typmina. 
2 $6 
Liftucafylst 
ttri* • 
LACTVCA SYIVESTKIS. 
La&uca: ui« 
res ex G»J. 
AND. MATTHIQLI COMM. 
qu£ dura , patula » aelattefeens habetur i Sylueflris in 
/ iribus nafcens, facile dignofcitur, quod caule , flori buS, ^ etl /fi 
' l'-' ' ' IllCt^ 
Cr filio fatiuam iam flores, er fcmina.profirentem <£ ■> . # 
uerurn guttu amara ejl , er latte copiojiore refirti ■ 
_ ~ 1 ■ f I .1 . ..L 
„ - - . . ur J iMariw 
huius iheophraflus libro vi ixap.vi.de plantarum inj 4 
■ ■ - ' ior^uamfatiuaepj. 
inquiens . Syluefiris lactuca filio breuior , quamfatiua 
confummatum aculcatur , er caule jimli modo brruiorp ^ 
tur tfuccum acrem, ac medicatum habet . N afeitur in drl ^ rCll ($ 
cur : juccum acrcin&t ^ 
ef«s extrahunt per meffem tritici, er purgare aquam m 
eius extrattunt per me\\em umei, \y 
dicunt , er caliginem arcere ab oculis, er degemam ^ , (1(( j 
laite mulieris . Satiua ( Ut memoria; feriptum reliqu^ 'q 
lib. v x . (implicium medicamentorum ) humidum efl >r 1 ^ „m> 
olus,non tamen extreme (fiquidem edendo nonfiret) uer - f 
xime fecundum aqua, ut fle dicam, fintame frigiditatem • H ^ 
de ad calidas phlegmonas accommodum efl, er ai P ir ^^ e 0 
ery/ipelata : non tame maioribus fatisfacere idonea eit- ^ 
edulium Jitim arcens . At femen potu genitura P ro r iUl 'ifl‘ 1, 
bet: quamobrem etiam ijs,qui libidinojis fomnijs uexam 
Sic er agreflis lattucx femen . Cuius quoq ; colligitur ju ^ ^ 
gema,er caliginem expurgas : ad adujtmes etiam cu'’’ 
Herum inungitur . Ef libro 11.de alimentorum fi cU 
Pleriq ; medicorum ( inquit ) reliquis omnibus hoc oW’ jio* 
, /• df# 11 
lutumnalibus fruttibus,pr£tulerunt.Nd inter ipfa !t "‘ rll nt > 
risfucci non inuenias . Quod porro nonnulli uitio « er ‘ # , H* 
in prateipuam ei laudem cediticrfi itafe re uera .^^i^ 
do nulli olerum fed ne optimi quidem fucci, ac maxU« l n d 
ti ediilijs effet fecundu . nempe fanguinem aiunt lattif^f^t, 
neauiljseqecjecunaii .nemye]ai^um<.irminm ^ 
re. Quidam non /impliciter fanguinem dicur,t,fed W«‘ ^ 
It* * yi 
multum fanguinem lattucam generare affirmantes • ' 
■iffitij 
it* 
metfi prudetius obijciantjongius tamen alijs a uero A 
quam hoc ipfum,puta multum fanguinem procreare, ti 0l fj 
1»? 
tnerito quis damnet . Conflat enim huiufmodi edulium laudatifimi fucci cenfendum effe, quod plurimum ? M ' ^ {C o4‘ 
guinis^aliorum uero fuccorum nullum producere fit comparatum. Si uero, quia permultum e lattuca fangt ,in 
ratur , idcirco damnandam eam cenfeant , facillime huic malo occurri poteft : quippe cum uefccnt/buC & 
exerceri, er ea parcius uti integrum efl . Hac ergo aduerfus eos, qui olus hoc non rette uituperant, d‘ xl JI. 
exerceri, er ea parcius uti integrum efl . Ha c ergo aduerfus eos, qui olus hoc non rette uituperant, di x, !l .y 
Illud porro nouiffe comenit, omnibus alijs oleribus pauci fimum fanguinem , er uitio fum generantibus, e* J° ^ > ( 
canon multum quidem, nec uitio fum Jiaud tamen omni ex parte laudabilem gigni . V t plurimum quidem 
fcuntur . Aeflate autcm,cm in femen iam proruptura efl, in aqua dulci pracoquentes, cum oleo,garo, & ^ 
munt, aut cum aliquo ex condimentis, obfonijsite, prafertim ijs , qua cafeo conflant , Tleriq ; etiam ^ qr 
lefcat, in aqua elixa utuntur ; ut ego iam facio, ex quo dentes mihi deteriores effe coeperunt . Nam ^ ^ 
meus, cum olere hoc a longo tempore me ut familiari cibo ufumfuiffe fciret, uideretcfc pofl mandi a t,tcCl ., 
molehiam non poffe, cottura rationem indicauit . E tenim in iuuentute , quoniam afiiduo os uentriculi 1 j ^ 
bat, aflus moderandi gratia lattucis utebar . C um autem ad prouettam atdtem peruemffem, olus hoc co» 
iuuentute, fomnum iam fiudio, er induflria accerfenti mihi , auxilio fuit . Quippe qui etiamnum iituett 15 0 d<> 1,1 . 
gratia uigilijs dedita opera me affueficeram , declinante iam atate , ipfa ex fe infomni , grauius hoc i tt c ° ^ _ V 
Ir&jhir'. Aduerfus auod unicum mihi br^fentiRimum remedium lattuca uefberc commanducata femp er J M ' 
: uiguqs aeaica opera me aque feceram , decimante iam £ rate , ipja exjcinjumru , gnuiui «/«>- ^ , ' 
lettabar\, Aduerfus quod unicum mihi pr£fentifimum remedium lattuca uefferc commanducata femp^J 
ttucaflc Latinis, /</\*| Grtcis appellatur : Mauritanis,Cherbas,feu C has : Italis , Lattuca : Gcrrnat > lS * 
Hijfanis, Lecbuga , aut Alfalfa : Gallis , Laittue . 
f 
Gin^idium, Cap. CXXXI. 
0 r ■ d ry lu , 
Gingidivm, aliqui lepidion, in Syria, & Cilicia plurimum nafeitur . Herbula Vj u ni>^ 
paftinac^ fimilis , tenuior , & amarior : radice parua , candicante , fubamara . Olus boc c u£ |i 
«Sum iconditumue eftur, magna ftomachi utilitate; urinam cit. Decoftum exuino p° 
prodeft . 
Gingidij con 
fideratio i 
H v 1 v s 
c e fententU effe comperiuntur R ueUius , er F uchftus uiri clarifiimi ( licet iUe non ^ 
iHY ) necnoti etum recetitiorum alij^qui ftirpium cognitionem profitentur, in hoc confentiunt, quod ^ * 
herba, quam nos uulgo Cero filio uoc4mus,illi uero Ch£re filium . Veruntdmen cum h£c radice ^ w f i lC 
ra fentitur ,fcd potius acris , cr odorata , quemadmodum er filia ; idcirco eorum opinionem non e ^f fe ptrtH^ [ 'Ji 
quod fentio ) probandam p utauerim . Quinimo crediderim uel Gingidium battenus in Italia non { \j c 
4 
