Armenij lap 
dis uires e: 
Galeno . 
Nomina. 
Coerulei la- 
pidis confid. 
Mauritanoru 
tutela . 
67O 
AND. MATTHIOLI COMM. 
donec una fuperflt , cr cum excolato decodo , Amuthei lapidis , quem Grxci Armenium uocant , tertiam drachm 
partem terito , ac confidenter exhibeto . nihil enim periculi efi . Itaque nofje operatpretium e fi , quod Armetnu pe* 
nitus reuomitur , nihil mmorabile furfum efferens ,fed , cr infirne modicum quid pauldtim , cr in pluribus fccfl l " 
bus effert . htee Aetius. N ouit preterea Armenij uires deieclorias inter recentiores Gratcos Aduarius , Utuidef 
i efi , in fuo de compojitione medicamentorum libello . Verum alias ab illis Armenio lapidi uires reddidit Galenus < 
i bro 1 x . fimplicium medicamentorum , his uerbis . Armeniacum uim habet extergentem , cum leuicula acrimonia ,& 
leuifiima adfiridione . Itaque tale cum fit, ocularibus mifcetur facultatibus . E tipfo per fefe quoque ad pollinis fo* 
uorem redado , utimur ficco ad pilorum in palpebris incrementum : nempe ubi prx bimorum acrimonia partim e*‘ 
ciduntypartim uero nec crefcunt, nec aluntur . Siquidem depa&is his acrimomjs, in bonum nature habitu P‘ irS J' C * ,« 
ducitur : cuius ciim alia fint munera, tum etiam producendi , incrementum prehendi , ac roborandi, qui in palp c rl 
funt pili . quippe cum prima , cr ex proftjfo » quedam fint medicamentorum opera : quedam uero mediante natur£ ’ 
que animantium corpora difi>enfant,ed!intur,uelutque in his ip fis calliblephara nuncupant . Ipfa enim partes m° 
ratefofas mediocriter deficcant , pilos corrumpentem humiditatem abfumendo . que ubi abolita efi tum natura* 
proprias redit adiones, nimirum fublatisjque hadenus ipfi impedimento fuerant . Lapis, qui Grccis titos *P. utv 9 ’ 
Latinis Lapis Armenius cognominatur : muritam , H agiar Armem : Italis, P ietra Armenia . 
Coeruleus Lapis. 
Cap. LX VI. 
Coervlei origo cx serariis metallis in Cypro . copiofior ex arena litorali fecundum quof ^ a111 j0 
fubcauatosfpecus maris inuenitur, qui magis probatur. Eligi debet inebriatus. Vritur ut chald txS ' 
lauatur ut cadmia . V im habet reprimentem , ik modice erodentem . cr 11 itas gignit, & exulcerat • 
Coepvlfvm officitue Auicemic do drimmfecuU, lapidem Azuli,uel,Lazuli uocant. Probatifi&f^f* 
JcmtiUis aureis emicat . Lapis hic ( ni fallor) cum Armenio non obfcuramhabet cognationem , quod non modo ut^v 
fimul in 'tjfdemproueniant metallis , promifcueq t; oriantur -Jed quod etiam ijfdem firc uiribus pr editi fint *d & iri 
bilem deiiciendam . quo fatim efi , ut Maunt anorum quidam alterum cum altero inepti fime con fuderint . cx ‘ e 
riim quoniam tradidit Auicenna , cm fubfcribitMtfues , coeruleum (lue ( ut eorum nomine utar ) Azulumfejfi^’ j 
putrefacientis effe facultatis , non de funt erecentionbus , quieum deteftentur , quemadmodum er catapotia, q u£ ^ 
atrabilUrios affetius ex lapide ipfo coeruleo pafiim in pharmacopolis parantur : e quorum numero ed Puchfiuf ,n 
dicus nofirat xtatis celebris , in fuis paradoxis . Verum quatiuis confufe fatis de Coeruleo , er Armenio f cr 'g , 
uerini Mauriiani ; non tamen obfiat , quin ij bilem atram pellere queant . \d quod priores ucteresq; Gr £cii$ ^ 
rauerunt ,ttel filentio difin.ulauerunt . Porro Galenus, etjl non explicuerit eceruleu dtrabiliarios humore! ^ cef ’ 
tamen fciipfit dcijcent e u habere facultatem. Qjiod cumjortaffe perpenderent Arabes,qui multorum medfia ,,,e a 
torum , qm Graas mcogmtafuiffe uiientur , fuere indagatores, inuenerc tandem fado plurieS^. 
