Xofamm fuc 
eus.Sc dilutu. 
Rofarum ge- 
nera ex Plin. 
Partes in ro- 
fa,earumque 
uires. 
Quorundam 
lapfus. 
u5 AND. MATTHIOLI COMM. 
Rofa diuerfts partibus confiant . quo fit, ut pro diuerfis tam internis , qubn externis particulis , diuerfunt quocfS®, 
peram cntum (ibi dfcifcant . Primum itaq; tcrreftribus, c r aqueis partibus,qux tamen in ipfis mediocriter Je ” ib ‘ 
fer 
fubftantum ,er adftridoriam facultatem acceptas referunt . Ab aereis uero cr fubdulcem , er odoratum , , . ; 
ajfumunt . Ex bis demum, qu£ ignis naturam fequuntur , amarorem concipiunt , ac etiam coloris rubedinem, q u ff- 
ittioi* 
licet rubicundx fieftantur . quo fit , ut plus injit caloris puniceis, quam fubrubentis . lnrecentibus adjlti 
prxfiat amaritudo , in jiccis itero minime : ea fi propter compertum efl, earum dcijciend£ alui facultatem, ‘T. 
priores Gr£ci non animaduerterunt , tantum ex amaritudine p rouenire , cum recentes aluum fubducant ,fi cc<e 
nequaquam . Succus medicamentis componendis expetitus , prxftantior c puniceis elicitur , item ex fubrutw ^ 
rim huic infimior facultas . Dilutum Grxcis dmgfeyna. , i q U0 rhodopharmacum aluum innoxie deijcieM ^ ■> 
fidunt , plerunque ex fubrubefcentium maceratis aqua filijs paratur : etfi hac in re ijs Damafienx H etrufds 
'longe prxftent : quippe ex earum uiccnis deuoratis filijs facile quidem , er citra noxam fubducitur aluus . 
fuc cus referat, dijeutit, abftergit, er deijcit : quapropter er bilem trahit ,er fanguinem biliofum expurgat ■ ■ 
file fuffufs , er uentriculi , iocinerisfi obftruftionibus opem myriftee pr£flat . Cor item corroborat , eiusq; P* 'j 
fUe fuffufi. __ 
tationi falutare efl remedium : nam illos deiicit humores , qui cordi officiunt . Facit er ad biliofas fbres , 
funt cuiufuis generis tertiana . Ad hac rofarum dilutum , ex quo conficitur rhodopharmacum , quod pharmaco':'- ^ 
Sirupum rofatum folutiuum appellant , in eorum medicamentorum genere recenti ores medici recenfent,qu£ q a ° 
abfque aliqua noxa aluum fubducant , fuo more Benediffa nuncupant . Albicantes deinde rofe ( Damafceti^ 
meti exceptas uelim) non alium in medicina fibiuendicantufum,quainutex fe aquam fliUent : fquidem iis d £tl 
ria uis , qua pollent punice£ , ac fubrutilx , multo infimior inejl . Q uxmobrem videtur Manardus ¥ errat 
ric$! ( 
uir alioqui dotiifiimus , immerito id M efui uitio uertiffe . Nam albx, quas Damafcenas appellamus, etfi maiore » . 
ciendi ui exteris prxftent ; credendum tamen efl , de his non intellexilfe Mefuc-, n , quod eas illi facile incognita r- 
** '' i 
fe exiflimem ; ueriim de iis albis tantum, quibus pafiim rofeta florent . Cuius rei illudjnaxim argumento effi P ot fi 
quod Damafienx Hetrufcis ttocatx nuper in Italia florere coeperint ,quodfi eas ueteribus cognitas fuiffty* 
fciam ) memorix prodiderit nemo : ni firtaffe eas credamus effi , qttx Flinio Jpineolx appellantur . Sane r°r * 
gnifteanda funt ,fummofi in pretio habend£ , non modo quod uiridariis , er hortis fint ornamento , ac aficad Fy 4 
quam iucundoy fid etiam quod in prx clari fimis medicamenti; conueniant , quibus humanx uitx fuccurritur - » 
tteftres maiore adfiringendi facultate funt prxdit x , quam fatiu£,fed minori fragrantia redolent, atque deh cil ^ 
alui ne tantillum quidem facultatis retinent . Idcirco Tbcopbraflus libro , er cap. v i . de biforia plantarunt ■ 
ueftres,inquit,rofx domeflicis affer i ores tum uirgis, tum filiis confiant : florem prxterea firur.t , quo ab illis 
olo^j 
colore,atq; magnitudine fuperantur. h.-cc Theophrafius. Cxterum quadam etiam rofic nafcuntur in Italia qu£ 
colore fulgent ,fed odore funt admodum ingrato, atq-, infuaui . Rofarum differentias longa hifioria profcqtti 
