Manna in co 
micatuGori- 
jenfi,& Foro 
Iulij. 
Monacoru 
opinio expio 
fa. 
Manna fefto 
arborum cor 
tice manans . 
Petri Crini- 
ti error. 
Serap.lapfus. 
Manna: tem- 
peramentu , 
& uires . 
Fuchfij opi- 
nio reproba- 
ta. 
74 
and. matthioli comm. 
quod- illud confirmatur . Ergo nafcitur uel hic melleus humor e calo cadens , in hac maxime infidelis . 
triuld-, confidentia; e cado demijfam uidimus in Comitatu Goritienfi, imuerfifiYoroiulienfi agro, ac cirem» ^ 
locis, Annod christo nato ut. d. xlvx maio,or iuniomenfibus ; fuit fimihi ambarum coUigendar > ^ 
t>li fima facultas . Siquidem ea, qua fici, fraxini, cr omcoglofi i frondibus whasferat, gumini modo concreucfi’ 
plifima facultas. Siquidem ea, qua fici,p-axim,cr orncogiopi/ronaious imwjenu, , 
lore candida . At qua: fuper amygdala;, perfica:, ac quercus filia deciderat, mellis modo liquefietis ab arbore <■ 
batMuw colore . Quofadum efi, ut facile crediderim , quod non fui ipfius facultate gummi modo Manna t o 
fiat -Sed filiorum, in quibus delapfa recumbit . Qua re ab Arabibus diligentifiimc pcrfiecta, utriusqi mnna '1^ 
riam diuerfis per fi capitibus fuis monumentis prodidere . S ed pro fido non admittenda , quin potius exp‘° . 
uidetur finientia Monachorum , qui in Mefuem commentarios fcripfire, cum pro certo afferant, fir io ardent e ‘ ■ ' 
nam non folum roris modo fuper arborum , er herbarum filia reperiri acris, cr c ali clementia ;fid etiam a ^ ^ 
nam non filum roris modo Juper amorum , er ner carum fima re per in fS * 
bus, fraxino ficilicet, er orneoglojfo abfy aliquo edi rore,gummium modo incifo earum cortice in lacrymas coi 
fiere . Quod tamen ut d rei natura , ita etiam d ratione , er d ueritate abhorrere putauerim . Siquidem ea i ^ 
jcere * Quoti, tamen uc arci mima 9 w * 2 
qu£ incifo harum arborum cortice in Apulia , cr Calabrienfi agro hac £tatc canicularibus diebus collacrynm ■ 
pit , nuUus quidem planta liquor eft,fid ipfa eadem Manna, qu£ diebus fuperior ibus eafdem in arbores ab aere, 
derat . Nam cim iUis regionibus ufu ueniat , quod pr£ c£teris pradida arbores eo mellifluo rore affatim , at ^ 
madefiant ,fitb-, cortex filis ardore nimio fidens, ac rimofus magnam, liquoris quantitatem intra fi abforbet ■ , 
y- . r\ i ...r.. 1 /i/r(iAvnvi 7 i<> /rsv* 111 rrvuYYtnc mfirYPir/lt’ * ClUi 
mCiLicjLarni' y/inp i'*'» * / * j o j i r ti 
fit , ut poftmodum exurente canicula incifo eodem cortice idem liquor exiiiat, er in grumos concrejcat : qu‘ 
cum leues , fungo fiq; fint ob arboris fiucci mifiionem , infiliciter operantur , nec alterius Manna uiribus corrfi^ 
dent . Quod autem id tantum fraxino, orneogloffoq . ; eueniat,cim melleus iUe ros in uniuerfium omnes occupet f ^ t 
tas, in caufa efi harum arborum nobis occulta potefias, ut magnetis ad firrum , er fucciniad paleas . quippe 00 ^ 
clarum efi, apud Calabros , er Apulos folam fraxiitum,eiq; congenerem orncoglojfimi Mannam in fi conlraberfi’^ 
tinere, denfare, ac cohibere : ex alijs uero arboribus eandem fiatim defluere , er infubiedas herbas , petras , j°f f 
diffundi . Q^re ab his iuntaxat arboribus incifo cortice non fine primo, cr fecundum natur amfid ex accideiu . 
