , quod proprie mt 
/!iW [j? u J u f}&° u °eant oho di Spigo , odoris adeo acerrimi, ut castera odoramenta fuperet . quo fit , ut extra offici => 
di j n , Uda lj cruent: ’ n £ ' °f 'lii , ambari , zibetti , aliorumepungucntorum , er aromatu fmuitatem intercipiat . Nar* Nardi Indic? 
t4 [r lC£ ulYes fc*ipfit Galenus hb. vm.de fhnplicium medicamentorum facultate ,ftc inquietis . Nardi /fica ex* “hes ex Gal. 
acy^) e f ce ff u P nmo > Cr deficcat fecundo iani completo . Compofita efl ex adtlringcnte fu ff cient er fubflantia , er 
fati 4 [ Anon )Vd ^ Li > er quadam leniter amara . Ex his confiatis facultatibus radix er ad lecur , er ad i lomachum 
flin^ U ‘nf r conumn [ umpota ,tum extrinfecus impofita - Vrinam ciet, morfus fiomachi fanat ; in uentre,ac inte 
grj 0r CC ' ! fi cntes f‘‘' xlones dejiccat , ad hac er eas, quot in capite , er thorace. V alent lor efi uocata Indica, ni* 
feti Syr ^ cu UOc ata , tse/doc , & Nctfd» <r<tyys,fic Gracis dicitur , ut Latinis Nardum , er Nardus , Nomina . 
~ * rai fpica : Mau litatus , Stumbel , aut Seubel : Germanis , E dclfrembd , Vuolricchent , Spickcn nardi ; Hilfia* 
“ Vtntbar , aut Effigajil : Gallis , Affic do ultreincr. 
ie 
3o 
io 
®o 
Nardum Celticum, Cap. VII. 
Celtigvm Nardum nafcitur in Liguris alpi- 
bus, aliungia patrio nomine appellatum: proucnitquc 
in Iftria. Exigue fruticat, & cum radicibus in manuales 
fafciculoscomponitur. Folia habet oblonga, colore in 
flauum languido : florem luteum . Caulium, & radicum 
duntaxat vius eft, & odoris fuauitas. unde pridie fafei- 
culos aqua abluere expedit ,& exempta terra , pauito fo- 
lo atque humenti, fubieifta charta reponere: pottridie 
repurgare . fi qui dem utile, cum acerofo alienoque pro- 
pter humoris uim,non excutitur. Adulteratur impofi- 
ta herba fitnili,qus hirculus uocatur, ab odoris qraui- 
tate. Sed facilis cognitio :nanque herba candidior eft, 
fine caule, minus oblongis folijs, radice neque amara, 
neque odorata, uti uerum Nardum eft . Itaque radices, 
atque cauliculi, abiefeis folijs , triti feccrnuntur, uino 
excipiuntur , digcrunuirque in paftillos , & ita fictili no- 
no diligenter operto , afl ruari debent . Laudatur maxi- 
me , recens , iucundi odoris , radice numerola cohxrens, 
plenum, nec fragile . Ad eadem , quae Syriacum , pollet : 
led uchementius urinam cjt. & ttomacho utilius eft . 
Inflammationibus iccinoris,& fclle fuffufis auxjlatur. 
Contra ftomachi inflationes, cum abfintbij decofco bi- 
bitur : item aduerfus lienem , renum & uefies uiria, & ue 
nenatos imis , ex uino . Additur in malagmata, potio- 
nes , 8c calfacientia unguenta. 
c j, A N T a fi*it ueterum , qui nos pr£ce(ferunt , negligentia, ne dicam ignorantia , ut non modo in ueramfhnpli = 
at( a 'filamentorum cognitionem , qu£ peregrina ex longinquis terrarum partibus aduchuntur, probati fimorum 
cio ) ' U ' n j 0f ’ C ’ Uc,Urc non claborauerint ; fed ne minimam quidem curam adhibuerint , communi reipubhc£ benefi* 
^ de bis [altem , qua m quam plurimis Italia locis , ac alijs non longe difiantibus inucniumur , quicqudm lucis 
tur aitur ’ ac P°fi er is relinquerent . quin potius in fuis multo uidentur negligentiores , quam m alienis . Nafci- 
°Ppic!o lCimn{usin L iguri£ alpibus, nafcitur er in lfiria ,pariterf in montibus non longe d Villaco Carintlna 
nifi j ° ’ ^ iftdemburgio stirix : attamen non ob id legitima in multis uifitur officinis : nec fortafje in ijs uideretur , 
niedic n ° iris lucubrationibus annis fuperioribus I taiico fermone editis, phartnacopol£ plures diligcntiores redditi , 
C chlc m nu ttriam accuratius expendere ccepiffcnt . Sed id magis deteflandum uidetur , quod ijstn regionibus , ubi 
laiiisA^ r ^ US 'Uffcitur , magis haUucinentur homines , quam alibi . fi quidem Genu£ , qu£ Liguria eff ciuitas ( nifi 
u ” l admon 
«liorum° nit ‘ n -' I f l f c - l,: t ) altjsf finitimis locis, ubi Celtica nardus facile haberi potest , tam medici, quam fepla/iarij 
bftoria '^ n0} . u ' u,m f ecUt i > Mius loco , Lauanda fic uocata , uel noflrate Nardo pafim _ utuntur . Qu£ quantum iit 
<j c deinde™ 1 W n ° fw 3 non dicam utribus , d Celtica nardo diferepent , quicunquc primum rem optime perpenderit, 
n ‘feffumeor^ S ; & Oli d Dtofcoridc redditas , cum Lauanda • , noftrattsf Nardi notis comparauerit , ma 
Uanda uer6 ^ f^ Um f ac He incufare poterit . quippe Celtica nardus in bretiem , exiguam!}-, plantam confurgit : La 
f°iia fert f nAr dus magno exoriuntur cejfnte , ramufculis proceris , denffumisq-, comantibus folijs . 1 'da 
fontibus \]V L ‘ 1 ' & fl orc *flauo colore : ha autem folijs confurgunt incanis, floribus fpicatis,cr colore purpura - 
dantur o * jp <r ' f, ^ r > Cr ra dicibus utimur, quod hifce partibus maxime polleat : harum uero tantum flores commeit 
rf n quata ° ■f t,Sc ^ r * fotonflrat, qudm facile decipiantur, qui tam leuibus crfalfis feruntur opinionibus . Ve* 
foca-q. ^ U f ln J u P eri °ris Nardi mentione diximus ) communi omnium fententia compertum Jit, Lauand£, 
Uandai n r dcu ^ t ‘ t s ad omnia Nardi generapropius accedere ;hoc tamen eos ab errore non uindicat , qui La * 
c lCA>fi nAy du,ni eff contendunt , ..frater ea non defunt pharmacopola rei herbaria penitus ignari, qui 
c z pro 
Nardi Celti- 
cas conlidera 
tio . 
Seplaliarioru 
quoninda ci- 
tor. 
