Nomina» 
Ebeni confi- 
dcrauo. 
Ebeni vires 
ex Galeno. 
Guaudcon- 
gderauo. 
112 AND. MATTHIOLI COMM. 
fluentes capillos retinet . Nam quicquid ad radices eoru praui humoris [ederit, id omne abfumit : tum medtilS, 
infixi funt, contrahit £? conftrvigit adfiritiione . Ceterum alopecias , er Ophthalmias fiue lippitudines , fanar' ^ 
potet} , utpote magis difcufforias uires, quam qu£ Ladano infunt, pofcentes . quippe proucniunt ha ex prauisJ ttC ,^ 
I** fic rvjRicU. nunc Cpnutict. /fr di&eYrtitid mrd i riment d tontiRiniuin CUOCdllt , dtdtic eudCUdtlt . CcetCVUffl 
porcyc 9 uipuiv magi* uijutjjur ta* uu D«twi»u 
lentis , crafiisfi , quos fecantia, ac digerentia medicamenta potifiimim euocant , atque euacuant . Ceterum tcnf ^ 
partium fint facultatis oportet , cr minime aflringentis : non tamen ufque adeo tenuium partium, er deficcatori*’ 
nimio plus defit cent, unacp cum coUeftis inibi fuccis pratter naturm,naturalem quoq- humiditatem incrementa y ■ 
a hCtivtt.-nrt ti/ivn /ir nnn t/tnfitjm dtnhprid hbeYdhtJtlt . C<V CdliliripytldRfcYStlt » RcdhdCC dd CU^ i 
JUJYHU ytUi dCJl ICvWj Hltutp Mltt l- WHVWi J **'*'*># VM» 
fuppeditantem abfumant . nam fic non tantum alopecia liberabunt , fed er caluiciemafferent . Sed hac ad cu r . 
rationem pertinent . Arbufiula , qu£ Grace mJ'ov, Latine fimiliter Ledum nominatur , Arabice Cbafus ■ 0-* . 
nero AetJWoy Gr£ci , Latini item Ladanum uocant : Mauritani , leden ,fiue Laden : Itali , Laudatio , er 0»* i ! 
Htfrdni ,hUra . 
Ebenus . 
Cap. C X I . 
E b e N v s optima habetur Ethiopica,& nigra , nullos habens uenarum difeurfus, fa&itij c 
mis lxuore : cum frangitur, denfa apparet, mordens guftu , atque aflringens . Suffitur iucund 0 
dore fupra carbones, fine fumitxdio. Recens autem ad ignem prolata, ob pinguitudinem ac £ , 
ditur,& trita ad cotem rufefeit . Altera eft Indica, internatis fegmentis candicantibus , &H 10 . 
fuluis , item frequentibus maculis, exterum prior bonitate antecedit. Apud quofdam feia^ 1 
aut fpinea ligna confimilia pro ebeno uameunt . Quod difeernitur ex eo , quod fungofa fetnt , & i 
purpureas affulasrefoluuntur, nihil mordacitatis in guftu , nec redolentix in fuffitu prxferenttf ' 
'ffr* 
Caliginem oculorum abfterget: ad ueteres deftillationes , puftulasque mirum in modum poll £ 5 
quifpiam fa&a ex eo coticula collyrijs utatur, melius proficiet. Ad oculorum medicament: 
eft, fi feobes, ramentaue uino Chio die , nodtuque macerata, in collyria digerantur . Nonnulli P.^ f 
tV 
terita ipfa excolant . reliquaque eundem in modum peragunt . Alijpro uino aqua utuntur. .... 
in fidhli nouo , donec in carbones redigatur. Lauauir plumbi ufti modo ,& ita ficcis, fcabrisqu £ 
pitudinibus conducit . 
Credidit TheophraflusinlndiatantumnafciEbemmlibro mi. cap. v. de hiftoria plantarum , ut> 
f / -r-> L j.. . . . _ .. ..... ....j . /i tt... j n . i . *-• * i i 1 A* yU 
ut 
habet. Ebenus quoque eius regionis uernacula eft. Huius duo genera confiant : alteru materie laudatum,pulcb r ""j : 
alterum uile,cruitiatum . Rarum , quod pr£fiantius : reliquum permultumhabetur . Colorem commendati! 1 ”’",., 
- - - - - " 1 ‘i * 1 
recondita, fed flatim fui natura capefcit . h£c Theophraflus . Quod etiam finfiffe uidetur Virgilius in Georg ,c,s 
bro u. ita canens . 
