«44 AND. MATTHIOII COMM. 
negtfio mifld, uel verbum alterius loco ferctum . Auget nobis fufticmm Mufrius* 
de compofitione medicamentorum, ubi ea de Melicrato , id eft Aqua mulfa feribit , qua Diofiorti ^ CC£ P ^ ^ 
poffunt, inquit primum,Cruda utuntur ij ctc. deinde, Cotta uero exhibetur &c.Hunc ficutus fortajje R uc ^ 
ttifimus , uulgatam illam lettionem ut deprauatam reliquit , er alteram ut ueriorem accepit . Addam mjup > 'i 
ratio ex ufu Aqua mulfc fumptafiutdet , ut cruda magis quam coda aluum deijcere , autuomitum ciere poj 
Aqua , 
Cap. XIIII. 
De aqjis in uniuerfum deeernete , propter locorum proprietates , & peculiares natu t » 
lum, & alia pleraque, difficile eft. Magna tamen ex parte optima eft dulcis, fyncera,nul nis ^ 
no qualitatis particeps,& quas ne minimo quidem tempore in praecordiis commoratur . ad hae ] 
facili uia fertur, &citra moleliiam,nec inflationes creat , & minime computrefcit . 
imis quidem uerbis de potabili in uniuerfum aqua differuit Diofiorides ,ita ^ 
termiferit ex his , qu<e in optima aqua requiruntur . Quare fi nobis effit ijs tantum facienda 
Aquarudiffe Pavciss 
tentix,&h- plane notam pr£termiferit ex x _ , „ , 
culcates . q u i rerum naturalium periti funt , non oper<epretium txiftimarem , hoc in loco plura de aquis commetnorar ■ ’ ^ 
quiahofce commentarios in fiudioforum , er imperitorum poti fimum gratiam condimus ; ideo non filum dq . j 
i Ituaiojorum , er imperitorum pottpimum gratiam condimus ; ideo nonjw” > a rl n 
omnium , qua in communem tam cibi , quam potus ufum ueniunt , tum qualitates, tum facultates hic breuiterPJ^ 
i , qua /ponte nafcuntur , er fibi metallorum , catcrorumq; fbf ilium uarias ucndicant / ^ ( 
: illa aqua ad potandum laudatifima cenfitur,qua clara , pellucida , tenuis, pura *Pfi. e f c it, 
Ztrftporum omnium expers, leuisq j reperitur : necnon qu£ igni admota cito calefit , remota uero ocyfiimefro 
guftu iucundo : qu£ denique celeriter pr£cordia pcrtranfit,crfine uUa uentriculi molejlia labitur,er f ece 1 ; 
autem ea effe folet,cuius fons ai orientem folem erumpit, currit^ fuper lapides,out arenam , aut purifi matn , ^ 
qu£ affate frigida , hyeme autem calida manat . Omnium tamen prafiantifiima efl pluuialis , eaeji prafi rt . ’ ^ , 
affate media pluit ,filente coelo , Huic fere illa refpondet, qu£ eodem tempore cum tornitruis defiendit,to> u ^ 
proprie appellata . At ea,qu£ maxima aeris , ac uentorum procella , terrifico tonitruum , fulgurum , CT 8 j e nd] 
impetu, ex uelociter concitatis nubibus calo demittitur ( ut in commentario libri fexti epidemioru feribit 
in humane uit£ ufum admitti non debet . Porro aqua cifiernarum non tot fane laudibus commcdanda u r etlt 
quam plurimis medicis laudetur . Siquidem non modo noxia exifiit,quod mifcella qu£dam fit diuerfarum^ 11 ^s 
in diuerlts anni teporibus inibi colliguntur ex pluuia,tum ex grandine, gr niuibus hyemali tepore in tettis C ° c !/(fir^ i 
fcd etiam quod aqu£ omnes flationaria putrefittioni facile fint obnoxia. Quo fit, ut aqua in cifternis coU?\ L,iali 
