/ 
£■3® 
T ; f '* ,T 
PETR I ANDR EAE 
MATTHIOLI MEDICI 
Scncnlis Commentarii , 
’ - j, i . ' ' . 
IN LIB. QVINTVM PEDACII DIOSCORIDI 5 
ANAZARBEI, DE MEDICA MATERIA. 
' Fper iokibvs quatuor libris , amicifsime Mee , tradidimus de aromatibus , oleis > v ^ s> 
Q arboribus , & earundem lacrymis , ac fru&ibus : item animalibus , meile , la£le , adipe , cerea - i 0 yer) s 
^3 ribtis ;necnon de omni radicum, herbarum ,fucconm , feminumque ratione , inboc aUtem to 
quinto differemus de ulnis , & metallicis , a uite nofiram commentationem aufpicati . i 
COMMENT ARIVS MATTHIOLI. 
V o n i A m non difficile tantum, fed quafi etiam impofibe e ff e h ut 
[cientia jut facultatis prindpijs,ac fundamentis uniuerfalibus ignoratis 
ftepofint illa, qua: dciirceps ftecihim in ea confideranda tteniunt ; ideo non , n ^ 
ceffarium, quam utile fore exifhmauiji hic in uniucrfm f filium, ac ffleta -^to* 
teria tradantur. Nam etftinhoc quinto libro nonnullorum fbfiliunt >« e 
i* 
Ariftotelis 
opinio . 
iCTlil [rUCVilTLtliT • INfl/f* Cljl liujui, ***•'* " t . . Qui* 1 
rum cum historiam , tum facultates tradiderit Diofcorides, cr ipjum Jecu 
in libris fimplicium medicamentorum ; cum tamen eorum neuter originem, 
caufas , ac alia plura in his afiimanda, ac cogno fctnda explicuerit, M a J < 
„ - - ■■ co I ilentio inuolueiida non duximus, ut quantum per nos fieri poteJl,mhU q .^pluf 
Varia f de oe- Jo/xUam rerum /tmpUcuon cognitionem >cr communem ufum fdcidt^ci nobis ititdftuM relinquatur * 
nerationela- res tam antiquos , quam recentiores , qui dc f filium , ac metaUorum materia fcripferunt , diligente 1 f i c 
pidum fenten r jm , eos utique non modo inter fe differentes reper i , fcd in aliquibus etiam contrarios . N am licet eorUtifi 
tia . ueritatis tramite parum defteftant : uidentur tamen non exuite ea omnia 'explicauiffe , qua: hac in re ^ ( t/¥ c ' 
ria ccnfentur . Fleri enim lapides , Ariflotelcs nudor efl , igne non liquefeentes exficca ignefeente cX %0 f ‘ 
Ex quibus deduci potejl, exhalationem humidam materiam ejfe lapidum liquefeentium , c quibus metalla eo t 
quo fit , ut ex Arijlotelis fententia , lapides igne non liquefeentes fiant ex calido , erficco uapore : /f/j/ 
t 6 ex humido halitu tantum . Sed opinionem hanc, qui rem altius , diligentius q; muefiigarunt ^inu^V ^ 
exift:mant,cum lapides longe minus, quam terra: ex uapore feri queant . Siquidem pului$,qui fic gig nL .j c eid l * 
aliquod ex pluribus fieri nunquam pojfet , nifi humor illi commifceretur . er omnes pariter lapides noi i n 
abfir, multa hominum opera , ac tundendi labore facile in arenam , uel puluerem tranfirent ,fi tantum ex 
cedente humore efficerentur . Quod profido haud ita fe habet . lapides nanq; fire innumeros adn t todft e * . 
folidosq J uidemus . id quod haud dubie offendit , ex iUo tantum uapore eos nequaquam genitos effe . ^ 
'lapides eiufinodi procrearentur,magis omnino fierent in fuperiore aeris regione, ut que facile ignis c i)V 
datur,quam intra terra. Quandoquidem omnibus liquido conflat, quam fiuperior iUd aeris regio ex t<e. 
rum conuerftone, citius accendatur . Ac certe ff non alias, faltem quoties gignerentur comet£ 'f ‘rjeri»^ 10 ., 
clypeicu ardentes, deciderent lapides e coelo, aut terra: . quod tamen fieri non uidemus . Et quanuis tr uS e jl A 
digiorm feriptores pluijfe quandoq-, lapides, ut Plinius , er alij quidam teftantur ; non tamen obhoc op #j f , 
fteles in aere lapides gigni poffe.Uempe is lapidem dccclo delapfum uentorum uiin 
lupides in aere fiunt ( quod plani negare non aufim ) quid obftat, cur dici non pofit , hos ex eadem, p ^ teS :ii‘P° 
Theophafii 
opinio 
quodam, (tue percolatione fit effeda, altoue modo excreta . Quoa eeji ture aliquo prora/ < p-r- Upis,l‘ e,: ^ 
bus modis tantum talis efficitur . Nec ea qnanuis proxima fit materia terr£ infignis, omnis etiam ^ c j or 04t‘ rl ‘ 
lijs quoq; modis fit pura,cr aqualis materia, ut ciirn fucci nafiuntur . Interdum quoq ; necefje ef , frf / 0 r* n > 
ijs duobus modis genitam,prius coquat , ut inde efficiat fuccum , ex quo tandem lapis, qui ll ff ue > c Q ^ neS UpU cS e ^ 
ri pofit . Verum enimuero multo magis in hoc erraffe Theophraftus deprehenditur , l^^y^^funt , 
pretiofes terra abundare crediderit : is enim ita inquit . E orum , qua in terra confiftunt , aM q ^ ypidiu* lf 
terrena . Aqued quidem funt metalla , nempe aurum , argentum , er reliqua . Terrena uero ap ’ fiff c 
cies pretiofe,dc etiam terrarum ffecies omnes , qua colore , uel latiore , uelfl>ifitudine* ali > fi£'^ 
