Liliorum c5- 
lidetacio. 
Liliorum hi- 
itonaex Pii. 
Martagon, & 
eius delinea- 
tio. 
Liliorum ut- 
res ex Gal. 
434 
AN D. MATTHIOLI COMM. i ^ 
Lilia Italis notiflimafunt , atque adeo omnibus, ut plane fuperuacaneum effe putem > enm ^° v ^‘ s 
addudus , nel ex nobis eorum faciem reprefentm , «e/ alterius historiam referre . Sed tamen quon a 
que mos gerendus efl , qui femper hortis nouis ac uarijs floribus refertis delebantur ; idcirco jikwwp,^,^ 
potui, quin hic infererem,qua ratione,quoue mangonio alba lilia (fi tanta fides prifcis rei herbaria ““ effeti’ 
beri poteji ) purpurea fleri poflint . Quod cum Plinius docuerit lib. xxi.cap.v ■ ubi de Li i js " 
ideo eius ucrba fubtjcienws . Lilium, inquit, rofa nobilitate proximum efi 3 cr quadam cognatione « V ^ # 
quod lirinon appellatur . Et impofitum etiam maxime rofas decet, medio prouentu earum incipiens . . a „ior e,ll f 
exceljitas maior , interdum cubitorum trium , languido femper coUo 3 er non fufficiente capitis oneri ' Mpiilbf 1 , ji 
eximius ,fblijs foris Striatis >er ab anguftij sin latitudinem paulatimfefe laxantibus , effigie ^"^Jiycis/ 1 ^ 
ambitum labris , tenuityfilo , er femine flantibus in medio crocis . Ita odor , colori}; duplex , ut alius ■ 0 1 
{ laminis : differentia angufta . 1« unguenti uero , oleify ufu folia non fremuntur . F.jl flos n0n ,l c mn ^‘fr, 
herba , quam conuoluulum uocant , nafi :ens per fruteta , nuUo odore , nec crocis intus , candorem ta # 
acueluti natura rudimentum lilia facere condifcentis . Alba lilia ijfdcm omnibus modis feruntur, q ^iti 
er hoc amplius lacryma fua,ut hippofelinum . nihilq; efi facundius, una radice quinquagenos }■?? ((t F 
bulbos . Eft er rubens lilium , quod Graci crinon uocant . Alij florem eius cynorrhodon. Laudaty- 
tiochia,cr Laodicea Syrice, mox inPhafelide, quartum locum obtinet in Italia nafcens . Sunt er 
aliquando gemino caule , carnofiore tantum radice , maiorisq; bulbi, fcd unius . N arci ffum uocant ■ . / 
genus , flore candido , calyce purpureo. Differentia dlilijs e{h er hac, quod narcifis flha ‘ nr 0 l ^J lir iiiii el11 ,# 
batifimis in Lycie montibus . Tertio generi catcra eadem . Calyx herbaceus . omnes ferotini ■ pofl ^ ifr 
florent, ac per aquuwdtum autumnum. Inuenta efl er m his ratio inferendi monfiriflcis 
Colliguntur nanque menfe luliofcapi arefcentes ,hliaq; fufrenduntur in fumo . D ein mundantibu s ■ 
■ ■ - biculi* j a jjjjiiiS’ 
fece nigri uiiu' ,uel Gratci menfemartio macerantur , ut colorem accipiant , atque ita in fero r ,, 
minis facis circunfufis . Sic fiunt purpurea lilia, mirumq; ita tingi aliquid, ut nafcatur infidum - ^ 
Lilia ( ut Anatolius teflatum reliquit ) totum annum uiridia durabunt ,/i cum occlufa filent , necdu i r 
hifcunt , decerpta , nouis fictilibus non picatis indito diligenter operculo recondantur . fic enim , 
annum uegeta manebunt . Sed ut intermedio tempore ad ufum promuntur , ttatimad folem P roiu fa'!f i[i fcfl‘ fJ * r , 
eius calorem , aperta panduntur. Porrout uicifim,cr uarijs temporibus flores pariant lilia, bu 
r 
ut aliqui duodecim digitorum altitudine obruantur, alij odo tantum,alij quatuor duntaxat profandi^ . (l „ 
fic diucrfis diebus dabunt lilia : quod er in alijs floribus fieri pollicetur . Ceterum er illud illter m 
merari poteji ,quod martagon chywift * appellant . Hoc enim radice, et fi croceo colore W 1 „ 
MARTAGON. cMdido ,Wn difadetflcuUneceaide. Yohjs 
imitatur, qua: in ftell£ , uel rofa modum intercae jjJor c ’ ; 
lem ambiunt : in cuius cacumine tenui pediculo <*£f 4 ^ r c r 
eant liliorum effigie , minores tamen : quorum . : it 
cernuntur , colore purpureo , pundis quibufa^ j! ^ 
frerfa, er ipfl odorati funt^freduq; iucundi ■ 
busfit apti finium . Porro radix ,fbliaq <; perfr tn ei ^b4 li ( f} 
abftergunt,Qr digerunt moderate. Proinde cX teii ( ''ffa p 
petunt : flquidem hac quoq-, moderate cV 1 r ° \pf l 
facultatem pojlulat . Radicem ergo toflamA c d ^ nO 0«t • ^ 
c, 
catrici 
Polia 
uero pracoquentes , er ipfe ad obdudar n b f 
mnt,non in ambuftionibus duntaxat ;f c( l a ‘1 ft n cr4 v ° 
w 
contritam anj>ufhs,quoad obducat u r cicatrix, t ,n P 
'-umalioquicr aliorum ulcerum omnium bonum I 
atrici remedium . Qtiinetiam uteros etnolUfa cic Ji 
'lentes , er ipfe ad obd 
imponunt, non in ambuflionibus duntaxat 
ribus. Sed funt etiam,qui aceto ea condientes a u L . e fi 
pore utantur . Plus tamen inefi abflergentis J t „. , 
quam infblijs: quanquam tamen nec in ea tpfa ,n , ne dit‘ i: , f t> > 
pradiximus : tum primi ordinis abjlergentium e ^ i* d 
Itaque cum aut uitiligincs,aut pforam,aut 0* Liti 
aut aliquid id genus extergere nolumus , commij 1 tb 
gfi’ 
fuis deftirpium hifloria commentarijs Puchfitff>% t . r r0 fl! ^ 
nam putauerat effe, pro eoq; depinxerat. Sed e fl ^ ^ 
fciusfadus ,hanc ipfe fuam mutauit fcntentiamd l ° p 0 j}e r,t ^ 
nos eam pluribus refellamus . 
memoria prodidit Galenus lib.vi i . jimpltciffl >■’ 
fle inquiens . Lilij flos temperaturam iniftam c ‘ ,tl j, 
tenui, partim ex terrena effentia, ex qua utiq ; ‘ n 
nem habet , pdrtim ex aqued , eaq ; temperata • 
exeo conficitur oleum , er unguentum , citra m° r . r [ Ji‘ ; - ^ 
f imulq ; emolliendi facultatem obtinet . unde fi > ’ 
