7 8 
AND. M ATT HI OLI COMM, 
Pinotuni fyl 
uellrium fpe- 
oes, 
Bellonij alia 
opinio expio 
* 
atqi pix omnis , cuius efl ufus, ex pinea tantum teda conficitur in Italia , quemadmodum cr in Boibemd ,uhi 
fimaac frcquentifiim* fmtpinorMn fylu a . Caterrn bis , qua da fylueftnum pinorum generibus fcribit i 
pbrailusjn noflro climate refragatur, quMibus cUriflime patet experientia . fiquidem agrefcs , q/vpW» ^ 
maritimis nofrris Senenfrbus proueniunt, fiuttum firunt frit hama oblongum , pyramidalem, firmum, acJoUuiih , 
per fe facile debifcentem . Qu e nero numerofre uirefcunt in Ananijs,rehquisq- Tridentints montibus fruttuco 
paruo,breui,qui quam primum aruerit affatim debiftit,cr ex arbore decidit . Sed td euenire exifthnamus, c /tfi ' . 
& regionum uarietatc,uel etiam quod maritima: plura fint genera . quandoquidem in maritimis Pifarumortsjy 
(Ires proueniunt pini, qui breues nuces edunt, cuprefri modo, non tamen rotundas ,)ed acuminatas , ut pitturaQ^ 
hic exhibemus, o frendit. Quinetiam in eodem Tridentino agro ijfdcm Ananijs,cr uallis ¥ lemarum montibus ali- c 
fyluefrrium uifuntur flccics a pro: ditiis longe figura di fidentes : quarum unam uulgd Mughi incola uocant. q f 
neftipite medio , ramos circumquaq; a radice fundentes, humi repunt Jf^io cubitorum decem , quindecim q;- f ^ 
etiam apud A nanios R ouena monte , cr in alijs plerifq ; harum uallium locis aperte confli ci poflunt . P r0 A r; '|. ( #I , 
fruttus paulo minores exteris fylucflribus,fcd qui magis refrnam fundant . Harum ramis utuntur incola ad M) j, 
naria cingenda : funt enim tenaces admodum, cr flexiles . A Iterius ucro freciei funt , quas Cembri, cr C trino i 
go uocant, quarum numerofrfimas plantas ipfe frepe aefepius uidi, tum in Gauia P habet uallis, tum in 
Vuhurenar,cr BJie tinorum montibus . H* quidem fleciofa proueniunt prcceritatc, ita ut ad tabulas parandas m 
viem non modo pulcherrimam prabeantfled etiamfuauiter odoratam : attamen non tanta affurgunt altitudine, <) 
td extera fyluefrres . Ramos e caudice promunt, ceu cr picea, qui pini frondibus uirent. Caudicis cortex non uf t^ 
no fubrubet,fed abietis modo fubalbct. fruttus tam longitudine,quam crafitudine piceo aque frmilis eft ,breuV ^ , 
men , refrnofits, colore in nigrum purpurafeete : inter cuius nucamenta nuces recluduntur domcfricis fimiles, f' ^ 
res tamen, triangulares, breues , fiattu faciles , ut qua: dentibus facile cedant ifapore quadantenus domefticti r ^ 
runt,ni(i quod gufiui quandampene injenfrbilem relinquant efferitatem: quod omnium fyluefrrium proprium c l ; ^ 
quoftcile adducor, ut credamhoc nucum pinearum genusiiiud cffe,qupd Plinius libro xv.cap. x.Tarei^,, 
uocat , digitis fragili putamine , auiumfy expofr tum furto in arbore . Etenim illa ita fragiles funt , u t non fllr jf 
ter ab auibus rofrro fi-angantur . Ab ijsdan pinis refina tum alba: , tum odorata , ueluti ab alijs fui g e . 
