Urafauoli er 
ror. 
Ruellii erra- 
tum. 
Monaeboro 
lapfus . 
Calaminthse 
uircscx Gal. 
581 AND. MATTHIOLI COMM. 
Caterim hac in re Brafauolus ( pdcc eius dixerim ) aperte hdUucindri deprehenditur , quod pro certo cX 
.1 a.7. r t t . \ ^ • r • # 1 r • . ... :ii .... 1. L ... „cr.. mjo&isi pll 
tlO* 
HERBA GATTARIA. 
Calamintham fecundo loco k Diofcoride defer iptam illam herbam effe,quam, eo quod catti magna eius f 
luptate , Gattaria quidam uulgo nominant . Error hinc manifrfle proditur , quod gattaria, cuius :tc tu ^ 
damus, fit herba jvlijs urtica: , aut apiastro fimilibtis , ! ; ctl t 
tum k pulegijfolijs defiideat,non modo exteris notis; “‘j.faftii 1 
cdore,in quo Brafauolus nititur, ij dijudicent, quihas iff ^ 
retiius norunt . Sunt tamen c uulgartbus , qui Gatta> 
Nepetam appellent, quorum nomenclaturam magis fir )} 
tus Brafauolus, quam plantee ipfius notas fallucinatus V.^ 
ditur . Nepeta itaq ; D iofcondi tui aliud unquam, mea 
fuerit , quam uul garis calamintha,qua officina: utuntur, L C 1 * 
nos uulgo uocamus N ipotella. quandoquidem uidgaij 5 
lamintha.non modofiiijs pulegium amulatur ;Jed end ’.J rl tf l 
Cr odoris fragrantia. Quofit,utmirumnofit,fi f? ,0 f rn tf(t 
■t 
I limonio , a quibtifiam fylueilre pulegium uocatafu ei 1 ■ . •, 
odore tantim(ut Brafauolus uelle uidetur) N epeta 
tatur ; fed cr filijs , er caule . QMmobrem dicamus 
pacto exijlimandnm effe,Gattariam herbam ejfe N £ p ff . ( ^ j( 
dam Calaminthte Jpcciem , N eq; etiam putandum, £in 
efe,quemadmodum falso credidit Rucllius. Quippe^ 
ccrit hanc Diofcorides menthaftrofimilem , non aut £] ^s* 
phyllo,aut urtic£,quas(ut paulo ante diximus ) Gatta^.^ 
fentat . Quapropter no modo ea de caufa eius fenteli ‘ e jis rl 
dendam putauerimfed etiam quod fcepius ipfc in l° clS 
pererim tertiam Calaminth<£ ffeciem,menthaflri f ,,,w 
bidioribus tamen folijs, ac gufiii aerio ri . N oti fecUS STC 
mihi frequens olim occurrebat itt cxcelfis uallts A l! 
bus, jvlijs albicantibus, ocimo fimilibus , caule quadr* 
flore in purpura rufefeente . Quanquam in hoc err^ 
demfententia , uerfantur Monachi illi reuerendi>q ul 
commentarios ediderunt, ut affer er e non dubitent fi 1011 ^m 1 " 1 
Calamintham legitimam e/fe Nepetam . Calamintbf jf/V 
Galenus lib.vii.fimplicium medicamentoru,fic 
I P . differens . Calamintha cfjhntia cfi tenui , er calida 
perie, ex tertio quodammodo ordine utraq; qualitate . H orum manifttia funt indicia , partim gttjhi apF^ 
tim experientia cogmtd . Guflufiquidemacris , er palam calida efl , ac paulum omnino fubamari habet • f|(f 'W 
tibus autem, er corpori admouentibus extrinfecus impofita, primum quidem ualde excalfacit ,cr 
laniat, polirem 6 etiam ulcus efficit . 1« corpus autem intro affumpta , tum ipfa per fefe ficca,tum etiam a . p M ^ fi 
to, perfrictio calficit,o~ fudores ciet , omneq- corpus tum digerit, tum exiccat . Ea ratione dubii 
tra rigores per circuitum repetentes ddhibuerunt,foris quidem oleo incoctam toti corpori inungentes <■“ jjch 1 , 
non fegnifntro uero affumentes,ficuti efl ditium . Quinetiam er coxendicibus eam quidam in tegritud 1 ’ 1 ^ , [cl n0 
dicis , tanquam flrenuum remedium illinunt . Trahit enim quee in profundo hierent ad fuperficiem eXterf ’ fri* { . 
adeo articulum excalfacit , cutemq ; non obfcure adurit , mcnfesq; tum epota, tum appofita admodum e lf ^ rfij 
uocat . Bonum etiam elcphanticorum remedium , non eo tantum , quod firetiue tenues humores digerat ; ' ^ 
quia extenuet, incidat ualcnter craffos,qualcs funt qui hunc morbum procreant . Sic er cicatricil> llS i - s qU 
rem reddit, cr fugillata digerit . Sed in talibus in tiino cotium cataplafmatis modo imponere uiridem \ 
cam praejiat . Quippe arefatia uchcmentior redditur ,o~ ad urendum promptior . Porro talis cum fit ^ 
rumbefiiarum morfus afiumitur ,uelut etiam cauteria, cr qu.ccunq\ medicamenta calida funt , er dcrl 0iw'g f 
partium, qu£q; facile ex alto ad fefe circumiacentem omnem qualitatem pojjhnt attrahere . ^ecterianq^^iW^ 
maritas, plane exigua efl : iterum ad qutdam ita efficaciter agit , ut qux ualentif.ima efl , nimirum cWn ^ 
tiehemcnti calori cu tenui effentia. Quare er afcandas,<y lumbricos fuccus eius aut infufus,aut e P otU * 
dem ratione aurium ucrmes,aut fi alicubi in corporis parte finuoft, aut implicata, qit£ putredine ten e 
uetwrit affetius . Siccr conceptum feu pota, f eu admota interimit, <y eijcit . Igitur incidendi qttidc<- lU Afrptf, 
f f er calorem eius,tenuitatem, er amaritudinem : abftergendi uero propter unicam amaritudinem • ^ td fn c ut fi 1 * fi 
ob omnia ante ditia prode/l : itiericis uero,fiue regio morbo laborantibus potifimum ob amaritudine « V ^ , 
re omnia amara, utpote dbflergcntid,cr expurgantia in iecinore protienicntes obfirutiiones . A d omm , 
fiedeior efl montana . KethataMn herba jlc Gr£ce , ut etiam Calamintha Latine dicitur : Arabice , ^ 
Italice , Calamintha, ^r Calamento : Germanice, Vuildenpoley : Hijfaniccja Ncuada : Gallice, P° u fi 
V 
rf 
Komi»a. 
