IN LIB. TERTI VM DIOSCORIDIS. 
frpofr U i ° S ' K C E s ex Syr ^ } q u °if :l(im > non defirtur in I taliam . Verum , quia eam herbam inibi etiam na= 
'xhib j r el ? ro ^ eat> q u °ddam plants genus nuper inuentum eft in H etruris maritimis , cuius hic pifturam ideo 
iicu/ci lbu,t >qu6d id a quibusdam Androfaces exijlimetur. Idipfwn ad me miflt hoc anno Vi fis Lucas Ghinus me* 
rtt Ur \ ari ft‘ ms > C r reiherbari<e per itif imus ; a quo (fi is illi opinioni fubfcriberet , er Androfaces in Italia nafce • 
hcn s / } J° n mi?Ji ex ro diffentiendum e flet, quod prster alias notas hsc planta ( ut Oribaflus ex Diofcoride tranfcri * 
i ni}uit * ^ ^ t0ta can d‘da frettatur . Androfacis meminit Galenus libro v i . flmplicium medicamentorum, ubi fic 
pcj-c u ' ^‘drofaces humida,cr acris herba efl . P oteft autem reficcata, exhibitae j; tum ipfa,tum fruftus eius magno * 
V Yln * m mouere > cr nimirum difcutere ,er deflccare. Hsc planta ut Grscis ay<f'pdaa,x.ts , ita Latinis An * 
I C j S d‘atur : Italis , Androface . 
on l! j. [ ” Ulll gatis exemplaribus hoc loco feriptum reperitur Ae®7 »' , hoc efl tenuis : quam uocem, ut fupertucancam, 
ks , c Ut: f us • InOribafio uero ^aitid eft , alba legitur : er hanc ex aliquo forte antiquo codice uertit Marcel* 
non d e f unt > q ul ubi paulo poli apwM o{,hoc eft ,fine filijs legitur , , hoc efl , cm filijs le * 
Aiplenum . 
Cap. CX XXI III. 
Asplenvm aliqui fcolopendrion vocant,a!ij fplc- 
nion,alij hcmionium:folijs eft rnultis, fcolopcndrs a- 
nimali fimilibus , ab radice una prodeuntibus . Nafcitur 
in parietibus, faxisque filiceis , & opacis : nec caulem, nec 
florem, nec femen habet. Polia polypodij modo diui- 
duntur , fubter flauefcentia hirfutaque , fuperne uiridia. 
Vim hanc habent folia in aceto fcrucfadta , ut per dies 
quadraginta pota lienem abfumant: quibus etiam con- 
tritis lienem ex uiuo illini oportet , ftranguria: , & regio 
morbo prodeft , fmgultum fedat, calculos in uefica com- 
minuit . Conceptum adimere creditur , per fefe , aut cum 
muliliene appenfa. Tradunt nodu,filcnte luna, huius 
rei gratia effodiendam . 
As pienvMj flue Scolopcndrium tam a medicis, quam 
pharmacopolis, qui plane Mauritanorum [cripta fequuntur, Ce« 
trach barbara uoce uocatur . Nec diu eft , quod noucrc rei her * 
baris periti Arabum Ceterdch effle legitimum Scolopcndrium . 
Quandoquidem antea uniuerfi herbariorum fchola Afpleni loco 
phyUitim , quam etiam uulgo Linguam ceruinam appellant ,fuis 
immifeebant medicamentis .Verum enimuero quanquam hoc a* 
deo clarum efl, ut nullus amplius dubitandi locus relinquatur j 
adhuc tamen inueniuntur e ueteribtis noflrisfeplaflarijs , qui ut 
fuam potius pertinaciam , quam ueritatem ipfam tueantur , nullo 
padoflbi perfuafum effe uolunt, phyllitim no effe legitimum Sco 
lopendrium : eo tantum argumento pertinaciter innixi, quod fui 
maiores phyUitim Scolopendriam appellauerint, quodq ; eam fple 
ni femper maxime profuiffe experimento cognouerint . Qua ta* 
men in re prorfus aberrant , ut ex Afplenij notis facile ab omni* 
.Vpote/i ; ex quibus aperti fime cognofeitur, nil aliud effe Afplenum , quam ipfum Cetrah uocatum . Nec 
°bnixe contendant , Cetrach non effe Afplcnum, quod fcripflrit Diofcorides nafci Afplenum fi = 
cVci filicula : , quibus tamen ipfltts Ceterach filia non undequaq ; rejfondere uidentur . Verum fi ij, qui 
’ e * w u idiffent filiculam, qus in montibus prouenit in itinere, quo Goritia per montes tn Carniolam itur, 
%t , l °ribus,or admodum uirentibus, ijs in pofterum, quantum equidem reor, omnis dubitandi ! occafio fublata 
filicula bsc filio exit Ceteracho perquam fimili , quanquam paulo ampliore .Vantaq ■, eft/imilitudo, 
V no,. bunc herbam injpicienti ea firme uifa fit uerum Afplenum : qus tamen effoffa radice flatmi pro fili * 
\ a U j°l c ‘ tu> ' • 'Vrsfiantifimum afplenum in Creta nafcitur, ubi repertum Vitruuius affirmat circa Votereum am* 
***> qui<t h ^ Ur ^ es Gno f on ’ C r Cortynam intcrlabitur : parte qus ad Cortynamfpedat, pecoribus fine liene inuen* 
t ey bamhanc roderent : altera uero parte , qus ad Gnofon efl, lienem habentibus, quia ibi herba iUa non ap « 
Vtirrjj Afpleni uires paucis perftrinxit Galenus libro vi ■ fhnplicium medicamentorum , fic inquiens . Afplenum 
%s , partiura,non tamen calida herba eft. H ac utiq-, ratione er lapides fiangit,zy lienes liquat, hsc Gd « 
funt qni exifliment Afplenum , er Scolopcndrium Grscisnon idem,fed diuerfas omnino plantat 
duttoritate freti. Quippe qui libro v. cap. x 1 1 .flmplicium medicamentorum de his differens, 
r r U(li Q ° con firunt, Scolopendrium ab Ajpleno fegregaffe manififle uideatur, ciim inquit . Maiores lienis 
cs Ue bementiora deflierant medicamenta, nempe capparis corticem , tamaricis radices ,flolopendnum , 
4 crfdHam, 
Androfaci» 
confider. 
Androfacis 
uires ex Gal. 
Nomina. 
Afpleni con* 
fideratio. “ 
Q»oru»dam 
error. 
Afpleni uires 
ex Galeno . 
