IN UB. Q^VINTVM DIOSCORIDIS. 
. . 633 
cot,cre f cit ’ ,nut * t <l; res Mas, quibus continetur , in lapides, ut in quodam Gothia fonte euenire pro* 
tu f Imiaua ° res teftantur . Cuius gutta foto perfufc, cum moueri, aut agitari nequeant, ab ambiente aere denfan* 
UnrtT d ^ CUnt ' pr£terea uerum eft, in montibus Pyrcnais effe loca , in quibus aqua pluuiales lapide * 
t, t e „ , ldeo fieri poffe uiietur,qu6d aquas cum terra permiflas uel fotis calor paulatim concoquat, uel infignis pro * 
p te / J ucijous caior pauiatim concoquat, uel injigms pro* 
'«oremfUcand, uis,qua terra infit,confiiffet : utroque enim modo ex eis poteji effici lapis . Neque neceffe esi 
t e ,j! n ? ere ’ m commm f ci dtam uim, qua idipfum agat, quam quatuor qualitatum, aut eam, qua ab ipfis inter fe a * 
■ tous >CT patientibus orta loco tribuitur . Sed hic nobis fubit inquirendum,cur unus tantum quandoq ; gignatur 
<0 e'*?™ P lureS Un ° l0C ° e $ ciMur ‘ Fic ‘g‘ tur ' ut arbitramur, unus tantum lapis, cum locus, qui concepit ma* 
^*' n >folidus fuerit , ac meatibus carens . Quippe conclufus calor omnem tum operam, tum facultatem undique in. 
H ' nm confer ens, unum duntaxat lapidem gignit, cr ipfum quidem magnum, aut paruunuficundum materia qua* 
C'* ' 9 !w propter plerunquefingulares d frigore efficiuntur,ciim puri fimi fucci,ex quibus conflant, rarius mul * 
fa m B ni ,n locum unum congregentur . Verum contra plures gignuntur lapides, fi locus non fuerit plane folidus, 
pau'* tibus . rc ft rtus > P er c i uos calor M e difeurrere queat : nam fi meatus pauci fuerint , calor materiam dimdcns 
krt° S j C ^ Clt ^ A P^ des >fi n multi, multos . Ad Inec plures generantur lapides non modo expr<cdiilis,fed etiam ex ma~ 
d e ^ dl,<er fitate . quandoquidem calor partem unius generis fecernens ab alterius generis parte, plures efficit lapi * 
quid tUn ^ ures e ff tcluntnr ex multis unius loci receptaculis, in quibus infufa materia in plures partes diuiditur: fi = 
l l V nt m e a frigus non minus, quam calor uiresfuas exercere potefl. Qui lapides praeterea pro diuerfa materiae mo 
! /L gm,m cxi S ui reddmtur • u f de m modis quoque glarea,^ filices fiunt : etft ij fepius aquarum impetu, qui fixa 
# >to» commmuit ’ efficiatur • Hadeims caufasexplicauimus , quae lapides , cr metalla] efficiunt . nunc ad co* 
tur progrediamur . Colorum itaq\ diferimina, quae in lapidibus ff edantur, materia •, ex qua gignun * 
j {} '.uerfitatem indicant . unde unus,<y idem lapis fape uarios colores confcquitur, quod fiat ex diucrfl coloris ma* 
> f ‘fi deinde caler, cum ipforum lapidum fit opifix,coloribus materiam inficit: nam obfiuros ipflus colores iHuftra * 
‘tllujlres uero obfiuros reddere potefl. Cuius effetius exemplum clarum habetur in coloribus ijs,quibusfi£lilia ua 
PfgHntur . nanque colores omnes , qui ad uafa fidi lia pingenda , uel inficienda parantur , anteaquam in fornacem 
Qpciantur, ab his plurimum diftant, qui in fidilibus ipfis igne torre fidis, poflea uifuntur . Quandoquidem et fi fi*. 
. 1 aris fquanut fuper porphyrite lapide lauigata , admifta aqua , infida rufi colore , aris Rrc modo ,appareant ; 
&CHI tamen firnacis experta , uiridia efficiuntur . Sicut er color , qui ex fini fquama paratur , melinus efficitur . 
etiammm , quem figuli nofirates uulgo uocatit zaffara , porphyrite lapide lauigatus , colore fubnigro cruda 
1 t ucfidilia tingit : fid igne percodus , in cerulaum praflantifimum mutatur , ut nobis aperte declarat cxrulcus , 
'Pulcherrimus lUe color, quem uulgo pidores uocant Smalto : is enim ex ipfo lapide zaffara nominato , cum uitro 
flto in uilnarijs fornacibus efficitur . Verum hanc colorum permutandorum facultatem in frigore non mentas. 
