244 AND. MATTHIOLI COM M. 
fcribitur, unum c r idem effe , quod ex eadem proucniant planta ; tamen Manardus F errarienjls, cr Le0,U ^‘ c & 
ckfius ipfum fecutus , maximam inter ea ponunt differentiam, omnino opinantes in alio arundinum g' ^ 
creuiffe antiquorum faccbarnm, de quo inter mellis genera fcripfere Diofcorides , cr Calenus : ccncrtji., 
hanc diem ufq;ex cceldti rore, quemadmodum cr id, quod mannam uocamustnon autem m ijs artm ^ 
Minardi , & quibus in aqua decadis huiufce ttatis faccharum in Medera, Sicilia, Creta,Modo,cr Cypro infulis, ac 
Fuch. opinio A >pt0 exprimitur . Qua in re eos uiros alioqui dodijlims,plane hallucmatos credidenm,quod 
reprobata . %f rum p ro batorum teftimonio dudi fibi perfuaferint, manna: in modum ex rore concrefcere antiquorum f 'jjji 
folis ardore /aper harundinum folia tam in India , quam infelici Arabia . Quippe quod nufquam reperem ») < 
fe Diofcoridem , Galenum , nec ueterum,uel recentiorum quenquam , concrefcere faccharum in arundinum/ ^ 
rore folis firuore concreto, flue potius exiccato, quemadmodum in quibufdam arborum frondibus manna pe J y 
crefcit. QUO fit, ut mihi refcUcnda uideatur eorum fententia . Nam fi ueruin i Uud effet,ut ipfi imaginantur,» y 
non efl credendum, fcd ne cogitandum quidem , Diofcoridem, qui diligentifiime fimplicium medieamentoru 
literisjmemorieeck mandauit, filent io praterijffe tam pulchrum,cr admirabile ,fcitu $ dignum natura °P“ S -^P 
ro conficiendo . Nec minus id reticuiffet Galenus natura operum maximus indagator , quetnadmodu nec re- ^ ^ 
'i n.de alimentorum facultatibus jerei meUis hifioriam,quod nos mannam uocamus,quodq-Jua £tatc in 
Antiquorum no,dijsp locis fuper arborum frodes repertum fer ibit . Quamobrcm magis ueritati confonu uidetur-Jit y 
faccharum . nil aliud ueteribus faccharum extitiffe , quam noftratis facchari arundinum lacryma , feu liquor, quinn* 
pia aperto in latere calamo, perinde ac gummi,exterius cocreuerit. Huic nofir£ opinioni fitbf :nbit 
cap.viu-fic inquiens . Saccharon cr Arabia firt,fed laudatius India, Efl autem mei in arundinibus co 
.fle inqd 
jfl/KM modo,candidum,dcntibus fragilc,amplifiimmn nucis aueUana: magnitudine, h.cc Plinius. Ex quib“ s . 
'm 
vnofei potefl , quod non ex rore, ut matw£ euenit,coalefceret antiquorum faccharum fuper arundinum fif 
J -- r - • • • . -k — i —-i.. » — .c*.;*»» r\,, < tndoq« ' „jr 
fi-aftis calamis earum internodijs cohatreret coHacrymans,e quibus uulgare nofirum conficitur. Qgatt 
modo refin£,gumm£q; omnes fciffo fui arboris cortice emanant. Alia pr£terea huc accedit ratio , 
dem arbitror ) Manardi, ac Yuchjli fentetia: prorfus aduer fatur . Nam quemadmodum in Apulia, cr 
na a fole tatta , dum arborum inhaeret fblijs , paruo temporis internatio in auram ciunefat ( ut 
na a fole tatta, dum arborum tnhatretfvlijs, paruo temporis mteruauo in auram euanejcic{uc uv<v r 
mus in mannx mentione) eadem fine ratione idfaccharo eueniffet ,fi ex rore ( ut ipfi contenduii ) c0 
•fr 
mus in manna: menuonc j eaucmjnrie liuiui M. V— ----- - - ttoffr a 
Siquidem a fole tadum , rarefadumq; facile difilijffet in auram , nec gummium modo concreuifjct . 
