2,8 AND, MATTHIOLI COMM, 
pro Celtica turio plantam quandam incognitam emant arbores f candentem , caule longo reflexo^ , cuius folia , qu* 
colore fubflduo confiant, adeo denfa ac minuta funt , ut potius mufcofam arborum , er lapidum materiam, quam alw* 
repra jentent . At quod in ueftiendis caulis ipfius ramujculis , eos tam dense circundat ,ut fire frica effigiem pr£ r 
firant , pro Celtica nardo ab impojloribus uenditur : fed btec haud amarefcit , nec uda odoris praftantia commenda* 
tur. Caterum ingens legitima nardi Celtica prouentus habetur in Stiria Aufina , er Carintlna contermina,ubi W 
demburgenfia rura fuis e montibus quotannis innumeros comportant fafciculos , quibus magnos admodum repl ent 
faccos , er mercatoribus veniunt , qui in Syriam , er Aegyptum mercimonia conuehunt . Siquidem (ut firunt ) Sy* 
rijs , er Acgyptijs Celtica turdus maxime expetitur , ut balneis eam imponant , quibus frequenter utuntur . Celti * 
cam nardum ad me primum mifit Petrus Salicctus clarifiimus medicus ex Grazio Stiria oppido : in cuius plantis f? () 
frica in radicibus ,cr filiae flores in caule (ut appiffa figura demonftrat ) nullo impedimento cernebantur, adeo ut 
d Diofioridis kijloria nulla cx parte recederent ; nec ulla tamen frica in eius cacumine uidebatur, uti Rue dius & 
Brafauolus in Indica nafei fcripferunt . Quamabrem nobis quoque iam liceat literis memoriae mandare , Celtici 
nardum non modo in Liguria , er Iftria prouenire ; fed etiam in Stiria , Carinthia,ac etiam alijs fbrtaffe locis, qujf* 
pe fuperiore anno ego huius nardi nonnullas inucni plantas in quodam Vipaci monte,qui tantum uiginti miUia pa(f“ ,f 
d Goritiadiflat , Verum fi eo deditnantur medici, commode tndicamfupponere poterunt . Anuero C cltica nardu 5 
fit Saliunca , aut non , de qua Virgilius , er Plinius fcripfere , et fi hac inter fe nudam habere cognationem plurii 
comprobare poffem ; cum tamen ea parum , uel mhil rei medica confirant , filentio inuoluenda duximus . quanqufjf 
Leoniceni,& eruditi fuimus Leonicenus non animaduertens Diofcoridem Aliungiam , non Saliuncam Celticam nardum appella jfi ’ 
f U chfij opi- Plinium accufat , qua in re ipfe potius deceptus fuiffe uidetur ; quemadmodum er Puchflus , uir alioqui nofira sitf 
j»i° • tis clarifiimus . Is quidem in fuo libro de componendis medicamentis, quem ultimo loco audurn edidit, ubi DiathaW 1 * 
ron expendit , Celticam nardum a Saliunca nihil differre exiftiinat , Plinius tamen locis feparatis de utraque , t<t n * 
quam herbis inter fe differentibus trafrauit . N eque ea notis tantum difiident apud antiquos audores,fed etiam 
tali folo . Diofcoridi enim Celtica nardus in Liguria alpibus, atque in Ifiria provenit . P linio uero Saliunca in 
notiia, er Noricis nafeitur . Itaqua Buchfius ut R ueUij fententiam fecutus,qui Celticam nardum Diofcoridi Sali 0 
Nardi Celti- cam appellari affirmat, ita mihi er 4 uentate deficifje , er una cum illo erraffe creditur, quandoquidem Celt‘ c 
cae vires ex turdus Diofcoridi cihiovyyia. 3 non o-d.\iovv>t4, uocatur . Meminit Celtica nardi Galenus Ub.vili. de fimpl.w 0 ' 
Ga eno . f ac ul. bis uerbis. Nardus Celtica iam ditiis nardis fimilis quadantenus in genere facultatis efi. Caterum ad omnU 1,1 
beciUior, prater quam ad prouocandam urinam .fiquidem calidior illis ehfrcd minus adfiringit . Qua planta 
