1 1 
IN LIB. QVINTVM DIOSCORIBIS. 
631 
Yet s ,' ^&MdoquidemfiueraeffethacTheophrafti fcnt entia , nulla quidem inueniretur gemma, qu£ translucee 
ei t C p' n tdmen luri£ > ac fer me innumera reperiantur , qua maxime peUucent . Hinc itaq; fit , ut citra iniuriam die 
tnc U ’ li0n omncs prztioforum lapidum frccics ejfe terrenas ,fed aqueds , id ejl, ex humore quodam conflatas , cui 
Heru nutlus 7 1 UAm terr£ ,n i ic * Caterim Auicenna opinio , quam fequitur Albcrtus , multo magis 
y t “- il *ac rationi eoharerc uidetur, quam aut Ariflotelis, aut Tbeophrafli ■ Quippe quanquam non explicuerit tp * 
pUce US mo ^ s f ucura kpidis materia congregetur ; dixit tamen lutum e[fc in primis lentum , cr aquam nonjim =» 
|j (| Cc,r ' >frd cum t erra permiflam . In qua permiflione ji plus terra' , quam aqu£ confluxerit , lutum dicitur , 
?9 W;e iflicctts . nihil enim aliud efc lutum , quam terra , qua permaduerit aqua : nec fuccus aliud quidem explicat, 
tion i U£ fwbttent terram , uel abraferit, tetigerit q ; metallum . Lutum enim, ex quo lapis futurus efl, len- 
> ac tenax effle oportet , ciuuflmodi illud cft , ex quo lateres cr fidilia fiunt : nam ab alterius genens luto , quod 
„i s ‘ tUS k " tore car eat, haud difficulter fleparatur , ac diffoluitur humor , tumfl non lapisex eo efficitur ,fed puh 
diut ^ Ut!lln uer ° tenxx calor primum exiccando conffijfat , efficite]; medium inter lutum > er lapidem : deinde quia 
lt< f ‘dem agit , uel acrius , lapidem gignit , Quinetiam fuccus craffus , cr lentus facile conuertitur in lapidem . 
ln Enantibus efl euidens, praferttmq ; in nobis , ciim iandudum ueteribus medicis, ac etimnum recentioribus 
Q C J etum fit , tum renum , tum uefica calculos non aliunde progigni , quam ex lento , craffoq; humore temporis tra* 
To 1 Ci ^ 0ri [ noflri facultate coado.ob id igitur translucentes gemmas non ex aqua tantum fieri conflat; fed cx pu*, 
^^“idoqifucco, qui aqua multum , terra uero tantillum referat . Siquidem fi ex aqua tantum huiufcemodt lapi * 
cerenCur > n °nutiq; mergerentur in ea proiedi , fed ea fupernatarent , non fecus ac glacies, er grando. At 
Cei, ° ln,le ^P l dum genus demergatur aqua , ac etiam cryflaUus ,cr beryUus , qua tamen, quonam glaciem colore 
mafentant , omnino uidenturex aqua conflare, fatis intelligimus, exfola aqua non gigni lapides illos . Q uxpro* 
e r ' ut w fequentibus fluo loco dicetur) plane explodenda uenit Plinij ,cr aliorum quorundam fententia, quibus 
U>tt e ft » cryfiatlunt glaciem efje , qua mue in algidiflimis montibus concreuerit , cum aqua non fupernatet . G c- 
tier, 
intUr pr£terea lapides cx lapidibus ipjis , cum flatiliorum , riuulorum , ac fubterraneorum fontium aqu£ per fixa 
Cl irrentes, ab eorum fuperfleie aliquid lapidofi abraferint, quod cum refederit , folis calore ficcatur , ac lapidefcit. 
° c e nim euidentiflime apparet in canalibus , ac foli patentibus aquadudibus , quibus nonnulla aqua calida ducun = 
. * * Ii nimirum lapideis quibusdam cruflis oblinuntur,qu£ cum tenuifiimis ramentis compada fint, exteris mollio? 
