IN LIB. QVINTVM DIOSCORIDIS. 641 
^ tn ter 3 aut interanea rheumatifmum fentiant . Conuenuintfudatoribus,& quibus corpus immodi- 
0 nidore digeritur , maxime alba , vetera , & odorata . Quae tamen vetullate dulcefcunt , renibus , ac 
cll c* accommodatiora redduntur : vulneribus , inflammationibusquc in fuccida lana imponuntur: 
tra vlcera,& phagedaenica, & fluxionibus obnoxia commode perfunduntur. Qua: marinam non 
Cc Perunt,auftera,&ralba, ad fanorum viftus vfurpantur. In his prxftant Italica, Falernum, Siir- 
^flnumjCecubum, Signinum, & permulta Campania:, & Parnetypianum abAdriatico finii 5 & Si- 
fj c l u °d Mamertinum appellatur . Ex Graecis Chium , Lesbium, & Phygelites ex Ephefo . Craf- 
o ller o , & nigra ftomacho negotium exhibent , inflationem pariunt , corpus augent . T enuia tamen , 
1 , ^, a uftera ftomacho profunt, & minus carnes alunt. Vetera valde tenuia, & candida vehementius 
r ‘ n amciunt,& dolores capitis mouent, ncruosque largius potatentant. In media aetate, vt a fepti- 
, 0 a nno , potui faluberrima funt . Modus autem pro aetate , & tempore anni , & confuetudinc, & qua 
uini definiatur . Non fitire,& modice cibos prolui, optimum eft praeceptum. Nocet ebrietas 
maxime afsidua: fiquidem obfcflbs neruos quotidie remittit : Iargiorq; potus acutorum 
j. 0r horum adfertinitia. Mediocris tamen uinolcntia aliquot diebus, maxime poli aqua: potus, vti- 
nan que modo quodam ex alto euocat , fenfilcsque expurgat excretus ,& per caeca corporis ducit 
^ lra cula. Sed aquam poft vinolentiam bibere oportet: fiquidem valetudinis alicuius gratia fades te- 
rtiae remedium adfert frigida. 
h nS * v M profido Vinum fit liquor omniuin fttxuifiimis , pracipuum humane uiu bonum , <tc praftantifiimum fub= 
ilu % uit alium ffiir ituum regenerator maximus , ac omnium corporis tum facultatum , tum fundionum inflaurator 
Wnou ycor latifket tueatur qifummopere , nulli mirum effe debet , quod plantam , qua frudum ftrt , ex quo uinum 
P^mitur, uitem , quafi uitam,xppellxuerint ueteres. Verum non ob id gaudeant , iubilentq; ij , qui uino nimis indul- 
^ >quod ego ipfum totlaudibu s extulerim . quippe cum omne extremum ( ut in communi prouerbio eft )(lt uitio* 
uinum immoderate , cr plus quam deceat , bibatur ,periculofos atque horrendos ( ut mox dicetur ) procreat 
. Alias fl in eius «/« temperantia adhibeatur , tum ad alendum , tum etiam ad roborandum corpus omnium efr 
■ c $imum habetur . quandoquidem purifiimum generat fanguinem , ocyfiime in alimentum uertitur , concodionem 
? Induis corporis parte adiuuat , animum addit , cerebrum purgat, intetletium excitat, cor exhilarat , ffiintus uiui * 
urinam ciet , flatus difeutit ,innatumcalorem auget , conualefcentcs impinguat , cibi appetentiam imitat, fan * 
l, turbidum clarificat, obftrudiones aperit, alimentum in uniuerfum corpus defirt, colorem conciliat , er omne 
. c °rpore excrementofum deijcit . Sed fi modus abfit , cr fine ratione , ac temperamento fumatur ingurgiteturwc 
1 Ho 4 facere folent ebriofi) ex accidenti totum refrigerat corpus . neque enim fecus nimio eius potu ( ut Galenus in * 
IT ) innatus corporis calor fuffocatur , atque parutis ignis magna lignorum flrue extinguitur . Frater ea cerebro , 
medulla: , ac neruis inde exorientibus obefl . hinc fit , ut principe hac parte affefia, temporis tradu maximi,et 
