»0 
«0 
IN LI 8 . PRIM VM DIOSCORIDIS. 19 
fit * ' 
P*ric ° ni<t,n ejt,afiidet : cr cotleda,denfataq; pinguedinem reddit. Reliquum uero furfum tranfmiffum, 
q lif i n ’ j ,! P* a * err * n linent , nutrit : nonper illam pinguedinem fubiens , fedper alios quofdxm meatus . Nam 
*itu s ftr m omn ' ex P' lrte mutate fint,obefitate moriuntur ,ut diftum eji: cum enim nullum tranfitum habeant, fii* 
picem yan ^ u ' tntur, fi cut animalibus accidit, qu£ ultra modum pinguerint . kaic ille . Cseterum quod tcda opus jit ad 
4* fiat *f cie . n f’ nbn defuit fane ratio, qua etiam arte fieri pofiit,ita ut pinus non fua utiq-, f ponte, fed artificio te * 
Ctt *icoy emm l ^^^ oc:tn Lheophrafius libro ix. cap. 1 1 . de hijtoria plan tarujus uerbis . Idiei ubi arboris audi* 
r on j,°[ lcc diffoliarint , quod parte folari, binis , aut ternis a terra cubitis facere confucuere , confluxum ijluc feri 
pleri - C Un ° C * m fdnnmim anno affirmant . Idcj; cum fecuri detraxerint , fecundo iterum anno teda locum ex* 
lc« H P tcrt:o P ar ‘ m °do . Poftbac ob eam patthttinam incifuram arborem extenuatam, putrefadamq; humi faci * 
Quibit U P ro ft era i’ tum e ‘ us cor extrahi(hoc enim tedam maxime prafbrt)necnon er radicem effodi . bacctiain ille . 
Do n ' ts e ft contabef :ente pino, tam ff>ontc,quam arte fieri oririq ; tedam. Qnamobrem putalterim hac inre p^. 
fe Jr*' c£cut ‘ffi Plinium : quippe qui lib. x vx.cap.x.ubi refinifiras enumerat arbores, tedam propriam, er per & t ,' uorun <j £ 
quj^- ort fi ce,, fit,ci:m inquit. Sextum genus cfi tcda proprie ditta,abimdantior [uccd,qubn reliqua:parcior,li * 
<trbo rr p'/ rMW P lcej : ftammh,ac lumini facrorum etiam grata . Et hb. eodem cap.xv 1 1 1 . Nttnc,ait, celeberrimis 
^Una U in uniuerfum de eundis indicanda funt . Montes amant cedrus, larix, teda,cr c£ter£,e quibus 
qtam '} ,£c ^^ nius ■ Verum fi quis Tliuij de finfor diceret, per tedam ipfum hoc in loco no aliud intelligere, 
fir is P'^ u,n ^ ta qj CKm tutari ueUetJsanc tutelam dludQtt puto)uanam effe ofiedit, quod cum eo capite Plinius refini * 
Hide*J °~ es omnes P er genera deferibat, er p rimii omnium genus pinum faci.it,iiullopa(lo pir.u pro teda accepi jfe 
bi 0 r c r,C ; t j m ^ cx ^° refinarum generi tedam pofiea adfcripferit . Hinc firtaffc er Marcelli error defluxit, qui in hoc 
inf Uo °! ‘ l * Ci pf te , pinum tedam interpretatur . Inhoc etiam uerfatur errore Adamus Lonicerus RuelUum ficutus 
tnaiu- P ldmrum uolumine , ubi fidam potius, quam neram arborem pro teda pinxiffe uidetur . Sed ani* 
cea . ' rten d Km eft,noit e pinu tantum fieri tedam, fed ex alijs etiam plantis refluam fundentibus, nempe larice, c r pi* 
Vl ' 4 quibus nos in Ananienjlbus fyluis pingui finnam exci/imus. Quapropter dicebat Theophradus lib. 1 1 1 1 .cap. 
'de hi&oria plantarum, quod in Ponto ex fyluefiribus defint pinajter, abies, atq; picea, er omnino quee tedam infc 
£ e r<4Ht . Quibus clare patet filias prater pinum arbores effe,qu> e in tedam contabefiunt. Sed qued td morbi magis 
'Uer.iat, quam ceteris, propria pini affedio effe creditur . Quo fit, ut er in hoc Plinium erraffe crediderim, 
2 ‘ n ° n piniyfid btrids morbum effe ait, ut teda fiat : ac eidem omnes attribuit tum uires, tum notas , tum qualitates, f Iini ; * Xuel 
f^Thcophraftuspino reddidit . Quare cum Ruellius eumfibi familirifiimum ab huiufcemodi lapju uindicare uel * ‘ J e ‘ r ° r ‘ 
> inquit , quod inhoc Plinius aquiuocatione fit ufus, quando er perpetua fronde perinde ac pinus , fit 
>Zrfitus liem in montibus, cademtf; facies jninime animaduertens, quammagno ipfe quoq; fuerit errore implici* 
tus : quemadmodit er recentiorum alij. Quandoquidem pro cer = 
to atteflari poffumjaricem me uidiffe nunquam < et fi centenas la= 
ricumfyluas uiderim) cui per hy ement folia non deciderent ,er 
qu£ tantam contraheret cum pino cognationem , quantam R uel* 
lius tradidit . 1 taq-, ut uera eius quoq ; promulgetur hifioria , hic 
ea de larice differemus , qit£ er uidimtts, er experientia compro * 
bauimus. Larix igitur arbor ejl cximi£ proceritatis , cor* 
tice perquam craffo ( non autem Uniori, qu tm picea, ut Adamus 
'Lonicerus feribit ) in rimas undique dehifccnte , intusq; rubente: 
ramos gradatim circa ftipitem totum emittens, ainatis compluri* 
, bus filicis more lentis , colore luteo , odore non iniucundo ifolijs 
\ circum ramulos prodeuntibus, denfis, oblongis, moUibus,comcfis, 
pineis anguflior ibus , minime aculeatis ,qu£ aduentante hymne 
dr.Uida effetta ad caudicis radices decidunt, ibiq- marcefcunt : ita. 
utfola larix inter cateras refinam fundentes arbores , fi reta ora- 
nt algoris immanitate, nuda per hyemem uitam tranfigat . N oucU 
la cupreffwnprorfwn mulatur , uan autem piceam, ut Rudito 
placet. Eius coni(quahquam credidit Plinius laricem fier ile, n ef* 
e ) ctiprefiinis admodum fimilesfunt , tteq • ingratum effiant o io* 
fri m ■ Veruntamen flores longe o joraiiorcsfunt , qui uere emer- 
U 
Laricis hiftfc 
ru* 
gentes er amufculorum cacuminibus arborem uniuerfam mirum 
in modum condecorant .quippe eum in purpura ardenter rube * 
fcant , comantibusfi filiolis , miro quodam iiaturx artificio anne* 
6iantur,non parum uiatorum oculos remorantur . Ligni materies 
durifivna , pr£fcrtimq ; rubefeens , er in caudicis meditullio fita : 
eaq; propter in £dificijs omnibus eximendis , c£teras longe pr£ * 
cedit . Vanum profed 6 e]l credere ( ut Plinius , Vitruuius , cr pii n |j, & Vi- 
recentiorum plenq-, perhibent ) quod nec flagret Larix , nec in truuij errat . 
carbones uertatur ,fed ucluti calcarium faxum in firnacc exura* 
tur . Quandoquidem haud refte cum fornacibus ageretur, in qui* 
bus fit firrum in Tridentiqis montibus, cr iheaprcefertim uaUe 
g 4 Amniis 