f M firmi oresq; habentur .Hoc idem apertifime condicitur in quibusdam balneis aquarum /fonte nafcentium,pr £ * 
%'inij. i n balneo fandi Philippi comitatus noflri Senenfls . Quandoquidem ex huiufce balnei aqua, particula qua * 
H ^gignuntur lapidea ,faccharum tum candore , tum etiam materia referentes , qua ufqueadeo imitantur femina 
'Ccharo contetta , er alia id genus , qua in officinis faccharo /militer conteguntur , nempe anifum , coriandrum, ac 
plerumq; cinnamomum , ut ijs capfula 'a quibufdam impleantur, itaq; aptentur, ut folatij caufa aliquos faccha- 
^ sc p conf durarum auiiiflimos decipiant . Fit hoc quoq ; in bis , qui huius aqua fliUicidio utuntur ad cerebri 
>e 1 curandos JU i quotidie caput fubijcientcs .jiquidem lapido faiUa materia, capillis circumcifis continue inhx* 
t e ^ 7 granula quadam cogitur ,accoalefcit , ab anifo faccharo contedo nihil flre diflimilia , qua nonnifi tradu 
!n ^ c J e explicant , er diffoluuntur . Idem praterea euetiit in montium concauitxtibus, acjfleluncis, qua ex 
f ° Pfltifiimim calcario conftat.quippe aquarum exfaxorum cornmiffuris Jhllicidio lapidea concrefcit materia, qua 
illarum cameris non aliter pendet , quam fliria hybe nw gelu c domorum nodrarum tedis prominent . 
^ c °dem etiam faxo calcario oritur gypfum , melitites, galadit es , er alij quidam lapides : cr exfucco , qui ex eo^ 
It '^fao^aqua contemperatur , Iapis (pecularis ,zr-gypfut,t , quod raro translucidum inuenitur . Eodem modo 
jf^nentis rubei lapidis fit hamatiles , er fclnflos : item in conimijfuris marmoris maculofl , aut eius , quod in can * 
j 0 einereum colorent refert , reperiuntur dadyli Idai , lapides ludaici , trochita , er conflmiles . Verim enimue = 
lapidcfcens omnino differt ab aqua , quafxxorum ram entis referta efl , uel quod plus habeat fedimenti, uel 
tM CdIor tJmen coquendo aquam , eam denfiorem eflvcerit , ted quod aliquid is fuccus contineat, quod uehementev 
„ ': r ‘ n g at . Ex quo ( ut opinor ) corallium maris planta , er antipathes oriuntur . P affremo materia lapidis erit 
^ c 1dd habet meatus , per quos fuccus lapidefcens imbibi poflit ,fiue isa terra contineatur ,/iue cum aquis miffus 
affluxerit , Quantobrem mul toties arbores , frutices , animantes , offa , er alia in lapides uertuntur, ut Bo/;e* 
n r ^ irt c teftantur . Quandoquidem in eorum regno pluries in fubterraneis fodinis ( Georgius Agricola audor eff) 
in ° res , int <cta fuerint in lapidem couerfx, flantibus adhuc ramis, cortice,medutta,ac radicibus . Equidem ipfe quoq; 
St, fateri poffttm,arboris ramu ex lacus cuiusdam litore mihi allatum efje, qui altera parte lapideus, ait era uero 
A' ,e “ s cernebatur . Venetijs item in magno Germanorum emporio, quod uulgo uocantil Fondaco deTodefchftqut 
ojj tCu ^ lapide fadum, Antonius Golb mercator ibi pro F nebaris agens, iucundo omniu ffledaculo, cr admiratione 
p^f^bat. id quod animalium quorundam carnibus, cr offibus,tum etiam teftaceis pifeium operimctis eueniflfe com =, 
Co >' ■ nanque in Hetrurid quam plurimis in agns,buccina, cochlea, conchula, cr eiufmodi multa aratro ab agri. 
^l ruu "tur in lapidem connerfa. Qua fanc omniahaud dubiam fidem faciunt , ita fc rem hac habere, uti dixi=- 
t tll ‘ Sc( l ut ex pra didis omnem lapidum materiam paucis perffringamus,ex in primis eff lutum,in quo multo plus fit. 
Pr~ ls tcrr a, quam aqua . Deinde eff fuccus, qui uehementifrigore congela fcit, in quo aqua ipfr terra fuperat. Sut 
hhij f€d ra, ncnta faxoru,qua aquarum decurfus abradit . Quinetiam fuccus lapide fces, qui cum in aerem effluxit, it 
. deni r , . it t ...... ..1,1* ni A .‘Cr Curru < . .-t ■» r ■ . ... 
Auicenn* o- 
piniocopro- 
bita. 
Plinij opinio 
explofa. 
Varia de me- 
tallorum or- 
tu lententia. 
Vulgi opinio 
cxplofa. 
