Vini Guaiaci 
coficiendi,& 
exhihendi ra 
tio. 
I 24 
AND. MATTHIOLI COMM. 
dem claritatem infiiceret , nedum pedem c cubiculo efferret : ijs infuper carnium efu , er uini potu interdifiu f ’ ! ^ 
non fecus atque ueneno . Verum enimuero cum fapius euenijjet , ut ante coiflitutum tempus quidam ob tertufi'- 11 '^ 
uiilus rationem ita imbecilles ,ac uiribus defiituti conjficerentur,ut pene jf tritus, cr uita deficerent , ij ne in titn 
nififio uit.e difcrimine uerfarentur , a confitnguineis , <y a fidentibus psrfitafi , caporum , gaUinarumq ; iura , <*<• c 
tufas carnes in cibum fumere.tantum inde percipiebant iuuamentum , ut uitam quafi deperditam recuperarent • 
pojlea medici experimento edo(ti,uanam illorum dodrinam ridentes, qui tam graucm agris legem imponebant 
io pleniori uidu uti iufjerunt , nempe iuuenum gallinaceorum carnibus , ac maiore panis portione . At nudus ts 
adhuc aufus erat uinum exhibere . Qua re d me fapius animaduerfa , ego primus ( ni fallor ) inter Italos medicos 
tionibus non obfcuns addudus tentare uolui,poffet ne uinum dari ex Guaiaci maceratione ijs maiori cutniUU f ^ ,1 
to , qui Gallica lue correpti effent . Quod cicm mihi in frigidis morbis felicius ccfiffet , quam ex aqua taidu® 
gnum decoquere , id potifimum me adduxit , ut hanc uini potandi rationem ad commune omnium commodum U ic ^ 
pofleritatisq ; memoria: mandarem . id quod fici pluribus iamannis elap/is , quo fcilicet tempore Dialogus n0 fi if ^ 
tnorbo Gallico Bononia cxcufus prodijt inlucem , ubi eodem annoCarolus v. inuiftifimus Imperatord 
vxi. Vontificc maximo Imperiali diademate feliciter eji coronatus . Ex quo pofteafaffum effe audiui , ut 
medici ex illis noflris lucubrat ionibus,breui temporis tradu plurimum laudis , ac gloria e fibi comparuuerint > “ l j 
tequiuinum Guaiaciad fuampraximuertiffent ,profiero admedum fucceffu . Licet fuerint, qui alijs perfi* .a 
conati fint , fuum illud effe inuentum : qui ut rem facilius pratexerent, omnibus huiufmodi uini praeparationem 
tnulabant, er occultabant : ttcl id facerent , ut rem ita plurimi facientes , inde maiorem quarfium confequi 
Sed canendum profido eft a quibufiam impofioribus , qui cim fint earum rerum ignari , qu£ ad medie £ fc ct ' :1 ,,, ,< 
contemplationem fiedant , dum lignum , uel eius cortices ex uino decoquunt, cyclaminum, bryoniam , pitytifim 1 fi 
iocynthidem,cr turpetum admifceht , atque alios mille cacodamones,qui cos de medio tollant . Quippe nulla fi 0 
temperamenti,£gritudmis, temporum anni, fexus,nec atatis ratione ,fingu!is diebushuiufce decodi tepidi cy- itP ' 
omnibus indifferenter prabent potandum. Quo fit, ut fi forte quadam unum quandoque per fanant , decem 
gulent ,tanquam improbi carnifices . Verum ittquifq-, horum manus cuitare , atque effugere pofit , operaP^fi'., 
uifttm eji , uini Guaiaci conficiendi rationem fubiungere , ac fubinde hauriendi modumaddere . Sumito igitut 
Guaiaci pr£flantifimi lima in fcobem tenuifimam attriti, aut tornatili inftrumento minutim concifi libras qufif , 4 
corticum eiufiem libras duas: cardui benedidt libram unam er femis : adianti , afflem , forum utriufqi bugl°r.^ 
iufque libram : cafii £ odorata e drachmas fex : feminis aiiifi fefcunciam ; facchari libras quinq Deinde couifi 1 . 
tur omnia in cado uinario inundo apta: capacitatis , de fuper affufis uini albi quam optimi, er fi ruentis , .1 
tum, er quinquaginta, mox diligenter uas operculetur , omnia fi fic macerari triduo dimittantur . P ofl trib- 
uero linteo percolentur, afferueturq ; huiufce macerationis uinum in alio tufe ad £grotantium potum. Si fi 1 * 
bibitur hoc tam in prandio , quam in caena fecundi Guaiaci decodi loco : non mane,neq ; uefienferupij uice,qu 
modum temere multi facere confttcuerimt . Hoc idem uinum longe etiam melius , er maiore quantitate 
rum tempore confici potest , admiflis ligno, cortice, caicnsfi alijs, recentibus uuis albis in mu/tum comprefis • 
tandiu dimifis , quoufq ; mujhm efferuefeere definat , er pellucidum , clarum fi reddatur : ueruntamen multiplfif. 
