Nomina. 
<S<s8 AND. MATTHIOLI COMM, 
meri neque acre erit , neque morddx , neque difcufforium ,fed emplafticum , er refrigeratorium : facultatis atu&f 1 
diflimiUime , tametfi er illa conficiatur aceto £s diffoluente. Torro cerujfd adufla in Sandyci , quam uocant,tran/l > 
medicamentum fripfo tenuius,nondu tamen excalfaciens . Ii£c Galenus . Ex quibus liquido patet , Sandycem&J * 
danebam maxime inter fe facultatibus pugnare . h£c nanque Galeni, er Diofcoridis teftimonio arfenicimodo c ^ 
nem exurit , er cruflas fua uebementi uredine , ac caliditate , morfuefe uiolento excitat : iUa uero nulla fui parte e 
calfacityfed potius refrigerat. Id quod in uulgari offleinaru minio facile deprehenditur . Sandycis meminiffe ui e 
'Vergilius in Bucolicis , dumbis uerflbus cecinit 
Ipfe fed in pratis aries iam fuaue rubenti 
Murice , iam croceo mutabit ueUera luto . 
Sponte fua Sandyx pcfcentcsuefiiet agnos. 
baftenus poeta . Ceruffa, qu£ ita Latinis ,4'^'Smv Gncis appellatur : Arabibus, Affidegi,feu Affdagi : I 
lis, Cerufa : Germanis, Bley uueisz • H iffanis , Alualyalde, er Blanquet : Gallis , C erufe . Qu£ uero rdrfvZ Gr<e f 
ce , Sandyx item Latine uocatur : Arabice Afrengi,Sarcbon, $andicon,Sandax , Syrengi,fiue Serengi • ltaU ce> 
Sandice ; vulgus , Minio . 
Chryfocolla , 
Cap.' LXIIII. 
Chrysocolla laudatifsima Armeniaca, colorem porri quam fimillime reddens. Secundu 
locum fibiucndicat Macedonica: & proximum Cypria, quo in genere praefertur pura : dam^at u J’. , 
epux terram, aut calculos collegerit: Ratio lauandiharceft. Tufam infufa aqua, mortario cxp a 
manu ad pilam uehementer fricato , & ftatim quam confederit , colato . Alteram infundens aq ua(I ^ 
rurfum terito . harc uicifsim profequere , donec pura , fynceraque fpecletur . dein ficcato in f°* e ’ 
ad ufus recondito . Qm>d fi urere uolucris, ex ea terens quod fatis efleuidebitur, patinis fupra car 
nes adponito ; & alia facito, quje fupra diximus . Dos chryfocollae ad purgandas cicatrices : excre f. e 
tem carnem coercet, adftringit , purgat , excalfacit, & modice corpus mordendo exeft . Inter n> c< * lC 
menta intelligitur , qua: uomitiones concitant, & necem inferre poffunt . 
Chryfocolla: Chrysocolla, ut Tlinius efl audior lib.xxxm. cap. v. naturalis hiftori£ , humor efl in P utel5 ^ 
i oria . per uenam auri defluens , craflefcente limo rigoribus hyberriis , ufque in duritiam pumicis . Laudatiorem eande ,n 
atrarijs metaUis,cr proximam in argentarijs fieri compertum efl . Inuenitur er in plumbarijs , uilior etiam aur irl ^ 
In omnibus autem ijs metallis fit er cura , multum infra naturalem illam, immiflis in uenam aquis leuiter hyem e t0 ’ 
ufque in lunium menfim . Dcinfrccatis in I unio, er lui io : ut plane intettigatur nil aliud chryfocoUa,quam 
tris . Natiua duritia maxime diflat , luteam uocatit . er tamen iUa quoque herba, quam luteam uocant , tingitUf’ . 
tura efl , qu£ lino lan£ue adfuccum bibendum . Tunditur in pila , deinde , tenui cribro fecernitur , poflea l nolri^’. ■ 
deinde tenuius fle cribratur . Quicquid non tranfmeat .reperitur in pila , dein moUtur\. Tuluisfemper in citi* oS , 
geritur , er « aceto maceratur , ut omnis duritia foluatur . Ac rurfus tunditur , dein lauatur in conchis ficati ' 
Hactenus de chryfocolla Tlinius . Caterum feplafiarij , quemadmodum aurifices , ChryfocoUam uulgo Borrt cC u °* f 
eant , Mauritaitos fecuti : ckm tamen pauca admodum in officinis reperiatur,qu£ fyncerifiima dici pofiit,cr c °l 
loreflt uiridi porraccoq; , ut Diofcorides inquit, et pY£fiantifiima expofeit . Siquidem fubnigr icat htc,nec^ iC . fl 4 o 
parte uirefeit . Quxfaturato colore uiret ( ut mea fert opinio ) in terarijs tantum metallis foditur : qu£ nigr^ ’ 
plumbeis , qu£ albicat , in argenteis : er qu£ palle fcit , in aureis . Vnde mihi facile perfuafum efl , QhryfrcoU^l' 
narium colorem ueniicare ,prometaUorum,in quibus foditur , ratione. Torro fattitti ex alumine rupeo ,fi* e 
tro, ac etiam alijs quibufdam admiflis, copia non deficit . Idcirco aurifices,qui ea ad aurum ferruminandum ^ 
tiflime utuntur , ipfam magna quidc diligentia frligunt . quanquam er tp/t plerunque decipiantur : tanta in oM’ 11 
efl impoftorum aftutia . Tr£ ferunt auro ferruminando illam , qu£ lutea efl : tametfi in medicamentorum ufr’ 
flantiorflt uiridis . Titetiamnum chryfocolla (ut Diofcorides prodidit libro fecundo in urina mentione) e%P uer 
Chyfocollae rum urina in areo mortario, piftiUo item areo fubcalenti fole tandiu dufla, ut unguenti modo crafTelcat . O3 od 
Nomina • 
, - . :alijueroid,qud . 
tario , pifliUoq; areo, ex pueri urina praparatur : id quod quidam inter aruginum diffrrentias numerant. Satu» 
rocfl ipfum praparare tempore afliuo, aut certe aere prorfum calido , urinam in mortario terrentes • Pra/M 
tem as , ex q U0 mortarium pifliUumq ; conficias , rubrum fit . Ham quo as tenerius fuerit , eo plus circumagendo p 
fliUo deteritur . Hoc medicamentum aptifiimum efl ulceribus contumacibus, tum per fr , tum alijs mifium,ut in op 
de componendis medicamentis referetur . Nunc autem id nouiffrfat efl , quod quanto plus quam ChryfrcoUa 
ea. deflccat , minus q; mordicat , tanto etiam ipfam excellit tenuitate . Ipfam tamen ChryfocoUam iUamfi uras, w* 
to tenuiorem efficies . vt Gracis wvroiokte , , ita etiam Latinis ChryfocoUa, er A uri glutinum appellatur : A 
bibus , Tincdr : Italis , chrifocoUa : Germanis , B orrafr : Hifrdnis ,Atincar , er Bomx . 