cuod nufquam legerim in D iofeoride , nec Galeno faccharum e filijs arundinum colligi ,fed in ipfis caW ‘ J f 
tum reperiri . Quod etiam tejlatur Strabo libro x v. Geographia: , ubi aperte feribit , in ] ndia arundi l,c 
apibus gignere : non autem quod ex rore in arundine fiat , ut quidam peruicax , ignar usque medicus me c,c ' t 
tquod 
quidam peruicax , ignartisque 
( cf 
/r 
dere , atque etiam , ut fitam mordicus teneret opinionem, Strabonis codicem corrumpere non efl ueritu s ■ 
cum memori £ prodiderint Diofcorides , Galenus , cr Plinius , antiquorum faccharum durum effe,falh 
ftum, album, dentibus fiagile , ex his coniettare licet, e rore faccharum nequaquam fieri. QutfPf 
fjl 
tnanna ,qu£ eodem modo e rore concrefcit ,fd minime refirt,nec dentibus fragilis deprehenditur >J 
t i ... r ... ^ * ■ . • r . .1 r -rr . ....issveffll . ile 
mandentibus tenax , o~ cera modo lentefcens . Quare crediderim antiquis faccharum fuiffe tenuior f f , f e lil lt 
i- r. 1 .... x» j:. nrr. .. .. »vl tW i /di 1. 
/ 
ffantiorem illius partem in arundinum faccharifirarum medulla, qu£ per internodiorum fiffuras 
lore concreuerat , ut cr faccharum nofirum calore ignis arte concrefcit, cr addenfatur. Quod e» 
tifiime perpendi ffent homines, liquorisq;pr£fantiM agnouiffent, 4 natura edocu hoc arte fe 
Faftitij fac- nntm Necjue ^ incaffum attenta ffeuidentur. quandoquidem facchari integros calamos affumentes f/ 
J 0 . i lilii • -J -"7"' J Jj _r f pflS* 1 ’ 
chari inuccio > ,g„/ 5 cd / ore fundiu decoxerunt , donec uniuerfus liquor, abfumpta igniaqua,diu cfferuejVy 
/It LUIIUIH Hkbl/At-r !>»««' )» v '*vv "J” " J J 'f O i ' Ji I j 
rum falis modo in uafis fundo concreuerit . Verum et fi 'facchari artefadi nihil meminerint Diofcori 
tius ; non defunt tamen qui dicant , hoc etiam ante eos fa£tum effe , Solini au&oritate freti, qui in W ijciffl, p 1 
bus arundinem ita craffam progigni ait , ut frfris internodijs lembi uice ucditet nauigantes , e cuius ra‘ M 
bus arundinem ita crajjam progigni ait , ut ppis mtcrnoaqs lenwi une « nauigances , e * 
Aliquorum cm e ti&m exprimunt humorem ad mellis fuauitatem . At qui liquor enthunc , qui ex harum einn&[ 
'~ r "~ elicitur, faccharum noflr i ufus fuiffe exiftimant,procul dubio falluntur . quod Indi non modo ex i ec °. fi it P y 
fed aliarum quoque arborum radicibus fibi potus parent , cmillius coeli er foli clementia frequentify 
lapfus 
jca aiicuum f r - - ni 1 1 ■ nuit ** rm 
tarum radices , qu£ meUea dulcedine imbuuntur , ut Strabo tefhs efl loco nuper citato , ubific tnquj 'y f ^ 
nusin India inuenitur utroque tempore fine pluuia. Quapropter contingit annum feracem c j! e ’ # (J , 
terra fit facunda: frudus autem arboreos multos gigni , arborumque radices , pr£fcrtimniagn,y^ 
num,cr natura, cr decottione dulces effe, aqua dfolibus tepefada,tam ctlcfii , quamfluuii"-* j 
qu£ apud alios crfru(tuum,cr fuccorum maturitas dicitur, apud illos concodio efl : qu£ t*** 
nem operatur , quantum ea , qu£ per ignem fit . Sententue noflr £ /Lucanus quoque fuffrag« u ’ 
cans hoc carmine . 
Qjiiq; bibunt tenera dulces ab arundine Cuccos . . t 
Quinetim Marcus varro , qui eodem fere tempore claruit , his tribus uerfibus attejlatUr , dura wq » 
I ndica non magna nimis arbore crefcit arundo , 
Illius cr lentis premitur radicibushumor , 
Dulcia cui nequeant fucco contendere mella . 
»***££> 
E3f ijs prilam eft,hos omnes de faditijs Indorum potionibus, qu£ ijs uini loco funt, fuiffe locutos : n0 
illis canturum radicibus faccharum aliquod pararetur . Quandoquidem cr nos e glycyrrhiz £ 
tUlS cm 11 M aliqua parat clut • ^ nuo /cftlA a , ,tttM 
decodis } prefisfrfiiiquis,flcut cr alij c dadylis, dulces elicimus fuccos ad uarij ufus potationes • i e(C id e 
t 