,1 P 
da funt omnia , qua conueniunt medicamenta , pro uuarum quantitate . Frater huius uini potum cibis affocU^L 
bis in die mane fcilicet,^ u effer i tribus, aut quatuor hor:s,antea quam fumatur cibus ,agrotantibus exhibeo ^ 
fli ligni ex aqua fecundum communem medicorum ufum fetias uncias , admiflis uncijs duabus liquoris hod ir.od° ? j 
randi . Sumito primum adianthi,lupi faliddrij, fumaria, aff>kni,fen£,fingulorum uumpulos tres : radicum 
magni, glycyrrhiza, filicula , utriufq ; bugl ofii, fingularwn uncias quatuor : feminis amji, melanthij, florum 
cr erratici buglofii, omnium fantalorum,cafia , quam cinnamomum uocant , fingulorum drachmas quinq ; - 
aqua libris uigintiquatuor decoquantur ad tertias, demum colentur . Sumito deinde pr a flanti fima [ena libra s « 
conijcitoq; in uas fidile oris angujli , demum percolatum decadum finiens fuperimponito ,ac mde obturato 
orepuluinari anferinis plumis fardo , igniq- prius calefado fidile imioluito,et loco calido collocato, itaq-, p l ' ru!C J> 
tinfl-pm retinni tn * 'Pnftritiie ttern flldltlbus feiid hrrmit-ur miov dilutum hrrml t tt/v • , 
ir# 
rtHf 
<St[ 
nodem reponito . Poflridie uero manibus fena premitur, mox dilutum percolatur : cui adijeiuntur diluti roj 
ficaciteraluumfubducctis libra fex, facchari libra odo : efferuefeunt deinde fimul fubicdo ignc,quaufq; 
euanefcdt . quo fado additur eledifinni Rhabarbari minutim concifi uncia, ac ita iterum finient omnia donet i«‘ ^ 
modo confifiat liquor . P oflreino percolatur linteolo, er uafe uitreo reconditur . At fl aegrotantes multa 
dundentjecodo praferipto optimi turpeti uncia utiliter addi poteji . Super ed nidus ratio, qua agro talis P r f, ^ ) 
bendd ed, fcilicet ut tam in prandio , quam in cccna edat panis tertias tantum uncias , fitq ; is fvnilaceus , ac p yni j : ,t 
clibano codus : item totidem carnis pullorum gallinaceorum, perdicum, attagenarum , turdorum , ac adcit^'^ 
fyhis, uineis , ac montibus uiditantium , affata pot ius ,quhm lixa : quin er uua paffa modicum . Bibat dttte> n 
tet praferipti uini aquam cum cibo menfuram . Quod fi quis purum id bibere non poffet, diluatur aqua, qitae^f^ 
lis uitreis addita Guaiaci unceola breui temporis fiat io efferbuerit . Tempus autem huic curationi aptiji >" l - i> ‘ n ' ', jC : 
ficto uer efi martio, apnlfcr maio mctifibus . quod fi hoc tempore fieri non pofit, fiat menfe feptembri in 
tutmficuti ajliuis ardoribus,cr exurente iamfirio non modo diuturna pharmaca ,fed ne quidem breuia tolerat f 
mines ;ita nec brumali tempore,dum ingenti frigore fauit hyems . Interea agris fine metu noxa indulgere ^ ’ (ji y 
do cdsliferenitas adfit,ut quandoq ; in proximishortis,ic uiridarijs folatij caufa leto gradu deambulent : qufiP e ';, r 
Iliam eiufinodi hortorum amoenitate animus plurimum leuari folet . In hac etiam curandi ratione quofdd ntag' ’ J( ,;i 
minus perfeuerare oportet , pro morbi necefi itate , er falutis menfura . H ac ergo ratione uinum Guaiaci exh'- ^ 
no modo medetur cuiq^ acerrimo Gallica pefiis incommodo ; fed etiam diuturnis articulorficapitiS) 
