Apri hortcfi* 
«onfid. 
Eleofelini co 
fideutio . 
Ruelliiopin. 
non accepta. 
Oreolelini 
eonfid. 
Petrofelinu. 
Hippofelini 
eonfid. 
Marcelli , & 
Brafa.lapfus. 
Tuch. ertot. 
404 
AND. MATTHIOLI COMM. 
lice^ 
& fatiuo apio candidius : caule alto , cauo , 'molli , habente ueluti lineas : foliis latioribus , in P lin ' j c , 
uergentibus : coma rorifmarini, florum plena: dependentibus in cacumine corymbis antequa^^ 
florcfcat . Ea femine turget nigro , oblongo, acri , folido, aromatico . Radix dimittitur tenuis, 0 jy 
ta , candida , qute os commendat . In umbrofis , & paluftribus enafeitur . olerum generis , ut ap lU .. 
dix cruda , codtaue cftur . Folia cum caulibus, decofta manduntur, & per fc aut cum pifeibus P ' 1 
rantur, crudaq;muria condiuntur .Vim hanc habet, ut poto femineexmulfo uino mcnles cieat ■ a 6 
tes calfacit potu , aut illitu : urina: ftillicidio auxiliantur . Radix eofdem prteftat effe£fcus . 
Pvtant dubio procul omnes firc itatis noftr<e medici , ijq- prafertim , qui diu uerfati funt in «SS' 
medie Ament orum inquifitione , quicj; multum Uboris ac ftudij impenderunt , ut hanc medicina: partem pene A „ 
reftituerent, nil aliud apud antiquos fatiuum fui fle Apium , quam uulgare noStrum Vetrofllinumjhodie hortij jj; 
bus jrequentifiimum . Quorum equidem fententiam nunquam aufim improbare : cum noflrum hoc notis omni . 
pr<editum,quibus conflare Apium ueteres tradidere . P Unius fiquidem libro xx.cap. xi. natur alis bi flori* lt ,0 
bit . Apio gratia uulgo efl : runq; rami largis potionibus per tura innatant , er in condimentis peculiarem g ^ 
habent . Hoc etidmnum confirmare uidetur Galenus lib. 1 i.de alimentorum facultatibus , cim inquit . ^P' 1 ^ 
cetera familiari fimum eft , er ori,flomachoq . ; grati fimum . Qa<e [ane omnia in uulgari noflro Petrofllm 0 c f m 
tur. : quippe quod nobis omnium olerum famihariflimum in ciborum condimentis perpetuo habeatur ■ C£ter H ^ 
uis id uatias noflrarum menfarum cibos fiequentifime commendct-flcripfere tamen tum Chyflppus,tum qfli 
nyflus (ut Plinius auftor eft ) Apium ad cibos non admittendum,imo omnino nefas : nam id de fundorum epi" l flt 1 
bus dicatum . Ipfius quoq-, uifus claritati inimicum . Caule fxmirue uermiculos gigni. I deoq- eos, qui eder‘ n * ( f 
fccremarcs,foemit:jSLp . In puerperijsuero ab eo cibo comitiales fleri, qui uberahauriunt. lnnoccntiorem 
fe marem ■ Paf caufa efl , ne inter nefaflos fi-utices damnetur . hac Plinius . Quare mirum non fuerit ,fl r f t! ; 
res quoq ; Apio comitialibus interdixerunt . C um igitur his tum rationibus , tum auftoritatibus,notis p rif ^ 
fragantibus, conflet uulgare Pctrofelinum legitimum efle Apium, putandum quidem fuerit , quin potius 
id quod officinis omnibus fatiui Apij uicem explet , nil aliud efle , quam Paludapium ,flue Apium palufl rC \ p n' 
ntm Diofcoridi uocatum . Quandoquidem hoc in humentibus,w paluftribus locis naflitur, caule, cy filiflJfl' " fl-r 
ioribus,rarioribusq;.Eaq; propter Theophraflus lib. vn.cap. v 1 .de plantarum hifloria, de eo differt 
Paludapium , quod apud aqux dudus.cr in paludibus prouenit, folio raro,ntc birfuto conflflitfld flmil e n e 
do Apio efl, odoreflpore , figurae]; . Hinc itaq; flt , ut Kuclho minime adflipuUndum cenfeam , qui P^lgyr^l f 
Italis Macerone uulgo appellatam , Paludapium efle putat . Quippe(ut paulo pofl , atq,- etiam in proxi> t!d 
commentatione dicetur ) non paruafanc inter uocatum Maceronem, Eleefelinum, er H ippofclinum i nterce ,Jtiir fi* 
rentia . Apij porro in montibus naflentis , quod ideo Grxcis Oreofelinum dicitur , nulla a Diofloride 
liorum delineatio,nifi in eo flriptura fuerit deprauata,ut firme fttflicor . Verum Theophraflus, er P l^. 