manat . Tabula: ex his parate ad extruenda adificia Germanis plunpii funt , non modo quod pulchut 1 u 
rum ferie placeant ,fed quod etiam odoris fragrantia pra flent : id enim ad eorum hypocaufri paranda A 
bus maxime ob frigidifrimam regionis temperiem cr indigent , cr utuntur , plurimum affert ornamenti ■ ^ 
BeHonius,cuius paulo ante meminimusjibro de arboribus refrnifrris hoc pini genus ( quantum ex eius UerbiS 1 ^ j 
ligere potiti ) pinadrum efle ccnfet . Sed non rette , mea quidem fententia . nanque pinafter, Plinio lib. x v i • , 
auttore,nihil aliud efl, quam pinus fyluettris , mira altitudine, gignitur non modo in montibus, fed etiam in 
Tiellonio uero contrd,pinafter pino humilior efl : cr plana , cr montium fupercilia prorfus refluit, nec alibi pf°L 
tlit , praeterquam in excelfrfrimis montium iugis , Huic proficio ut quis adftipularetur , fbrtdffe ex eo adduci f>°l L 
quod peregrinationi , quam iUe in Afram , Graeciam , Syriam , Aegyptum , aliasq ; regiones fe freiffe fatetur , r t 
tribuere ueUet, quam prabatifrimorum duthorum f criptis , quibus frepe BeUonius perperam refragatur, ita nt\\.^ 
putet auttoritatem illis praeferendam effl . Sed ego miror , quod mihi relatum fit uirum hunc e[fc uulgaris P er jfi 
tieq; tot loca peragrajfe, quot cius feripta perhibent .Quod autem ad rem nofrram attinet , BeUonius ubi pj ,l ‘y 
biftoriam exorditur , hanc pinafrri uocem ex uerfrone Latina frequenter legi fle ait apud Theophraflum ,fed no 
ptered Theophraflum eam agnouiffe plantam , quod non nafcatur in Grati* , aut Afi* montibus : atque ideo n» , , 
e fle ex Gratis authoribus, qui de pinaflro,aut pinu fylueflri meminerit . Sed quanta fit huius boni uiri arrogf . 
cr in Gnecorum authorum lettione ncgligentia,antcd explicauimus, ubi ex Theophafto fcnp fimus duo effe 
ttera , unum urbanum , alterum fylucftre . Veruntamen fi is mordicus fuam tenuerit opinionem, quod fcilicet j 
phrafto TrdJK» piceam fignifleet , non pinum ,crquod ex confequenti idemhic de picea fylueflri fit locutuS, d ‘ s 
lUiitdcffc , quid re frondebit dd illd Theophraflilocd ,in quibus vtius dyfia. Jcgituri mehercule nihil, 
reor . Subijciamus ergo qua Theophrattus lib. m.cap. im.de plantarii hisloria in cenfu arborum qu * ‘1 
tibusnafcuntur , contra Bellonij fententiam pofteritatis memoria prodidit , ijsuerbis. "tiia. Si rd rotiS' t 
vcSv,ct iv rZisxtShisov tptircu.Trspi rt MzKtJcvIav , lAani , v<Hm\ , virus dypti. hoc efl . Montibus dtttelflF^ 
pria funt illa, qua in planis non proueniunt. Macedonia, abies , picea, pinafler . Addamus pratered qu£ 
capite , ubi plantarum meminit , qua perpetuo uirent , idem fre habet . ' 
TrdJMT, virus dypti . id efl . Ergo inter fylueftr ia perpetuo uirent, qua primo uolumine retulimus 
o... 7- „ i.;, (teri arbitror . Bellonium multa in Thecbhrallo oftitanter leti , 
Plinij lapfus* 
Tcdx confi- 
deracio . 
tX(yyti,?rdOX.>t,virvsaypt&' laeji . c .#^ uih»w ■ w. 
picea, pinafler .Ex his itaque maniflflum fieri arbitror, BcUonium multa in Thecphrafio oftitanter Ieg‘H c, fl !t 
ra etiam temere cr falso feriptis tradidi fle: ut hinc ipfum inanis gloria, uel alicuius dignitatis cupidum p 
quam ueritatis ttudiofum fuifle facile indicem . C, uterum non potui non admirari dixifle Plinium 1 ^ 
dulas i pino ai contegendas ' domos , ex. omnibus , qua refinam fundunt , arboribus aptiflimas efle , cum ^ 
cem non ignoraret materiei prafiantid , duritie , cr firmitate , nulli aquiparandam efle . Pratered fl 
T heophrafius ( nos id quotidie uidemus ) quod pini intentus eft , ut teda fiat . Cuius uerba funt hac l° c J^ 
pra citato . Morbum pinis accidere talem Idai incola narrant , cion non folurn cor , fed etiam purs ^ 
caudicis in tedamtranfiuerit , tunc ftrangulari quodammodo . quod fronte accidit ubertate arboris largifl ina 
ad quis coniettarepofiit: teda enim totum efficitur. Ergo hac pini propria aflvttio ett . Quare autem P 1 " 1 fit 
da flat, fer ibit idem Theophraflus libro v i . cap. x v.de cdufis plantarum, (ic inquiens . Pinus enim radicem ap ^ 
totam reflrtam,ut ante dittum eft . Ratio eadem y\ua in animalibus eft, quod pars alimenti, qua firbuerit,exc<> jj f) 