rette expendamus ) fyncera pluuiali minime fit comparanda . Dicendum igitur erit, aquam fic afjcruatdin e0 K ^ r o 
fyncera deteriorem effe,quo magis fuerit niuium,ey grandinum liquationibus commifla . Quandoquidem ( M f 1 . m* 
de bonitate aqua feribit Galenus') qua a. niuibus er glacie colliquefcit , concottionem impedit , urinam c0 ,? c !iiifi 
{lus , pulmonem , ac uentriculm male habet , conuuifiones , laterum dolores , er flatus generat . Quodati iie ^ 
non euenit, quam quod cum in glaciem, uel niuem eoncreuit, omne , quod tenue inerat , deperdit . VutealtS P^^nto 
gratiis quidem eft , agreq-, conficitur , nec flatui quidem poteft , quod fit putredinis omnis expers : uerunt^/f ^ , $ 
minus fuerit damnanda, quanto frequentius hauritur, uel fi efubterraneo fonte fcaturiat . Sequuntur l<* cU r , , ^ 
tur,eaab alimentorum ufu abdicanda funt,niftlongo temporis tradu magnis fittihbus afieruata, ac def £C 
refeant , grprorfus expurgentur . ut Romani faciunt cum fui Tiberis aqua , qua pra cateris hacfacuUat^P ^ 
clardfafta,aAcentum,zrpluresannosperduret incorrupta . Adhac noxia funt, qua plurimam terr£ < d qiii’ 
confequuntur , quod non modo uifcerd obfiruant ;fed er calculos in renibus , er ueflea procreent . CaterjM V * ^ 
qua lapideum admittunt fuccum , de quo fatis diximus in prima huius libri commentatione , prorfus uitandfJ^ ^ 
qua potantes fir angulare pofint , eo fane modo , quo epotum gypfum . quippe ha arterias obfiruentes fr 1 ? 1 u 
fitum intercipiunt: quin er alimentum itt corpus defrrri prohibent . Quocircahuiufmodi aqua potabile* n 
neq; in ciborum coquendorum ufum recipienda . Quemadmodum nec illa fanis probantur, qua fal > unl,c ^ o* i 
thum , alumen, er alia id genus concreti fucci continent . quanquam omnes in medicina ufum ueniunt . f ^ j,j * 
mnes pradiftis excalftcicntibusmedicamentis refrrta fint , frigidis, er humidis morbis laborantibus utm 11 
bentur : ijs uero noxia funt , qui d biliofls uel acribus proueniunt humoribus . Salfa ,fi bibantur , pituiMM ‘ ] ^ ^ 
fanguinem in uentriculo concretum diffoluunt , aquam intercutem cxiccant > er obtfa corpora extenuan • 0 , 
confumptis potantes fiticulof os reddunt , uentriculum ladunt , inteftind abradunt er fcabiem, cr pruritum? 
utpote qua non obfcure fanguinem acuant , er fua falfedine adurant . Clyfieribus infufa pituitam attenuan > ^ 
trahunt, er ex ea prognatos dolores mirifice tollunt . F adis ex balneis aqua cutem fubeuntes refoluuntur , ^j^ii 
lius fuerit morbus : frigidi nemorum dolores mulcentur,pe£loris fluxiones cohibentur ,excalfit$ uentncu 
tati obnoxius > er bumiditate languefietis : quin zrpituitofa fiabies curatur. Tollitur quoq;, uapore ex ifr 
accepto, tum capitis grauitas,tum aurium cruciatus: fotu uero frigidi tumores ,er totius corporis . 6* 
Nitrofa,fi bibantur , corpus perturbant, pituitamdeijciunt ,fceminasprolificas reddunt , V ffrumas t , 
A falfis ha facultatibus non difiident^ratcrqudm quod in omnibus iUis ualcntiorcs funt » no adeo tamen a » ^ 
