DfAPENSIA. 
QVARTVM DIOSCORIDIS. yu 
bram habet radicem , oblongam , ueratro nigro crafiio- 
rcm . plurimis pollet remc dijs. Ius radicis decodh: ad 
tertias, fi in ore contineatur, dentium dolores fedat : pu- 
trida oris ulcera , collutione fiftit, arteria; fcabritias, gar- 
garizatu latuigat: contra alui profluuia, & dyfenterias 
auxiliatur : item articulorum, coxendicumque cruciati- 
bus potum . Codta in aceto,& illita, ferpentia ulcera co- 
hibet : ftrumas, tumores, duritias, abfceffus,& collc&io- 
nes difeutit : ignes facros , reduuias , condylomata , pfo- 
rasque fanat . T cncrx radicis fuccus , contra iecinoris , 
pulmonumque uitia prodeft : item aduerfum uenena . 
Cum hydromelite autem, uel diluto uino, & piperis exi- 
guo, bibuntur folia contra febrium circuitus: in quar- 
tana quidem, quaternum ramulorum folia: in tertiana 
ucro, ternum: in quotidiana, unius . Ha quoque folia tri- 
ce nis pota diebus , comitialibus profunt . Foliorum fuc- 
cus tribus cyathis aliquot dies potus , celerrime regio 
morbo medetur .Illita cum mclle& fale,tam uulneri- 
bus, quamfilhilis remedio funt : enterocelicis auxilium 
pnrltant. Quinquefolium ianguinis profluuia& potu, 
& illitu fiflit.Ad expiationes, caftimonias, & incanta- 
menta inciditur. 
Tametsi unius tantum VentaphyUi , flue Qttinquefilij 
meminerit Tsiofcorides ; nos tamen quatuor eius genera uidimus 
in Italia. duorum utiq; primu a Diofcoridis hifloria nibilpror 
jus dijjentit . Secundum a primo differt, quod filijs fit albicanti =. 
bus , bir futis , er flore candido . Tertium folio erumpit p aruo , 
fubalbido,per terram repit. vltimum uero folia fvrt uitiginea,in 
partes quinque diuifa , quod aliqui diapensiam, alijSa = 
niculam appellant. Huic in cauliculorum fummitatibus,c? adna 
toru fafligijs, capitula prodeunt fubalbida, facie fragris fimilia. 
Trimum proucnit in riguis, er ferobium marginibus, cauliculis 
tenuibus, floribus aureis,e quibus fubinde femen oritur. Pedicit 
los e fe mittit, er in flngulis quina folia oblonga,menth £ fere a:* 
mula, in ambitu tamen magis ferrata . Radix illifubrubens appa * 
ret, quod quanuis negat Tirafattolus ; id tamen alijs , ut mihi eam 
effodienti,uerumej]e deprehendetur . H£c in pltires radiculas 
diuiditur, elleboro nigro crafiores . Hinc autem mirari fubit 
Manardu Ferrarienfem uirum alioqui huius noilro tetatis inge * 
mo,er dodrina infrgnem: quippe qui tam facile fibi perfuaferit , 
id legitimum ejfe Quinquefolium, quod Gr£ciheptaphyUon,of* 
ficina: uero herbariorumq; uulgus Tormentillam dicunt, siqui* 
demhsecfeptemexuno tantum cauliculo profrrt filia: Venta* 
phyllum uero quinque,unde er iUi nomen. Hoc radices elleboro 
fimiles habet, crafiores tamen, oblongas : illa uero admodu bre * 
ues,flrumofas,fimulq $ in unu compaftas globum ■ Gignitur hoc 
plerunque in incultis, fiticulofisq- locis, in altis pratfertim moni- 
tibus : illud uero in campeflribus , c r prope aqu£ dutlus , er in 
riguis . Q u£ fatte omnia aperte declarant, hac in re Manardum 
cteutiuiffe . Citer 'um nuquam admiratus fum Plinium in hoc 
(, in quo tamen a Leoniceno,ut arbitror, immerito repreheditur) 
quod libro xxv. cap. i x. tradiderit reperiri Quinquefolium , 
quod fraga gignendo commendatur . Quandoquidem ( ut paulo 
ante diximus ) Q uinqucfblij genus ejl,qu<xd quibusdam D iapeit 
fia nominatur, in cuius fummis cauliculis capitula (pedantur fra 
gis non difiimilia.Veriim etfi afferat Urafauolus in Veronenfi a * 
gro nafei Vragaria,cui quinque unicuique pediculo infunt filia, 
crqu£ fraga gignit, in cibis gmifima,putetq ; de hac inteUcxif* 
fe Plinium , quod a Verona, ut ipfe inquit, fuerit oriundus ; non 
tamen ita plane eu <i calumnia uindicaripoffe putamus, ciim Sue 
V 4 tornus 
Quinquefo- 
lij genera. 
Manardi erra 
tum . 
