5 ° 
AND. M A T TH IOLI C O M M. 
Laece Arabii 
opinio varia. 
Cacamum Sc 
lacca qudd 
idelinc, pro- 
batur. 
Laeca: fatti - 
tix genera. 
Puchfii opi- 
nio improba 
ta. 
Pharmacopo 
larum error. 
Monachoru 
lapius. 
quod is Cancamu Laccam appellet, er quod arboris fit gummi, uel lacryma myrrham quadantenns referens : <p°y 
etiam eius meminerit Serapio, pofiquam de Diofcoridis er Pauli Cancamo egit, bis uerbis. Lacca (ut inquit lj' 
amran ) res quadam ejl rubea, qua tenuibus lignarii furculis inhaeret, fapore no ingrato. Coquitur hac,cr inficu"" 1 ' l 
inde panni rubeo colore,qua»i infiduram chermes appellant . Quod uero pojl infiduram fubfidct,c? inftftorib^ 
manet , pariter Laccam uocant . Caeterum Lacca ex Armenia defertur exiccans , er excalfaciens ordine ficuid 0 • 
Ventriculum, er iccttr roborat, corumfi infardus expedit, idericos iuuat, er aquas pellit . Eluitur ad medica ntfi 
bac ratione , Ramuli, qui bocfcatent gummi, diligenter jranguntur,ac Jubinde aqua perfunduturjn qua odoratu f 111 
ctis arittolochiacf; infirbucrint , deinde pifiillo agitamur , cimi autem ab agitatione refoderint, aqua leniter abitui 
quod fi una tantum lotione non polluceat, fecundo item repurgetur, demum ficcetur in umbra,?? recondatur > n W 
nitreo. haec Serapio. Quibus palant ejl,gumi,quod infidioribus uulgo Lacca dicitur,Laccam ejfe Arabum, V * , 
eorum Cancamo iifferretqudd Diofcoridi Cancamum lacryma jit Arabica: arboris, itiro/i guftus: Serapioni f ‘ 
quadam rubea, ex Armenia, non ex Arabia allata , tenuibus lignorum furculis inharens , fapore non ingrato ■ I ff ' 
Diofcoridi Cancamum obefos extenuat, lienof os iuuat, fuffiriofis,?? comitialibus prodejl,menfes pellitjculoruwf 
catrices delet, er hebetudinem curat, tumentes gingiuas cohibet,?? dentium dolores tollit . Serapioni autem 
obflrudiones aperit, uifcera imbecilla roborat, iecoris dolores mulcet, er regium morbum, crhydropem fanat . T. f 
omnia medicamentorum diuerfitatem pra fe firunt. Quo fit, ut non ab re exifcimauerint peritiores medici, nos oi* r>l 
no Diofcoridis Cancamo effc desii tutos. veruntamen non defunt rationes,nec probati fimorum audorum teff^ 
nia, quibus etiam probari pof.it, Graecorum Cancamum, cr Arabum L aeca idem efje. Nam er ft hac, qua aUacafi 1 *’ 
omni ex parte uera uideantnr ; fi quis tamen Diofcoridis codicem hoc capite fcatere mendis animaduer terit , & r 7 
omnem accuratius, diligentius perpenderit, certior firtajfe fiet, nos Cancamo non omnino deflitui . Ego enim 
Taulum.qui in omni fimplicium cenfu omnia ex Diofioride tranfcripfic,accuratius perlegerem, imieniffemq; c fi 
camum lacrymam ejfe Arabica arboris, myrrha fimilcm, odore grato, er quod nullius uirofgujlus meminerit, fi" 
orta ejl fuff>icio,qu6d ea particula Diofcoridi illegitime accefferit . Auxit deinde fufpitioncm hanc Serapio : qti if 
qui capite de Lacca de Cancamo agens, dum ( ut ajfolet) ex D iofccride tratifcribit,ntifquam huius particula 
nem ficerit. quod firtajfe Diofcoridis codex, a quo tranfcripftjhac menda facile uacarit . Sed illud adhuc magi* 
ita fe habere mihi perfuafit,quod primim legatur in Diofcoride,Cancamum uirofi ejfe gulius,quod faetoris, noti fi*, 
ueolentia indicium cd : mox cum ftyrace,?? myrrha ad fuffiendas uestes expeti, ut grato c amendentur odore, q^. 