niuslibro xxi. cap. mi. ubi fic inquit. Contra rofic generanofin fecere celeberrima, Vramefiinam , 
- - ‘ - -'Wv 
patiam. Addidere alii Milefiam, cuius fit ardentifiimus colos, non excedentis duodena filia. Proximam eiVff j 
niam , minus rubentem. Mox Alabandicam uiliorem, albicantibus filiis . VtUifiimm uero plurimis ,fed minutm.j 
ottisvt MtflhhJrhrtf» frtl *QnAv}bj4he‘ l-r-nrw*/» #•/>?/% v/» /nfiv AT 
fiiicolam . Differunt enim multitudine filiorum, ajferitated£uorc,colore,odorc . Fauci fima quina filia, ac 
numerofiora . Cum fit genus cius , quam centifoliam uocant , qu£ eft in Campania \tali£ , Grxax uero circa P" 1 ' i, 
pos ,fed ibi non fu£ terrx prouentu. P angxus nanq; mons in uicino fvrt,numsrofis filiis,ac paruis : inde accott : fy 
firentes conferimt,ipfa<fi plantatione proficiunt, non autem talis odorat i fima eft , nec cui latifiimum, maxhn^‘1 
lium : breuiterfi indicium eft odoris fcabritia corticis. Cyrenis odoratifiima eft : ideo fi ibi unguentum pttlehe^’’^ <j 
Carthagine H iffanix hyeme tota pratcox . R efirt er c£li temperies : quibufdam enim annis minus odorata P r ^ 
nit . Pr£terea locis jiccis, quam humidis > omnis eft odoratior . Seri nec pinguibus nuit , nec argillofis locis, ” c p t 
guisycontenta raris, proprie fi ruderatum agrumamat . P rxcox Campana, fera Mile/ia , nouifiime tamen 
Prxneftina . R ofa ex ffina nafeitur . Geminat primo inclufa granofo cortice , quo mox intumefeente , er itt ^ 
dlabaftros faftigiato , paulatim rubefietis dehifeit, ac fifi pandit, in calycis medio fui flantis complexa luteos ft 1 , 
haftenusPlinius . Partes in R ofa fix antiqui adnotarunt , qu.c omnes funt er fcitu dignae , er in medicina 
etfi pauci habeantur feplafiarii , quifiparatim eas reponant. Primum quidem dux partes inueniuntur in filii s '■ 't‘, f : 
. n ,■ XI: . :..r. . L:ji....r r .v.... 
altera eft, ubi calyci filia inferuntur jmguium.niodo albicans , ob id fi rofarum ungues lu extremitates appeu 1 ” j 
altera nero filiorum reliquum . H is ali£ dux fuccedunt , in iis flofculis, qui ueluti minuta femina tenuifiimis ci t 
,a... r rl A. 7 .V« • r. r. * M ;n: n^emO 
fti 
annexi flau e fiunt in rofarum umbilico : horum enim partem faciunt granula , partem uero capilli . Poftren'- 0 h, 
reliqux funt , in ipfo Rofarum dlabaftro continentur, una fcilicet in cacumine , altera in fundo . Folia cor,f e 'f^ 
culum,iccur, er retentricem infupcrfacultatem corroborant : dolores ex caliditate prouenientes leniunt, 
mationes auferunt . Vngues etfi propriam a firiptoribus non receperint dotent ; inferuntur tamen utiliter 
er cly /ter ibus ad inhibendas fluxiones ■ Flofiuli medii cum fuis capillis gingiuarum defluxiones cohibent, qm !,e ^ j,> 
tuitore Plinio,atba fixminarumprofluuia mirifice inhibent . Calyx deniq;, quem caput etiam aliqui dicunt,^';] a 
qua parte bafts,alui fluores, er cruentas excreationes fiftit . Cxberim prxter has, qux in florentibus rofis cofir 
tres etimnum in fruitu comperiuntur partes, ubi rubeftit is, er maturitatem finfit,uidehcct ,fubflantia c* rnlS . pr 
mcn,cr lanugo conclufa : quibus non obfiuraineft adfiringendi uis . Idcirco er ipfx remedio funt contra aln 1 f aM 
y 
w 
■flr 
res, er foeminarum abundantiam qualettcunque item contra gonorrhxam , in qua prxeipue pollent . Sunt , 
fiuloscapiUisappenfos,quiuer6alabaftros,antherameffi exiftiment . Sed re uerahac inre plane hallucis' /' 
etenim ant hera Celfo, Galeno Paulo nufquam fimpkx eft medicamentum, fid quxdam ex pluribus reous 
fitiofitius frequens erat ufus apud antiquos ad oris ulcera ; item ad pedum rimas,digitorumfi pterygia . c ““?> 