cis vdpdos Kihnm , Latinis item Nardus Celtica ; fiu-Nardum Celticum appellatur : Italis uero Nardo Celtico * ( 
** i- * » i - ^ * j 
Nardum montanum, « Cap. Vili, 
Montanvm Nardum , quod ab aliquibus thylacitis , & niris appellatur , in Cilicia, & Syria 
fcitur: caule & folijs cryngioiimilibus, minoribus, minime tamen fpinofis, alperisque. Radicib^ 
binis nititur , aut pluribus , nigris , odoratis , Ceu haftule regiae , fed longe gracilioribus , t & longe 
noribus . t Neque caulem, neque frudtum, neque florem profert . Ad eaaem, ad quae Celticum effica*' 
Nardi monta V i d e t v r in hoc capite Diofcorides non parum a fe ipfo diffentire , quod fcripferit primum montanam ^ 
M confidera dum caulegy filijs effe eryngio fimilibus : mox prope capitis calcem eam feribat neq; caulem,neq; frudum, neq-,r- ^ 
tio , rem proftrre . Quapropter exiflimant tum Ruellius,tum etiam Marcellus id facile accidiffe feriptorum incuriOtf, 
uocumuicinitate decepti Ka.uhou!pro y.t.dJ'o u: , uel k^nvas fcripferunt . Verum cum ha: dictiones ramos , ^ 
furculos defignent , qua nomina potius arboribus conueniunt, qudmherbis , fintq- idem rami in arboribus, quod cil> 
les in herbis ; idcirco non uidetur hic locus jut illi fbrtaffe putant , 'a mendis uindicatus . Catcruni non crediderim 
Diofcoridem , qui eft hac in facultate facile princeps, er quem antiqua , er fecuta <etas tantopere commendat jn u>] 
paucis fui oblitu,adeoq ; turpiter lapfum fuiffe . quinimo nobis relinquitur fufricio, quod omnino in altera capitis Pr 
te uitium aliquod accefferit , nonhamm uocum uicinitate ,fed potius feriptorum dormitantium negligentia,uel 
lantium temeritate . Quo fadum eft , ut hadenus incertus dubiusfi fuerint , an hac planta in ltdu proveniat ^ 
aliunde eo afferatur . Quidam tamen ex his , qui rei herbaria dant operam , ad nos hoc anno ftirpem mifit , cui bi" 
inhaerebant radices afrhodelifrgura , fed longe minores , phu , uel nardum redolentes : adeo ut hac parte monta n* 1 , c 
Nardum pulchre prafefrrre uiderentur . Sed quoniam filia, er caulis phu potius referebant , quam eryngi 
quemadmodum er umbella , cur eam montanam Nardum fuiffe comprobem, fane non habeo: cum plane fcin 
pofiitjn in priori^n in pofteriori^n in alia huius capitis parte lateant menda . Itaque fi firte aliquod ad manus tfr* 
medicamentum, quod Montanum nardum exciperet, fupponant audader pharmacopola Indicam , uel Celticam ■ 
opinio ™ et r*, n f uo defi m plicium examine affeueret Brafauolus Ferrariefls Indica nardi uice montana plurimum ad nos 
accepta , e Cllicia : e *mq } proprie montanam exifiimat, cuius pafiim in officinis e fi ufus . Sed qua ratione dudus noH* 
lunc protulerit opinionem , ipfe certi nefeio : Ndrdus enim tnontdnu rudices hdbet aftbodelo Jimiles , non uticj^ e jb l 
catas, kues ,comofas , quemadmodum ea, qua utimur cx India adueda. Nifi fbrtaffe Brafauolus uoluerit I ndi (i * 
nardum ideo montanam appellare , quod in montibus oriatur . Ita quidem eius fententiam ueratn effe putarem , n ° n . ^ 
Nardi mone. mn * W ^ cr ^ mx P cr ‘tis acceptam iri . Nardi montana uires fcripfit Galenus lib. vi 1 1 .jimp.med.fic inqfi elt . , $ 
vires ex GaJ, bardus Montana , qua er thylacitis , pyritis nuncupatur, plurima in C ilicia nafeitur : fed pradidis iebili° r e ' 
Nomina . N afdVs/w» Gracis , Nirdus montana, fine Nardum montanum Latinis , Nardo montano Italis nominatur , ^ 
Braf. 
non 