inter fe maxime repugnant, ita etiam deprauata ledionis prabent fufpicionem . Ilis it aq; rationibus, er attdordf] 
lus non ab re addudus effeuiieor, ut quafi crediderim Diofcoridis codicem hoc in loco uitiatumfuiffc . Vnde p°Ki r 
fatium fit, ut eius Cancamu ab Arabico diucrfum fefe oflenderit . N cq-, fime huic opinioni illud obdare uidetur, T 
plura in morbis curandis Cancamo afignauerit Diofcorides,qudm Serapio, fiquidc nulli dubium effquin ea tnef ci [ 
mntd,qu<e obefos extenuantjienofos iuuant , er menfes cient, pofiint pariter uentriculu er iecur roborare, cortfW 
infardus expedire , er cutmfubeuntes aquas, zr fillcfuffufos fanare , H <sc autem jilentio inuoluenda non duxtif 
non ut noflra hate probetur, uel improbetur opinio, fid ut alijs ueritatis inue fuganda: pateat aditus. Sunt etiaPfi 
ditis Lacca: plura genera : qua: cx diuerfarum infidionum fedimento pidoribus tantum parantur. Alia nanque $ 
jicitur ex pimpinella: bacca,quam uulgd uocant Cremefc, er Cremefino : ex infidorio cocco alia : alia ex r.am* s * 
rapionis lacca : alia denique cx ligno , quod brafilium uocant, omnium deterrima . quarum nuda ad medicamenti, 
mittitur. Non tamen defunt,qui credant, chemefimm infidoribus meatum ejfe arboris gummi : imo illud iictihft 
Serapio, audore I fac, rem rubcamjut paulo ante diximus)ejfe ait, qu<e tenuibus lignorum furculis inhareat, & T i 
ea inficiantur panni rubeo colore, quem chermes appellant . quandoquidem huius fententk reperto fuiffe Eucbf 1 ^' 
Sed meo iudicio no exade rem cxploraffe uidetur . quippe chcrmefinum, quo puniceo, er purpureo colore ferid*. 
mina inficiuntur, ed (ut Itali optime norunt)pilula,uel bacca exigua pimpinella: radicibus in orientalibus regio" 1 ■, 
adnafeens, non autem gummi,uelrofcidum, uel aliud per fe manans, ab eo perquam longe diucrfum . Siquidanhodf 
aliud ejl, quam natiua Serapionis lacca, quam proprie Itali uocant uulgo lacca er lacchetta, infidoribus tanfw " ^ 
petita ijs inficiendis feritis, qu£ uiliori uenunt pretio . Nec obdat, quod dixerit Serapio,que hicfecutus ejl Yuchft 1 ? 1 
huiufce lacca: infidura uocari chemestquippe proprio capite de chermes, nil fane aliud per chermes inteUi^itA- 
coccum infidorium Diofcoridis . quo fit, ut exijlimauerim in eo capite de lacca omnino fubeffi mendam, uel au<fi° rl<l 
uel interpretis :cr firti melior ha:c ejfct ledio. Coquitur b<tc,& inficiuntur indepanni rubeo colore, adeo ut co c f 
nei uideantnr : tieladeo ut ijs fimilesfUit, quorum infidurls inijeitur chermes. Aberrant praeterea pharmacopo f 
quam plurimi Dialaccam anlidotu componentes,quod legitima Armeniaca lacca loco, quam. Arabes prodidcw", 
ditias ,, er pidoribus tantum dicatas immifeeant. Sed caucant,quafo,ne hunc errorem corrigentes in alterum "° n ^ . 
nus deteftandii incidant : id nanq; ijs facile continget, fi Monachis , qui in M efuem fcripfirunt, more gerent . H' ^ 
iam rei medica pro fi (fores afferere noti dubitarunt, immifeendam ejfe loco car,cami,feu lacca in magna diaUcc^ ‘K 
tidotum eam Aphrica arboris Ucrymam } quam fiplafia fanguinem draconis appellant, quae ^ Diofcoridis cinn^* 
ab ommi-is ejfe cenfetur . Sed certeij magishallucinantur,qudm utrefitti debeant, quod ea lacryma in compsi 
facultatibus cancamo aduerfetur . Quippe Arabicum Cancamum, quod poti fimi antidotus iUa exbofeit. tanti 1 *" 1 
■ a . , r . „■ ; j ----- - i. i .... quibus hamatites lapis •' . <> 
tamen uisc)T,utmenfium profluxu fi fiat, non autem ut eliciat, Cancami medo, prafirtim ubiuaforum infard" r f 
rciitur. oo maxime expetitur ad [anguinis cmanationcsytduulneu cohibenda,?? ofiium [aduras firrunii' 1 ^] 
§ C*' 