v . .^ c <o/r concitentur morbi , nempe apoplexia , epilepfia , paralyfis , tremor , {lupor , ephialtes , catalepfts , con *■ 
H uertigo , articulorum contratlio , lethargus , phrenitis , deftiUatio,furditas , accitas, cr oris labiorumq; di ■= 
J nt '° • Q3 metiam uinum intemperate haufium , bonos corrumpit mores . nam quod homines contentiofi, loquaces, 
, 1 «ejq. fi a m, quod furant, menteq j moueantur, quod deniq; alae, libidini, ac reiuenerea femper firemdulgeant , 
J n ° l{ 'mriquam homicidia committant, nuUi uerius adfcnbendum eft, quam uino immodice fumpto. Adde quodme- 
dikipat, fenfus omnes perturbat , afiiduos morbos par it , cr repentinas mortes adftrt : ne fingula perfequar , 
infere longum effit, cr audire molejlum ijs,qui nimium uino dediti funt . Caterum Vmum magis feneOuti, 
N reliquis retat ibus conuenit . id fiquidem frigidam fenum temperiem, talem annorum multitudine redditam, tem* 
pttrfc mulcet Ver ion pueris , ac adolefccntibus ad utgefimum annum ufque minime concedi debet , fi Galeni fen « 
fubfcribe'ndum elTe putamus, qui libro fecundo de tuenda fanitate, nil aliud affent uinum effe pueris , cr adolc. 
exhibitum , quam lg nem igni additum . Cauendum quoq- eft, ne in ardoribus ajiatis uinum niue,aut glaac, 
J&Hdifiima aqua perfrigeratum hauriatur : quod cerebro, neruis, pedori, pulmoni, uentriculo , mtefiims, fiple s 
fenori , renibus ,uefic£ ,utero,dentibusch maxime noceat. Quare admirar i non licet, fi tempore uinum arte 
bibent es coli, cr ucntriculi cruciatibus afficit . item conuuUiombus, refolutimbus , apoplexia,fpirandt 
J.^ate, urina r fupprefiione, calculo, uifcerum obfirudione, aqua inter cute, ac pluribus ahjs grambus , cr per* 
/L morbis . Froinie fcitifiime Galenus libro de cibis boni , cr malifucci , hxc prodidit . Q£t non exercentur 
^ ciirn uehementi calore urgentur , fontis aquam bibant , nims* cr uim refrigerati ufum uitent . Hxc 
C ywiw is protinus nullam iuuenum corporibus fenfibilem Lefioncm inferant ; fenfimtamen,occulte^crefcentcui 
tt Clt ’ ni ‘ tn *t«s progreffu temporis inclinauerit*rticUlos,ncruosq;, er uifcera qs morbis uexat, qui uel difficulter 
fo 0 *»», uel omnino tolli non poffimt . AdUc in tuenda fanitate diligenter procurandum eft, ut uinum , quod in 
1* “ Amenti gratia quotidie fumitur ,fit mundum, purum, clarum , odoratum , crjapore j ucundum : nanque corru * 
c 0 f> Abitum, impurum, odore graui,& guftu ingrato, non modo toti corpori noxam infert ,fed etiam fanguinem 
Mu Ylt>npit ■ Quapropter filicifime fuam tuentur fanitatem , qui regiones incolunt , in quibus optima uina preue* 
• Wmadmadum in Goritienfi comitatu, ubi fane generofifiima uina nafcuntur, nimirum Fucinum illud antiquis 
C CcUh ™um , necnon Vipacum Mi bonitate proximum . Hac quidem parce modefteq. p 0 ta ,ad tuendam fanita * 
' l C! r, £« conferunt . Id quod ipfe experientia in me fida comperi , atque etiam omnibus ingenue teftari poffum . 
tf.. ci<ni multis ante annis diuturnus uentriculi dolor male me habuiffet , quem totius corporis imbecillitas confecutd 
. :C5c bucini, cr vipaci tantum ufu,mepriftinam meam fanitatem» cr integrum robur adeptum effe certo fcio. 
Hh 3 
Vini faculta- 
tes varii pro 
modo vfus. 
vinucui jeta- 
conueniat. 
