IN LIB. PRIMVMDIOSCORIDIS. 
»r 
Colophoni* 
confideutio. 
pinu Cn P tUm rc % Wer, f • Quos tamen melius erat fic conciliajje , quod quanuis afferat Plinius , ficcas refinas e 
re finas ^ lCea C °^‘£‘ ’ non propeerca obdat , quominus ferant pariter huiufcemodt arbores er liquidas , C r ficcas 
fofo' ' QS andoquidem in Tridentino tradu pluribus uarijsfi locis , i- pinu , piceaq- antea longo tempore c*fs , 
inJ! ore £ f nantibus liquidas refinas exudare compertmus larigna non abfimiles . Quod etiam fcpe eueiut 
tere P ' W C * b ^ ce foribus paratis,cr in tignis,uel trabibus,qu£ cedificijs coaptantur . Verum enimucro malim di * 
Ad[ 1£ a 'f Um errd lf c >qnod liquidarum generi lentifcinam adfcribat,qu£ eft noftra maftiche, c£teris proftdo durior. 
‘/«ere lyfi rt . ,am conuett tyu6d qtu in officinis Colopbonia, HiJpanica,Gr£caq • dicitur, illius /feries eft, qua co- 
/inaru U> ^ cor '^ es edocuit. Confiat bcc coloribus diucrfis,utpote cryftallina,hyaanthina,faturatoq- colore, pro re * 
* ° e/J / eX < P^ >US con ficitur , uarietate . quippe (ut Diofcorides ait) alia candida eft, alia olei, alia mellis co!ore,qua= 
cap y Uri & nu ■ Qdl^uero a Colophone lont£ urbe /ibi cognomentum comparauit, eft (ut refert Plinius Itb.x x 1 1 r. 
Wonib X ^ r£ter C£te ras fulua : neq;aliade caufa uocatur er H ijfanica, er Graea , ni fi quod ex ijfdem etiam re * 
'dant ■ p . e " atur ■ Attamen animaduertendum eft aliam ab hac, qua neq ; fida, neq; excoria eft , haberi Colopho- 
ColoP Uldem f cri b‘t Diofcorides quod pinea, piceaq ; liquida, ac pinguis refina ex Colophone afferebatur : ob idcj; 
quit 't° nU ? er eXce ^ en tiam uocabatur . Quod item teftatur Galenus lib. vu.de compofmed. per genera, cum in - 
dani c ,p ° mdm ue (P piceam refinam c r frictam, er colophoniam appellare confufuerunt, fidendum uenit , alia qv.an 
r ‘ u fdJin C °i°ft :cniam c hi<e madicha per jimilem, molliens aliquid habens , quemadmodum illa , er thus . E t libro 1 1 . 
futuit^ ^ft^quitfinter liquidas etiam colophonia thuris redolens , qux nonnullis fola uocatur colophoma,odoratu 
idp rel e j? H UAn dam referens, ut abietina , cr calore ftcut illa mediocri praedita . nafeitur admodum modica , atq; ob 
qui / 4 0 <l • ** orr °fi quifptam diceret , non cognouijfe Pltnium, nequc Diofcoridem, liquidam abiegnam, quam ali 
qui4^ >nam> nonn uUi uero abietis oleum nuncupant , eum ne tantiUum quidem d ueritate defrifeere putuuerim : Jh 
lentu ufi d e Itquida abiegna (quod legerim ) nihil memoria: prodiderunt . Terebinthi , <zr refinarum meminit Ga- Terebinthi 
'Hslib 
tt Us (fr v 1 1 1 ■ defimplic . medicam. facultatc,ubi ita ftriptum reliquit . Terebinthi tum cortex, tum filia , tum fi-u- «ires e* Gal. 
e /j . Pririorium quiddam obtinenc : fed cr fecundo ordine excalfaciunt . Itaq; quod etiam deftccent , manififtum 
eft rCccntci quidem etidmnum , h umidi fi modice ; ficci uero , ordine fecundo . Caterilmfiurius aridus propinquus 
cf . ef(<w & tertio ordini deftccantium : eft enim adeo calidus , ut mandentibus protinus eius caliditas percipiatur. Itaq; 
^ urinam prouocat , cr lienibus proderi . Paulo fuperius de reftnis differens , fic inquit .Kefine omnes defte - Rehnaru vi- 
uilt ’ & eXca, fi (clunt > C£tcrum inter fe diferepant , qudi plus , ac minus habeant in guftn quidem acrimoni£, in fa~ ies ex Gai - 
ftri& e ucr °- •' tHm pl us > <tlix minus fortit£ funt partium tenuitatis : prxterca quodnoimulhe ad * 
io H a J on ‘ s f u,tf P* rtlc jp es > <*li£ nequaquam . Primas meruit omnium non iniuria lentifcina : eam uocant mftichen . 