linum deferipf :runt filij s cicutx, radice tenui , er femine unus, alter uero caule anethi .minutiore tamen . vnj,C ‘ ^ t f 
eft, ut nonnulli crediderint Tbecphraftum hoc tn loco deprauatum cfle,o~ quod ubi in Gr<ecis codicibus 
rdzC/.hA i/ct mvhu fyqtpi, id eft , filia habet cicut<e fimilia , legendum flt , y.updhta. i’yu 0 
hoc eft, capitula habet papaueri fimilia . In quam opinionem hos facile potuit adduxifle uulgata Graeca 
lettio , in qua nimirum capitulorum papaueris,non autem filiorum cicutte mentio eft.Veruntamen ego p 0 ^ « r? 0 
do dixi ) Diofcoridi s leSlionem uitidtam putaucrim,qudm Theophraili , licet contra fenferit Hermolaus- * 
ter quam quod Theopbrafto fubfcribat Plinius, efl Onbasij codex, in quo non p-nmvio , fld kovh a legitur ■ jjfp 
ea ipfe fepenumero uidi Apium in montibus na(cens,quod a Theophrafti , er Plinij pUiura nullis prorfu s n° 
det . Proucnit enimfilijs cicuta , radice tenui,zr femine in umbella anethi modo : qua omnia Apij generi » ut 
fiipulantur . lUud infuper addiderim , quod Apij longe magis proprium efl filijs conf urgere cicuta m od °L?et< 
tum laeiniatis , femine in umbella anethi indar, quam capitulis papaueri flmilibus inclufo . Sed an (f! fltP 
felinum Macedonicum uocatumjn Italia proueniat,no equidem aflerere auflm,etfi Monachi iUi, qui i n ^ c ' 
pfereje in Romanis quibujdam montibus illud adinuenifle tedentur . quod tamen (fi uera refirunt ) qi 1$ 
dem,non Macedonicum appellandum fuerit . Qjiod uero Hippofelinum uocatur, nil certe aliud efle 
quod nonnulli hodie Leuifticum nominant, t grandius plane inter omnia apiorum genera^deo uttneritd 
dicatur . Id fane notis omnibus reflrt Hippofelinum : licet Brafauolus Perrarienfis herbam Maceronem uUl fy W ’ 
tam falso Hippofelinum exiflimet, d peruerfafirta fle Marcelli interpretatione deceptus, qui prxter oi°fr 9 
tentiam,Hippofelino radicem intus candidam, firis uero nigram reddidit, cim tamen in Grxcis D ioflor' 1 > ( ott? 
ribus nulla nigredinis fiat mentio . Quo quidem argumento Maceronem Hippofelinum non e[fe,fa c f s J u ^ 
, .«at laccam ihvuu LTaj]z,jta nigra . mgi uq; euamjemme , magnitudine eruo amyiim - • i" 
( loritate fletus Marcellus, nigram Hippofelino radicem ineffe addidit in Diofcoride.Sed animaduerten « w 5 ifl/ 
phraftumeo loco non defcripflfle Dio floridis Hippofelinum, cUm alterum ab altero pluribus differat notl ’■ Rlff* 
niunt potius . Id quod ex eo confli potefl, quo Diofcoridesfttemq Galenus afferant , nonnullos inuentrt q fii 
felinum d Smyrnio nonfeparent . Quibus uerbis nil mirum intercos, qui ita flntirent, Theophrastum q u0 , quipf 
eomprehenfumfuifle . Cxtcrum hac in re etiam Fucbfius , cuius tamen pace dixerim , aperte . c 0 t ntf i: ' 
qui legitimum Hippofelinum Leuifticum uulgo uocatumflnyrnij loco in fuis clariflimis de flirpium b» 0 [A 1 ! 
