Abrotoni cn 
fideratio . 
Quorundans 
<rror • 
Veronicx eo 
fideratio. 
Abrotoni ui- 
res ex Gal. 
Nomina» 
AND. M A T T H;I OLI COMM. 
57° 1 A w ~ ~ * w „ 
finthium. Plurimum in Cappadocia gignitur >& Galatia Afiatica , atq; in Syriae Hierapo > 
que femen crudum tritum ,& feruefabtum ex aqua, in potu auxiliatur orthopnoicis, csJt ia' 
ptis , coxendicibus , vrinte anguftijs , mentibus fupprefsis , aut remoranubus . In umo p . ore £ug at: 
Iium uenenorum antidotum eft : horroribus ex oleo illinitur . Serpentes & lubltratu > n halangi° rtfrt * 
contra i£his eorum cum uino potum prodeft , priuatim efficax contra fcorpionum , cc P c# 
uenena .Oculorum inflammationibus commode illinitur cum cotoneo co&o , aut pane . 
farina hordeacea, decodlumque tubercula difeutit . Irini compofitionibus admifeetur . 
'r 
ubiis" 0 ' 
<ico f 
Abrotonvm mas planta eft uulgaris notitie. Cuius duo obferuauimus genmfiorUnfe^P^.^ 
peftribus nafcens,tenuioribus fblijs, er minutiore femine . Quod uerofocmineo generi adferibitur, n " ^ # 
tum eft : non ideo, quod er ipfum ftequentifiimum non feritur in hortis ; fed quod a paucis pro A f roto ’ 
nnnCrHhiv . n uanioauidem id ali i Cypreffum, alii Santolinam uulgo appellant, alij uero mannum e lfft q$°. 
tmejt;noniaeo,quoacnpjumjreqi^ii^r, t », lt nvi f j<i,»,m ,r>dbiintbi*' 
enofeatur . Quandoquidem id alij Cypreffum, alij Santolinam uulgo appellant, alij uero mannum e !J )jM . QS° 
(limant .Sedij proftdo falluntur : quippe Santohna uulgo uocata,nil fane aliud ecquam ^ 
primmlut d iofeorides inquit ) arboris fteciem quandam reprefentet,unde er <a quam plurimis cyp I/ 
~ n n -- f - . i r r J.1 a i r /iiitihnc r nuit.' r fr.lii e rivmvn vjitii/lnc minufim incitis. HoribUS aureis ,OrOU 
it> 
primum(ut Diofcorides wqmc) amoris jpeciem quanaam reprejeme r,«nae c r* ^ [ 'utisS^ , 
fta eft . Deinde quod candicantibus conjlct fblijs, circum ramulos minutim inci fis, floribus aureis, or , [[e r ol sil 
fummum , edatis cr autumni tempore , corymborum modo comantibus . Vojhemo quod in uniuerj Wj 
cum grauitate quadam, er amaro guftu.Ex hac equidem delineatione adducor, ut decernere non du bitei > \c 
tam, quam uulgus Cypreffum, flue Santolinam appellat, effe Abrotonum/ amitum . Hinc itaq$ Fucb U ‘ • 
7 mi / v n im nvfi /l iV/u vnvr rlttAA ’,yn fnrrtl i 1U‘ I fypncris A /’ Y ct 01)0 tylantam I ublCCCTlt ab eO Ot :> 
ttt 
tam, quam uuigus e.yprc]]um,jiue &anivuiiamaypcuai,cijc . .... -p- nq edV lC! l , 
herbarie gnarum erraffe crediderim , quod pro feminei generis Abrotono plantamjubiecerit ab eo o 
Qui etfi Santolinam fcorfum poftea depinxit ; non tamen eam Abrotoni fcemine nomine agnouit,)<- ■ e Qffcbr 
arbitror, tiulgum fecutus,eam Chamecypariffum,hoc eft, pumilam cupreffum nuncupauit.etusq; nulu» >' 
&am fuiffe mentionem falso credidit . Ceterum quod Goritienfes Abrotonum marem Veronicdm app’^ 
ne planta trahi in mentem uetiit, que recentiorumquibufdam veroni ca uocdtur,magnis(ut aittn $ ' 
ribus . H eciuumefi generum. Mas, que humi repit, caule eft dodrante maioriyubejcentejanuginojo v ‘ 
m, hi r fut i e. cr in ambitu ( erratis . flores edit purpureos circa fummum caulem emicatu <■ , e e P 
Pl$yYllgTlCan[lPU>3lJlTJUll>}Ky ifi miil/Hl* jtl J una . i »WI w wm. p. p.. .W. ; sfliiut . jfj 
infiliquis, loculi formam reftrentibus . Radice nititur tenui , que in plures diuaricatur partes . ^ 
lanugmofo, fblijs rotundioribus, minime laciniatisjubpinguibus . flores profert in luteo purpura] i e 
uafculis rotundis inclufum ■ radicem uero maris amulam . Uafcitur in locis afteris, er incultis ■ floret jj 
Guftu quidem adftringens, er amara eft : unde conijcere licet, eam effe tum excalfaciendi, tum ficcandi « l ( [ t ^ 
Medetur cruentis uulneribus,ec etiam diuturnis ulceribus . Sunt , qui dicunt quendam Francorum T f^ nt ; pr ^ 
tiafi laborantem d uenaiore fuo hac tantum herba fuiffe fanatum . Tumores preterea in uniuerfum di] ‘ ’ $ i? 