I7 e l <P ,des * ‘Pf° colortm '«ndem feriunt , quo prius eorum materia infida fuerat . Ex his adduci poffu * 
" 0n , tmeYC credmit H Uod plenquefluuiorum, ac torrentium filices coloribus in fuperficie tingantur : quo * 
», 0 >n p do aquarum inundatione madefiant, modo folis calore fucentur . Solis enim calor, d quo filices ipfi xfiate si* 
kjiy tnte dde ° incalefcunt, ut uix tangi pof.int, ipforum quidem colores ( ut fidilium firnax) facile immutare po* 
d 0 >,Ccf id magis euenire conflet in eorum fuperficie, quam in centro . Differunt cr metalla in ter fi colore, filen* 
jof c 'f-porc , odore , pondere , er facultate . Color primum uarius in metallis conficitur, nam unumquodque fuunt 
fit ltUl " c °i° rcm • Aurum fiquiiem inter metaUa ideo fului coloris efl,quod calor uel terram in flauedinem quandam 
Vi v >,Ct ram uerterit , anteaquam cum aqua mifieretur , uel fuccum ipfum mox futurum aurum . Aes uero fiam colo = 
m 1 ^“bet, cr eum equidem fubrubrum,eo quod terram nonnihil impuram adu /ferit calor . Ferrum autem fubnigrunt 
d c 1 P r °P f er terram ualde impuram, er adufiam . Argentum porro candidum eft , quod terra cius fuerit alba . E a*‘ 
[ut in c f tcns fi n gulis colores mefligandi ratio . Sequitur deinde eorum fflendor , er nitor , qui ab aqua tantiori 
d, tnt ' diximus ) prouenit . Ex quo fit, ut quanto humor ipfi tenuior, denfior , puriorcf; fuerit , e 6 metallum niti • 
fflendidius efficiatur . quam ob caufam reliquis hac in parte praflat aurum . Atq; hinc etiam faporem odo * . 
^ /ibi metaUa afii fiunt : dum enim aurum igne comburitur,terr£ ipfius fynceritate, qu£ optime cum aqua com * 
i-p 4 e ^’ fumum perexiguum, cr uix finfibilem emittit, er dulcem,ac fuauem magis, quam foetidum . Argentum ue* 
fc t °, ntr * j quod terram impuram , licet combuftu difficiliorem obtineat , plus fumi crudat , quam aurum , cr fub * 
gji 'r u,n quoque odorem exhalat . Sed tam firro , quam £ri multo maior fumi copia effunditur , atque una odor lon * 
U ' ' d i°r, quod fiilicet adufiam contineant terram . 'Plumbum denique acflagnum, ob aqu£ redundantiam , hebe* 
c o Q i >nodum odores promunt . Nec alia de cdufa. tum £rea , tum firrea uafa, qui rem hanc feite cognouerunt, ab ufu 
bioj‘ nar '° abdicauere , quam quod aduft£ terrx, quam pofiident, ualde amara qualitate cibi omnes , qui in huiufce * 
His uel coquuntur , uel parantur , uel afportantur , uel reponuntur , facile infici pofiint . Id quod non modo 
,n *lc afficit, cr exafferat ; fid etiam in uentriculo naufiam, cr fubuerfionem commonet . I nhoc ergo admo* 
^m-^ dr,os uo ^ umus > ut ^ horum uaforum ufu caueant : nam quandoque compertum eft , q u ^ mct [[ cs - 
r 1,1 ««&> £reo ( quxfuit pharmacopola: ud ignauia,uel imperitia ) decodaffiua ac periculofa intulerunt £<* 
hy/^ptomata . Pr£terea metaUa omnia ponderofifiima funt : cuius reicaufa eft ^nfitasipf^qu^ fiquitur bonm 
kyn t ctim a qu<* permiftionem - Hinc fit , utgrauifiima quaque pondera metallis liquefadis fupernatent , modo ma* 
te/ thallorum quantitas , quam rerum , qu£ ipfis demerguntur . At huius rei experimentum quotidie facere H * 
Vfi ir gentum uiuum in aliquod uas infundatur , cicj- metallica pondera fuperponantur , auro cxccpto , quodfo*. 
* ter ‘ xtera fundum petit, quoniam plus c£teris ponderet : argento enim uiuo ipfi pondera non aliter fuperna* 
^pre hendentur , quhnaqu£ ligna . Q£term aurum in ipfo mergitur, non modo quod ponderofius fit ; fidi 
diam 
Cur pauci, 
cur multi ta» 
pidtj fwuc. 
Lapidum co- 
lores vnde ua 
rij. 
Metallorum 
differenti* 
plures . 