Io , coeruleum atram bilem peculiariter deijcere .Sed fi (ut in p recedenti capite ofenfunt efi ) ufq ■ ad A/exd# 4 f ' *' 
tem e ueteribus nemo nouerat Armenium in detrahenda , citra noxam , atra bile facultatem habere albo uera tr °^* 
rem, mirum quidem non fuerit, fi etiam longo pofi tempore,id fcripferint Arabes , tiel quod ab eo firtajfe acccp erl f’ 
uel quod ex fi ipfis id facultatis Armenio ineffeadinucnemt . Praeterea cum Armenium, er Coeruleum nonf>^°, "! 
ijsdem proueniant metallis (ut in pluribus Germani £ locis nos ipfiuidimus ) fed fimul , promifcueq; oriantur,*^ 0 ?, .9 
Ccrulei fruflnm, Armenij non modicum contineat ficut c conuerfo , refte quidem exiftimaripotefi,pari ftrefi cU * 
te, uel no admodum dijfiari hofce lapides effe prxditos . Hinc itaq; fit , ut mihi plane Mauritani k F ucbsij, & 
calumnia uindicanii uideantur . Quippe cim cernerent naturamhos lapides promifeue, indiftinfteq; progt&^t ■’ 
quid mirum fi ipfam imitati , eorum biftoriam, a- facultatem indifferenter tradiderunt e cum pro certo ex bis W* 1 * 
mandum fit, nil aliud effe a rmenium , quam coerulei materiam, nondum a calore in terre uifccribus ad fummuK 1 
ftdeq; codam . quemadmodum chalcitis,mify, fory nil aliud effe creduntur , quam chalcdnthi materiam ■ H £C 
cum accurate perpendiffet clari fimus Manardus Perrarienfis , ubi in fimplicia medicamenta k Mefite confirip ta «' 
ligentifitme adnotauit , eorum fententiam refiUit, qui cerulei ufum fua tantum dutli opinione tam acriter uitup era ’ 
lis uerbis . Coeruleo Grxei nullam uim deiedoriamadfcribunt,fcd uidenturhe uires ab Armenio deriuat £ - Ara ‘ 
enim utrunque confundunt . Serapio quidem , cr Auerroes fub lazuh nomine de Armenio tradantes, Auicen^ a f 
Azulo feribens ,fire ei omnes uires attribuit , quas Grxei utriq -, . De Armenio uero ea fer ibit, qiu GrxcifioluM * 5 
dens,qttdd atram bilem magis purgat, quam cyaneus . Que omnia licet uera fint, non tamen ego his acceffervM ui 
fecus ac permciofifmumuenenum hunc formidant . Experientia enim certa fcio, qucifibeneabhiatur,multu‘ ul! - ! ’ 
cr uel nihil , Uel parum fodit . hec ille . 1 « cuius certe fententiam unusquifq ; medicus facile diueniet,qui P°[‘ uS \ 
tionalis fit , quam pertinax . Nat» et fi dixerit Auicenna coeruleum exedentis effe facultatis, hoc quide non 
quinh-w fumatum bilem deijcere po fiit absque noxa, fidiligeter fuerit ablutum, quandoquidem eius peracuta fiP 
caq-, facultas pluribus lotionibus ab eo facile tollitur . Praefertur in hunc ufum , quod aureis maculis pellucet :n^y 
id , quo feplafix abundant, cr quo in Germania pidorios colores parant , tum facultate imbecillius, tum ignobf y 
labetur . lAcmni me ad nonnullas tam eris , qukm argenti fodinas accefiffe , in quibus cr coerulei , cr Armenij 
ceruos congesti plurimum uidi : attamen nuUum mihi in ijs locis coeruleum repertum efi , quod aureis fulgeret fi 
tiliis, eo quod noti proueniat hoc nifi tantum in auri fidinis . Idcirco coeruleus ille color,qui uulgo nobis d/ct^ r - n 
%urro oltranurrino ab omnibus magno afiimatur pretio , F it enim is ex coeruleo lapide, qui tantum «’» auri mda ^ 