fluit Manna . Verum optimi illi patres contenti ( ui fallor ) cordccfinternas illarum arborum partes penetrare 1 ^ 
. • i. . * Ypfpvunt reiniturdm dilivcntius inuelriV^ 
jihil jymfum * v •V''* * r ' / . . ji‘ • ji' /ft 
xerunt . At incola, qui ex maiori huius liquoris prouentu,plus auri refirunt, rei naturam diligentius tnuefiig- ^ 
C£terum ex his, qui thuris Mannam c±dcilem hanc effe crediderunt, unum Crinitum florentinumfuijfe cornfi 
r 1 • i * /■* ..... _ «. r?. _ / ..... f. . . . . ! . ...,.44. ^ H 4 i f . 1 14 .* rt J M iit- V/ V * 
v.*in »/»t* «»j^4»4 .««i — ~ -jj — i :■ r firflfi 
In cuius cenfiuram Manardus Ferrancnfis libro primo fuarum epifiolaru peculiarem epifiolam conj cripjlt. v , 
tamen uenia iUi danda cft,cum zr Serapio,qui Mauritanis omnibus in fimpiicium medicamentorum hiftoria P r ‘ c l l lj 
thuris Mannam cum c£lefti inepte confundat. Meminit Mamue inter alios G r£cos etiam Actuarius libro de fi ! I 
mentorum compofidone, ibtfi de eius uiribus ac facultatibus diffiruit . Manna tam Auicenna, quam Mefm 5 l ‘fi 
• It r. ! r -...t. ... v..a.44<.rt ^/1 h/? fi- it. yv/l'//i>l44Ayil/4l7lit44 * /ff A /-vll/i J H J , ,4. 
J yjp 
motno , £qualifirc temperamento confiftit, licet ad calidum paululum inclinet : at Auerroi calidajiumtdafi «f* | ( 
Alutm deuorata , aut hau&a ciet, per fi tamen imbecilliter . Ideo fi tum fcaninis utero gerentibus , tum pueri* 'fi 
tuto femper exhiberi potefi. Alijs medicamentis addita uires eorum auget . Bilem facile educit : fidm,exdngtd h ‘ 
.11*/. } nili n Ui. IXnul/>rV. A tukif / r ~\ 41 41 ov it 7 4IU vu//u IV A . 1 /iaiIaH y/l(nv^fn< 4 / /1 /• .1 1/llC 
rit , emollit , kuigatfi guk , pedoris fi partes . Q«.e ex A lexandria Aegypti adfvrtur Majlichina vocata, tUf ^ 
taxat anno in fuis uiribus perfiftit : fid qu£ in Italia prouenit, pr£firdmfi Calabrienfi agro , pluribus annis ^ 
lUArit- • f * *»* * ; '*» ^ ’ ■*""*" f'' ~ ^ ■ ’ / r ? . J 
rupta perdurat . E nimuero Yuchfius medicus noftra £tate cr doftrina , c? rerum cognitione clarus , in U o1 
compofidone medicamentorum , quem fecundo auttum excudit , Mannam d medicorum ufu explodere coni tl,r ‘i 
uerbis . Manna leuan certe], ut fire nullam foluendi , aluumfi fubducendi uim habet . Quod ijs compertura 
iuxta Libanium fuerunt . Nrfm refirunt , indigenas eius montis , cum abunde ea fident ur , nihil tamen ledi * 
uumfibi quoquo pado fubduci fint ire, fid ea tanquam ob finio nutriri. Quapropter cum melli quodammodo P' j> 
facultatem habere confiet , facile ea carere liceret , modo peregrinorum admiratione non ita duceremur : titf’! > , 
ti , contemptis noftratibus , e longinquis regionibus allatis uti potius, quam ijs , qu£ noftris in hortis prouc’ 1 ' ^ ■ 