Sola India nigrum 
Pert ebenum, falis efi thurea uirga S absis. , I 
Tlinius etiam lib.xii.cap.ini. Ebenum nufquam alibi, quam in India nafei feriptum reliquit : fiec eam taM e ",, 
dia uniuerftm mittere, fed exigua fui parte gigni, prs ter quoddd fruticofi genus cytifi modo,in tota India d$ er lL< 
Herodotus uerd (eodem au flore) Ebenum Aethiopiam folam firre intetlexijfe uidetur : quippe qui de Indic * ”‘‘ji 
fecerit mentionem . Veruntamen ex hoc Biofcoridis capite palam cfl,nafci Ebenum in ambabus his regionibuf • ^ , 
quidem non nifl ex ebeno Deorum flmulacra fingunt, regesq; ex eo tantum fceptrum fumunt. Item pocula, cr^'^, ( 
ex ebeno f 'aditant , quod fane credant contra maleficia efficacifimum effe ,cr quicquid ueneficij fuerit , tuita eili , ;j < 
uerti . Itaque nihil mirum ,fi quod peregrinum in Italiam importatur ,fummo fit in pretio, cion etiam ab ipfisA v " 
prouenit , maximo honore habeatur . Ebenum ex India Romx primum magnus Pompeius Mithridatico triutflP ^ 
ftendit , cuius materies denfifiima omnium confiat . Quo fit , ut quanuis multis annis exarefiat , non fluitet 0 a. 
fed tota mergatur . Ebeni ficcatos truncos maximehac state nouit Italia : nanqttc innumeri uifuntur in eorU,rt 3 
cinis , qui peflines conficiunt ad explicandos^tptandosfi capillos : itemq; apud illos , qui globulos funiculo tr&f 
dos ad mulierum preces numerandas torno in orbiculos expoliunt . f heni airet Crrinfit p/imW ut, v v r 1 1 ‘ L 
x i . his uerbis. Non omittam propter miraculum ebenum. Scobem eius oculis unice mederi dicunt : lignofi 
Ebeni uires fcripfit Plinius lib.xx 1 1 1 *' 4 
Jr °P 
trito cum paffo caliginem difeutit, ex aqua uero er radice albugines oculorum, ltcmtufiim pari modo cuM^Lp, 
ac dracunculi adietta radice . Ebenum medici cr inter erodentia affumunt . E benimeminit Galenus lib. i’ 
med.flc inquiens. Ebenus ex ijs lignis efl,qus trita cum aqua in fuccum foluuntur,ut lapidum nonnulli. Vis ei f( * 
ealfacicdi,extergendi,or tenuium partium.Qitamobrc qus pupillas offufiant, extergere creditur : mifcetur 
medijs ocularibus,qus ad ulcera uetcra,ftuxtoncs,CT budas, fiue puftulas accommoda funt.haftems Galenus • 
qui lignum exlndijs petitum,quod quidam Gvai ac v m, nonnulli Guaiacatmm , pleriq; uero Lignum f^ tU f c fC< 
pellant, cuius aduerfus Gallicam luem prxeipuus e\l ufus, ebeni genus effe crediderint . Quodquidcm nec 
nec negare aufint : quandoquidem nufquam inuenerim apud quenquamtumueterum , tum recentiorum fcriP t0 A 
quas frondes, quos flores, quosfi fruflus profirat ebenus - 1 ttud tamen omnibus perfiicuum efi , Guaiacum ttibu’ ^ ^ 
fummd nigritia,ab ebeno diflidere,qu£ in hoc fummo ffilendore nigricat, in illo albefeit : cateris uero 
maxime cum ebeno certat . Tria ad nos Guaiaci genera afferuntur, ut infuis E pifiolis doclifiime amotauit M* p 
dus 5 errarienfis ; quod cr nobis iandiu plane compertum eft, cum hac omnia fepius nobis pra manibus fitetffl' ■.$ • 
>mm itaque genus crafliori,uegetioriq; mole confiat , quo refeflo materies apparet interiore parte nigra , eX ^ 
M 
MrofubpaUidUjZA ueluti perplexis lineis quibufdam adfufeum tendentibus per longum interfeftd . 1 