pue qui in ceruicc emergunt. Nec defunt, qui iUam fummis laudibus efferant ad pefliftras febres , ad ta ^ ^ Gi \P 
cineris,GT lienis infarttus . Sed ut noftrum fequamur inftituium, iam Abrotono medicina reddenda 
no, qui lib. v i . fimplicium medicamentorum, ita de eius uiribus pcfteritatis memoria feriptum reliqui ' 
calidum, cr ficcuin facultate, in tertio ordine fcu recejfu poft media fitum eft'. Inueniemus autem eiu^ teW.^ pii ’ 
tum non minime quidem er ex guftu dutta coniedura , ut pote cum jit admodum amarum . Torro fapore* _ ^ 
dm terrena fit cfjentiaft largo calore extenuatum oft elidimus. Itaq ■ non inftrenue er excalfacit, cr 
flue comam cumfloribus(r eliqua enim eius palea inutilis eftjcontufam ulceri puro illinas,mordax, f 
bitur : fiue eo in oleo maccrato,caput J aut uentrem perfundere uoles, admodum calefacere repenes • 
per circuitum rigoribus capiuntur, eos ante inuafionem rigorum hoc uoles conft icare,minus utiq-, ng° ^ int^d 
tur . imo er ftnfus quidem protinus ubi admotum fuerit, ipfum calfacere percipit . Porro quod lumbi ‘ ^ ci t :]- 
par eft, nimirum cum fit amarum . Scies autem protinus , quod er digerendi , er incidendi quandam u‘ . ptnf'1 
cr quod magis quam Abfinthio id ipfi neceffario in fit, in promptu erit colligere. Trimum quidem cx g 1 f ^fflL 
... srivhiMit h^rfirrhe & hrnhnuum efr.nnn bdur fi t/ern Ablhlthium. Deinde CX eo quod l>" \ n kclf . 
eft, quod amarum ipfum per fe omnifariam inftnfumfit ftomacho : aufterwn uero,aut a cerbum,aut wj ^ 
g ensftomacho utile cr amicum . Porro ubi qualitates ha inuicem permifta fuerint, qua ^ementior P 
uicerit , Ceterum Abrotonum uftum calidum,crficcum facultate eft, magis adhuc quam cucurbita I ^ 
nethi radix . lUa enim ulceribus humidis fimi cr citra phlegmonem callo induratis conueniunt : ac p ^ 
ulceribus, qua in pudendorum preputijsfunt, competere uidentur.At cinis Abrotoni ulceribus °mm s ftW‘ ( 
ac idcirco cum oleo tenuium partium, cicino fcilicet, aut rhaphanino, aut ficyonio, aut ueterhCT >«• ^ : fd , 
alopecias accommodatur . Barbam quoq; fegnius tardiusq- enafeentem cum aliquo ditiorum okorut » etm tff0 L 
minus iUis, lenti fcino maceratum.Quippe pro eo quod tenuium eft partium, rarefaciendi uim obtine ^ ^ ^ 
Cr calidum . quas utiq ; maxime eius facultates nouiffe oportet , nec quicquam preterea Pf tict fyr n ,(ctt ](* 
requirere . id Greci Mpdwm dicunt , quod etiam Latini Abrotonum : Mauritani, Catfurn, Ne/ > ^ gin jr>l 
Itali, Abrotano : Germani, Stabuuertz,Schefzuuuertz>Cr Gertiwrtz l Hift>ani,Abrotuno£? H‘ er 
ra : GaUi , Auron , Auranne , er Garderobbe , 
Hyffopum. 
lopum. Cap. XXVI- „ 
herba nulli non cognita , duum generum eft,montanum , & n ^ ru ta ’ G| 
iabet extenuandi , & calfaciendi . Decofcum cum ficis , aqua ff tu 111 * 
otW 
HYSSOPVM, .™„ uui nuii cognita > uuum genti mu wuju 
eft cilicium. Vim habet extenuandi , & calfaciendi . Decofcum cum ficis , aqua 
ni £ 