mallemus .fidftultitue noftr£, temere fumptus immodicos facientes, codignas damus pcenas . hac Yuchfius. OJ 
nimirum uerbis liquet eum tiellc iifum Manna prorfus adimi , atque ipfiim ad medicamenta defini , qua ttofin * "y 
gionibus proueniunt . utinam aque commode cr tuto fieri pojfit ifta commutatio , ut faltem , quod ipfi uch cn>e M 
rupit, immodicis fumpdbus parceremus . Sed quoniam radoncs,quas affert, non funt ea , quibus id perfuade >’ f f fi 
nus, idcirco cogor in hoc eius fintenda refi-agari . Nam quod Manna aluum fubducat ,cr eam quidem innofi fi^ 
r i ' :a. i-.. C 1 — rtni h ifl-piMtc ,4n ill/i I rvi hCpyu Crrl i A m/^tiAifltki PYiIPr/PMf-t/l Afirrt . ftQ <. 
ti» l/l/C J ^ 6 ^ i , a p , J| 
filum conuenit inter audores , qui hadenus de illa firipfirunt ,fid id etiam quotidiana experientia docet . tini" 11 
duarum cr fimis unciarum pondere data aluum perbeUe deijcit,cr pnuatim bilem educit . Qjiod autem Lihfi pt 
ds indi oena Manna non ut medicamento quod purget , fed ut ob finio, quod nutriat , utantur, quis tamfacP 11 
1 n “ ~ a...../. * L f 2 fal i: ... ... r. rr..* -fy.t/C Y* 
ia ■ J IO*'.' j ' i 'I / 
:hfius , referentibus credet; cum nos quotidie contrarium experiamur : aut fi credat , non aliquam fadi iutU * 
....a. . J.’.. • .1 /. /-/iv f- o tiitllijc ii Ypfrr in Ai r "XTf ivmA 
y JtJLTCnLIVUZ iri CUtiV LU.II* * ‘""-'T ' i ; ’ v 
nem adinueniet , qua , ut decet, experimentum tueatur . certe nullus ,, fir ede iudico . Vt autem rnedicamemf^, 
irina abolefiant , qua midfiimam foluendi uim habent , inter qua iandudum Manna principem fire locum oi f ^ 
itemur noftratibus, cr fbrtaffe lathyri, pityufa,dthymahs,bryonia,cr alijs huiufmodi, qua pafiim nafiuntur f ^ 
f is cr campeftr ibus, atque uim lethifiram ac pcrniciofam fordtafunti abfit,meo quidem indicio . Malim ergf " $ 
r equi exemplum Diofioridis , Galeni, cr aliorum tum Gracorum , tum Arabum probati fimorum audorfifi^' 
j UM j y ' T V * , • £ 
alterius quicuq-, fit . illi enim non contenti fimplicibus medicamentis, qua fuis in locis mfiebantur, peregnfi 5 
4 . I.- ...jfi t /1 ./11, F* .4 /. . I.* .... r. (44 ,../... _* . . 1 .* 4— « - _ . . . . 4. . X/lf IlI f** 
id uoluertit. quos tamen tantum abeft,utftultos dicamus, ut edam fxpientes iudicemus . Quare non potui J^ 1 
■ari Yuchfium ita male de Manna finfiffi , quam omnibus , eo excepto , perfiicuum efi fine molefiia uentrem P fi 
P 
n < f' 
re. Equidem optarem,ut ij, qui alicui medicamento ufitm abrogare findent, uel id aquius cr modeftius a gerfi ■ ’ 
i noftratibus ea profinent,qua: eandem uim prafiarc poffent . neq ; enim ego is fum , qui peregrina noftratPk^t 