fi iod P iuc!i ^ Cl adftririio , adeo ut ftomachi uentrisq • cr iecoris imbeciH itat ibus, cr pbleg = 
tj Uni c ° nu -»iat , infuper illi ineft mordacitate uncans dejiccatio : minimum enim acris eft , cr maxime tenuium par * 
fti ens nter P r£ fittur terebinthina , mani feriam quidem , non tamen ftmiliter atq-, maftiche , adrirlriionem pof* 
dtm ' ^ £ler 'um adiunriam habet anutritudinem quand im , per quam magis etiam , quam mariiche digerit . Q b ean* 
^ inc ft ^ abftcrfto , tanta quidem , ut cr pforas fanet, quinetiam qu£ in profundo refident, c£teris 
ftrobili,, uttra ' n t , nimirum cum illis maiorem habeat partium tenuitatem . Attamen picea , cr hac etiam magis 
tbiet im * icr i° res quidem ea funt , fed non magis tamen digerunt , neq; attrahunt . Medi£ inter has funt pinea , cr 
Dio Ui ens ‘ Ctcr ‘ 0res quidem quam terebinthina , minus tamen , quam aut picea , aut ftrobilina . Habet porro etiam e* 
Mb. nx V^ddam terebinthina : fecundum locum habet in emolliendo lentifcina , ftcut cr cyparifiina acrimont£. Et 
ye fin£ com P°fi tion? medicamentorum per genera inquit . Etenim cera ad liquiditatem multo pingui indiget : at 
"Ihner ar ' dcC P ror f us funt , modico : liquida- cr ficcam quandam fubftantiam ad emplaftri craftitudinem 
ge« er e u J £nt • In ceris igitur non magna humiditatis , ac ficcitatis differentia eft : in reftnis, ftcut etiam in picis 
alij «r’ ar ‘d £ ab humidis permultum differunt . Omnium ergo refinarum ftcciftima eft, quam nonnuUi fi iriam, 
y^fitur uZZiTl • Hw,c fucccdit , qu£ ex firiilibus impura , nec frixa fumitur , quam fi purges, in fidam 
liiam 
«er, 
tn, lZ'y ] Jf S <tmbabus forior eft , cfue dicitur pityinon phyfema,acft dicas pinea germinatio . Hanc fime, cei 
•o ea- U' emp T ri com pofitionem non effe idoneam ratus , abieci ; ufus autem fum friria , cr liquidis . 
'* 1$ tfUOCll JIOIUWH /h nht i, - 7 : •» i i t ■ .1 (irirt 
f.mc,ceu fqua 
lam 
bilinu ■ J S f U0 ^ no ’ mlU ' diutius liquid£ permanent , quemadmodum terebinthina , ali£ cito inare fiunt, ftcut ftro* 
abietin * • Quinetiam facultate calidior eft quidem rirobilina, mox uero abietina. deinde te * 
dfte mi *fi C T^[ n P nm m, f ccrc non fum , ut qii£ nonnihil adriringeret . Putabit firfan aliquis nobifem 
h tari 0 ' i0,c ° ridemA nazarbcum infermone de reftnis Uc uerba frribentm, primo de medica materia commen » 
biete ,pol}l mbHS r ^ im P r,ffc 'M«W tercbinthm datur , poft eam lentifcina , tum ei , qua de pinu raditur , er *> 
te rebinthi^ U f S ’ri rob dmaq ; numeratur . In his enim Diofcorides tanquam de infima ftrobilina, optima uero 
bilin,,,, calore" r “ U ' detUr ‘ Ver “ m e Z° ex his tr ‘bus reftnis ftrobilina, abietina, terebinthina, principem cerri riro 
* n 'naduertaidum U c dm f bietinm > poftrcmam terebinthinam effe dixi . badenus de reftnis Galenus . Sed hac in re 
**ntkn antecellat -r ’ h ° C ,oco C£teris frrobilinam non aliter prf fert Galenus , nift quod omnes caliditate 
quod inter omnes unitter fum in medicamentis componendis d Diofcoride nequaquam diffent it , uidelicet 
quam medicamentum -'fi* P rim£ * occupet fedes , ut paulo poft declarauit , dicens . infer n- fimis optimam , tam- 
P r iftias obtinere ^ff^tylicos ufus accommodatum , merito terebinthinam affir mu eris , non tamen caliditate 
tin >ftuc Albotin • It I - CjU£ Gr ‘ fc e rifpu^t , Latine Terebinthus appellatur : Arabae , Eaton , Loton , B o- 
® ^attin,fi »e v at . .fi , c ^ Lebintho . 'R.cftna uero ita Latinis uoedta , Gi£cis pnrhn nuncupatur » Arabibus > 
’ U ls> • Germanis , Hartz * 
Nomina. 
